De winter nadert en steeds meer Nederlanders zetten de verwarming weer aan. Voor wie nu een nieuw energiecontract moet afsluiten, wordt het een stuk duurder om het huis warm te houden.
De energiemarkt laat een opvallende ontwikkeling zien waarbij de kosten voor gas en stroom aanzienlijk zijn gestegen, wat zorgt voor onrust bij huishoudens die zich opmaken voor de koude maanden.
De stijgende energiekosten komen op een moment waarop de prijzen op de internationale markten sterk in beweging zijn. Vooral de gasprijs is flink opgelopen, wat direct invloed heeft op de maandelijkse lasten van consumenten.
Wat extra opvalt: een groot deel van het bedrag dat mensen per kubieke meter gas betalen, verdwijnt in de staatskas in de vorm van belastingen en heffingen.
Gasprijs piekt op Europese markt
Op woensdag 28 oktober werd er in de Europese gasbeurs TTF een flinke sprong gemaakt: de gasprijs schoot daar boven de 100 euro per megawattuur (MWh). Dit is het hoogste niveau sinds de energiecrisis van 2022.
Ter vergelijking: in februari, nog voor de oorlog met Iran uitbrak, lag de prijs per MWh onder de 30 euro. De oorlog in het Midden-Oosten heeft de situatie op de gasmarkt aanzienlijk verslechterd.
Door schade aan raffinaderijen en installaties voor vloeibaar gas (LNG), en doordat er minder gastankers uit de regio richting Europa varen, is de beschikbaarheid van gas voor de Europese markt afgenomen.
Bovendien zijn de Europese gasvoorraden niet zo goed gevuld als wenselijk is. Volgens energietoezichthouder ACER waren de gasopslagen op 21 oktober voor ongeveer 75 procent gevuld. Door deze combinatie van schaarste en geopolitieke onrust lopen de prijzen snel op.
Stroom wordt ook duurder door gascentrales
Niet alleen het gas zelf, maar ook elektriciteit wordt duurder. Dit komt doordat veel elektriciteitscentrales op gas draaien en de gasprijs daardoor vaak leidend is voor de stroomprijs. Zodra de inkoopprijs van gas stijgt, merken consumenten dat later terug op de energierekening.
Bijna de helft van de gasprijs is belasting
Wie nu een nieuw contract afsluit, betaalt gemiddeld 1,864 euro per kubieke meter gas. Opvallend is dat van dat bedrag maar liefst 92 cent bestaat uit belastingen. Dit bedrag is opgebouwd uit 60 cent energiebelasting en 32 cent btw.
Volgens energie-expert Koen Kuijper van Energievergelijk.nl is dit deels het gevolg van bewuste keuzes van de overheid. “De stijging van de afgelopen weken komt van de gasbeurs en daar kan Den Haag weinig aan doen.
Maar dat een kuub gas bij ons nu bijna 2 euro kost, is voor een groot deel een politieke keuze. Den Haag wil dat mensen van het gas afgaan en gebruikt de belasting als duwtje.”
De energiebelasting op gas is sinds 2023, inclusief btw, met 13 cent per kubieke meter gestegen. Vooral huurders en huishoudens zonder budget voor verduurzaming of een warmtepomp worden hierdoor geraakt. Zij kunnen niet zomaar overstappen op een alternatieve manier van verwarmen en merken de prijsstijging dus direct in hun portemonnee.
Grote verschillen tussen energiecontracten
Wie momenteel op zoek gaat naar een nieuw energiecontract, doet er goed aan de verschillende aanbiedingen nauwkeurig te vergelijken. De verschillen tussen energieleveranciers zijn namelijk fors toegenomen. Het goedkoopste vaste of variabele contract kost op dit moment 2383 euro per jaar, terwijl het duurste contract oploopt tot 3233 euro.
Dit is een verschil van maar liefst 850 euro, terwijl het om exact dezelfde hoeveelheid gas en stroom gaat. Gemiddeld betalen nieuwe klanten nu 2679 euro per jaar voor hun energie. “850 euro verschil voor precies dezelfde stroom en hetzelfde gas.
Dat is bijna vier maanden aan energiekosten. In een dure markt loont vergelijken dus juist meer”, aldus Kuijper.
De genoemde bedragen zijn gebaseerd op een verbruik van 2300 kilowattuur stroom en 900 kubieke meter gas per jaar. Energievergelijk.nl heeft hiervoor de tarieven van vaste en variabele contracten voor nieuwe klanten onderzocht op 2 november. Contracten met dynamische tarieven zijn buiten beschouwing gelaten.
Beleid zet aan tot verduurzaming
De fors opgelopen belastingdruk op gas heeft een duidelijk doel, aldus Kuijper: het ontmoedigen van gasverbruik en het stimuleren van verduurzaming. De overheid wil dat consumenten overstappen op alternatieven, zoals warmtepompen of andere duurzame verwarmingssystemen.
Voor veel Nederlanders blijkt deze overstap echter lastig uitvoerbaar, met name voor huurders en huishoudens die onvoldoende financiële middelen hebben om te investeren in duurzame oplossingen.
Voor consumenten betekent dit dat zij zich moeten voorbereiden op structureel hogere energielasten. Het loont daarom meer dan ooit om energiecontracten te vergelijken, kritisch te kijken naar het eigen verbruik en te zoeken naar mogelijkheden om te besparen of te verduurzamen waar dat kan.
De hoge gasprijs, gecombineerd met de stevige belastingdruk, zorgt ervoor dat energie een steeds groter deel van het huishoudbudget opslokt.
Effect op de energiemarkt en huishoudens
De recente ontwikkelingen op de energiemarkt maken duidelijk dat de prijzen voorlopig hoog blijven. De geopolitieke situatie, de beperkte gasvoorraden en het belastingbeleid zorgen ervoor dat de energierekening voor veel Nederlandse huishoudens flink oploopt.
Wie zijn contract moet vernieuwen, merkt het direct: de kosten kunnen tot honderden euro’s per jaar hoger uitvallen dan bij een vorig contract. Het is dus zaak goed te letten op de voorwaarden en tarieven van diverse leveranciers.
Advies: vergelijken loont meer dan ooit
Het advies van energie-expert Kuijper is duidelijk: accepteer niet zomaar het eerste aanbod, maar maak gebruik van vergelijkingssites en onderzoek de mogelijkheden. De prijsverschillen zijn op dit moment erg groot en het kan honderden euro’s schelen op jaarbasis.
In een markt waar de prijzen snel stijgen en de belastingdruk hoog is, kan een bewuste keuze voor het juiste contract het verschil maken tussen betaalbaar verwarmen en te hoge kosten.
