De nieuwste zetelpeiling van Maurice de Hond laat zien dat er opnieuw wat verschuivingen gaande zijn, al zijn de bewegingen deze week op papier klein. Toch zit er onder die kleine plusjes en minnetjes een duidelijker verhaal: rechts is zichzelf opnieuw aan het herschikken, met Forum voor Democratie als opvallendste stijger.
Opvallend is dat de groei van FVD doorzet ondanks (of misschien juist dankzij) een week waarin partijleider Lidewij de Vos stevig onder vuur lag. In het SBS6-programma *Nieuws van de Dag* werd ze hard aangepakt, maar in de peiling lijkt het haar eerder te hebben geholpen dan geschaad.
Kleine mutaties, herkenbaar patroon
Deze week zijn de veranderingen beperkt, maar ze passen in een trend die al maanden zichtbaar is. BBB zakt verder weg en komt nu uit op nog maar één zetel. Ook de PVV levert een zetel in en staat in deze peiling op vijftien.
De VVD weet juist een zetel te winnen en stijgt naar achttien, waarbij die winst volgens de peiling ten koste gaat van JA21. En dan is er FVD: die partij pakt er nóg een zetel bij en komt daardoor eveneens op vijftien uit. FVD en PVV staan dus exact gelijk.
Het grotere plaatje sinds de verkiezingen
Wie alleen naar deze week kijkt, mist de grotere verschuiving. Vergeleken met de verkiezingsuitslag van ruim vier maanden geleden is er binnen het rechtse kamp behoorlijk wat verplaatst. Drie partijen leveren samen achttien zetels in: de PVV (min 11), de VVD (min 4) en BBB (min 3).
Tegelijkertijd zijn er twee rechtse partijen die juist duidelijk profiteren. Forum voor Democratie staat op een plus van acht zetels en JA21 op een plus van vier. Dat wijst niet op een algemene ‘rechts weg’-beweging, maar eerder op kiezers die binnen rechts van voorkeur veranderen.
Waar komen die kiezers vandaan?
De peiling schetst ook vrij helder waar de winst en het verlies landen. De groei van FVD lijkt vooral te komen van kiezers die eerder PVV stemden, met daarnaast een kleinere stroom vanuit BBB. Daarmee wordt FVD steeds nadrukkelijker een alternatief voor kiezers die zich op rechts niet meer thuis voelen bij Geert Wilders.
JA21 trekt volgens deze cijfers vooral voormalige VVD-stemmers, en in mindere mate ook een stukje van de BBB-achterban. Zo ontstaat er een soort ‘herverdeling’ op rechts: de grote partijen leveren in, terwijl kleinere of meer ideologisch uitgesproken partijen ruimte pakken.
Ook een lichte beweging richting links
Het is niet alleen rechts dat aan het schuiven is. In dezelfde vergelijking met de verkiezingsuitslag is er ook een bescheiden plus te zien bij een aantal linkse en progressieve partijen. 50PLUS wint twee zetels en onder meer GroenLinks-PvdA, D66, Partij voor de Dieren, SP, Volt winnen elk één zetel.
Het CDA levert in diezelfde periode één zetel in. Per saldo betekent dit dat er niet alleen sprake is van ‘stoelendans’ binnen het rechtse blok, maar ook van een lichte verschuiving van kiezers richting links. Het gaat niet om een aardverschuiving, maar wel om een richting.
Waarom die verschuiving nu zo opvalt
Dat FVD en PVV in deze peiling op gelijke hoogte staan, maakt het extra zichtbaar. De PVV is sinds de verkiezingen de grootste verliezer in absolute zetels, en dat roept vragen op: gaat het om teleurstelling, om strategisch stemmen dat terugloopt, of om een inhoudelijke zoektocht naar een partij die ‘harder’ of juist ‘consequenter’ overkomt?
Tegelijkertijd kan mediabelangstelling een rol spelen. Het feit dat De Vos deze week fel werd aangevallen op televisie, kan de partij ook extra aandacht hebben gegeven bij mensen die zich al langer niet gehoord voelen. In peilingen zie je vaker dat confrontatie niet automatisch schade oplevert.
Peiling legt ook vragen over Iran-oorlog voor
Naast zetels keek De Hond in deze meting ook naar opvattingen over de oorlog die is ontstaan in en rond Iran. Er werden zeven stellingen voorgelegd, waarbij per huidige politieke voorkeur is uitgesplitst hoeveel kiezers het eens waren met de uitspraken. Zo ontstaat een beeld van hoe verdeeld (of eensgezind) Nederland hierover is.
Eén uitkomst springt eruit: 49 procent van de Nederlandse kiezers noemt het ‘goed van de VS en Israël’ dat ze Iran hebben aangevallen. Die steun blijkt vooral sterk aan de rechterkant van het politieke spectrum.
Grote verschillen tussen kiezersgroepen
De steun voor de aanval is bij sommige partijen overweldigend. Van de JA21-kiezers is 82 procent het ermee eens. Bij de PVV is dat 74 procent en bij FVD 64 procent. Dat laat zien dat bij een flink deel van rechts de nadruk ligt op krachtig ingrijpen en het afremmen van Iran.
Bij GroenLinks-PvdA is het beeld vrijwel omgekeerd: daar is slechts 14 procent voorstander van de oorlog tegen Iran. Kortom: niet alleen in de Kamer, maar ook bij kiezers lopen de lijnen over buitenlandbeleid en militaire escalatie duidelijk uiteen.
De angst voor escalatie blijft breed aanwezig
Tegelijkertijd is er ook een zorg die politiek breder gedeeld lijkt te worden: 41 procent van de kiezers is bang dat het conflict kan uitlopen op een wereldoorlog. Dat percentage maakt duidelijk dat steun voor een aanval niet automatisch betekent dat mensen zich veilig voelen bij wat er daarna kan gebeuren.
Die combinatie—steun voor hard optreden én angst voor verdere escalatie—past bij een tijd waarin internationale spanningen sneller dichtbij voelen. Nieuws gaat sneller, beelden zijn heftiger en de vraag “wat betekent dit voor ons?” komt al snel op tafel.
Wat zegt dit over de komende maanden?
Peilingen zijn momentopnames, maar ze kunnen wel politieke energie blootleggen. Als PVV en VVD blijven dalen ten opzichte van de verkiezingen, en FVD en JA21 terrein blijven winnen, dan krijgt het rechtse debat intern meer concurrentie. Dat kan de toon én de thema’s beïnvloeden.
Aan de andere kant: de lichte groei van linkse partijen laat zien dat er ook kiezers zijn die juist andere accenten zoeken, bijvoorbeeld op klimaat, zorg of internationale samenwerking. De komende maanden zullen uitwijzen of dit doorzet of dat het weer terugveert.
Praat mee
Wat vind jij van deze verschuivingen in de peiling—zie je het om je heen ook gebeuren, of verrast het je juist? En hoe kijk jij naar de stellingen over Iran: vooral ‘nodig ingrijpen’ of juist ‘gevaarlijke escalatie’?
Laat het ons weten op onze sociale media: we zijn benieuwd naar jouw reactie en discussiepunten.
Bron: socialnieuws.nl
