Even snel je telefoon pakken tijdens de pauze voelt voor veel mensen als een onschuldig momentje ‘uit’. Een paar minuten scrollen, een berichtje terugsturen, misschien nog half luisterend naar een collega. Maar volgens nieuw onderzoek kan dat achteloze gedrag de sfeer op de werkvloer ongemerkt onder druk zetten.
Het gaat dan vooral om een fenomeen dat onderzoekers steeds vaker tegenkomen: ‘phubbing’. Dat woord is een samentrekking van ‘phone’ en ‘snubbing’ en betekent simpel gezegd dat je je telefoon meer aandacht geeft dan de mensen die letterlijk naast je staan. En juist in de pauze — hét moment waarop teams normaal gesproken even bijtanken en bijpraten — blijkt dat effect groter dan je denkt.
Wat ‘phubbing’ precies is en waarom het opvalt
Psycholoog Per Martinsson van de Universiteit van Göteborg in Zweden houdt zich bezig met hoe technologie sociale omgang verandert. Phubbing is daarin een opvallende speler, omdat het niet gaat om kwaadwillig gedrag, maar om een gewoonte die we vaak nauwelijks meer merken.
Een telefoon op tafel, even kijken wie er appte, snel door sociale media… het lijkt klein. Toch voelt het voor de ander al gauw als een muur in het gesprek. Niet omdat iemand onbeleefd wil zijn, maar omdat aandacht nu eenmaal schaars is.
Groot onderzoek bij elektriciens en zorgmedewerkers
Om te begrijpen wat phubbing doet met de sfeer op het werk, ondervroeg Martinsson bijna 1700 mensen. Het ging om elektriciens en zorgmedewerkers: beroepen waarin collega’s vaak samenwerken, elkaar nodig hebben en waarin het sociale netwerk op de werkvloer een belangrijke rol speelt.
De deelnemers kregen vragen over hun eigen telefoongebruik tijdens pauzes, maar óók over wat ze bij collega’s zagen. Daardoor kon het onderzoek niet alleen kijken naar individuele gewoontes, maar juist naar de groepsdynamiek: wanneer wordt telefoongebruik ‘normaal’ en wat doet dat met het gevoel in het team?
Telefoons als sociale barrière in de pauze
Uit de enquêtes kwam een vrij duidelijk beeld: telefoons worden vaak ervaren als een sociale barrière. Wanneer meerdere collega’s tijdens de pauze op hun scherm gericht zijn, ontstaan er minder spontane gesprekken en neemt het onderlinge contact af.
Opvallend is dat de telefoon ook geregeld een soort ‘vluchtstrook’ is. Mensen gebruiken het apparaat om even afstand te nemen van collega’s: om op te laden, tot rust te komen, of simpelweg om even nergens aan te hoeven denken. Begrijpelijk, maar het verandert wel het gezamenlijke pauzemoment.
Minder vertrouwen en minder verbondenheid in teams
De onderzoekers zagen vooral effecten bij mensen die veel phubbing om zich heen ervaarden. Wie aangaf dat collega’s regelmatig tijdens pauzes in hun telefoon doken, rapporteerde vaker een slechtere psychosociale werkomgeving. Dat klinkt groot, maar het gaat om heel concrete gevoelens.
Deze werknemers voelden minder vertrouwen in collega’s, ervaarden een kleiner gevoel van gemeenschap en meldden minder betrokkenheid bij hun werk en organisatie. Alsof de ‘wij’-sfeer langzaam verdunt wanneer het pauzemoment minder gedeeld wordt en meer een verzameling individuele schermpjes wordt.
Het opvallende verschil tussen eigen gedrag en dat van anderen
Een interessante uitkomst: iemands eigen telefoongebruik bleek niet duidelijk samen te hangen met die negatieve gevolgen. Met andere woorden: het ging niet zozeer om het idee ‘ik zit zelf te scrollen dus ik voel me slechter’, maar eerder om wat je om je heen ziet gebeuren.
Dat is ergens logisch. Je kunt je eigen scrollmoment rationaliseren (“ik moet even ontprikkelen”), maar als je het bij anderen ziet, kan het voelen alsof contact niet gewenst is. En zelfs als niemand het zo bedoelt, kan die optelsom in een team toch voor afstand zorgen.
Een generatieverschil: jonger vindt het vaker normaal
Het onderzoek laat ook zien dat telefoongebruik tijdens pauzes deels een generatiekwestie is. Jongere werknemers geven vaker aan dat ze in hun pauze op de telefoon zitten en vinden het ook vaker acceptabel als collega’s dat doen.
Dat betekent niet automatisch dat ouderen ‘gelijk’ hebben of jongeren ‘ongezellig’ zijn. Het wijst vooral op een verschuivende norm: wat vroeger als afwezig werd gezien, is nu voor sommigen gewoon ontspanning. Maar als die normen binnen één team botsen, kan dat frictie geven.
Niet alleen negatief: de telefoon kan ook verbinden
Een belangrijk nuancepunt is dat de telefoon niet uitsluitend een sfeerbreker hoeft te zijn. Sommige respondenten gaven juist aan dat de smartphone soms onderdeel wordt van het gesprek. Denk aan samen iets opzoeken, een foto laten zien of een filmpje delen waar iedereen om moet lachen.
Het verschil zit vaak in de ‘richting’ van het gebruik: sluit de telefoon je af van de groep, of brengt hij iets mee in het gezamenlijke contact? In dat laatste geval kan een scherm juist een aanleiding zijn om met elkaar te praten in plaats van minder.
Wat je hier als team mee kunt doen zonder betutteling
Niemand zit te wachten op een werkplek waar de pauze ineens aanvoelt als een schoolplein met regels. Tegelijk kun je met kleine afspraken veel winnen, zeker als de sfeer in een team belangrijk is. Bijvoorbeeld: telefoons weg tijdens het eerste kwartier, of een ‘telefoonvrije tafel’.
Ook helpt het om het onderwerp luchtig bespreekbaar te maken. Niet met beschuldigingen, maar met nieuwsgierigheid: wanneer is scrollen ontspannend en wanneer voelt het voor anderen als afstand? Uiteindelijk gaat het niet om verboden, maar om aandacht — en hoe je die samen verdeelt.
De pauze blijft een sleutelplek voor werkplezier
Juist omdat pauzes kort zijn, hebben ze relatief veel impact. In die paar minuten wordt er gelachen, geklaagd, bijgepraat en soms ook stiekem veel opgelost. Een team dat elkaar in de pauze echt ziet, bouwt sneller vertrouwen op — en dat werkt door in de rest van de dag.
De smartphone is niet de vijand, maar wel een sterke verleiding. En zoals bij veel gewoontes geldt: pas als je er even op let, zie je wat het doet. Wat vind jij: moet je telefoongebruik in de pauze gewoon kunnen, of merk je ook dat het iets met de sfeer doet? Laat het weten op onze sociale media.
Bron: metronieuws.nl
