Het klinkt als een detail waar je pas aan denkt als je net je koffers hebt gepakt: je studieschuld. Maar juist bij oud-studenten die na hun opleiding in het buitenland wonen, blijkt dat onderwerp steeds vaker uit beeld te verdwijnen. Niet alleen voor henzelf, ook voor DUO.
En dat begint inmiddels serieuze gevolgen te hebben. De overheid liep vorig jaar naar schatting 170 miljoen euro mis, simpelweg omdat een grote groep oud-studenten niet of nauwelijks te bereiken is. Daarom liggen er nu plannen klaar om de regels rond het innen van studieschulden aan te scherpen.
Steeds meer oud-studenten uit beeld
Volgens een conceptwetsvoorstel van het ministerie van Onderwijs ging het in 2025 om ongeveer 21.000 oud-studenten die geen bekend woonadres hadden. Dat is grofweg één op de vijftig mensen met een studieschuld: een behoorlijke groep dus.
De redenen lopen uiteen. De één vertrekt voor werk, de ander reist langere tijd of emigreert na een relatie. En wie tussendoor verhuist, vergeet soms (of stelt uit) om adres- en contactgegevens bij DUO te actualiseren.
Waarom dit bij schulden in het buitenland zo lastig is
In Nederland is het vrij duidelijk wat er gebeurt als je structureel niet aflost: uiteindelijk kan er een deurwaarder langskomen. Maar zodra iemand langdurig in het buitenland zit en DUO geen contact kan leggen, wordt het opsporen en innen een stuk ingewikkelder.
Daar komt nog iets belangrijks bij: als DUO iemand niet kan bereiken, kan een studieschuld na verloop van tijd verjaren. En precies dat zorgt ervoor dat openstaande bedragen kunnen weglekken, zonder dat er nog iets te innen valt.
Verjaring na vijf jaar: de huidige situatie
Op dit moment geldt dat een studieschuld na vijf jaar kan verjaren als DUO geen contact krijgt met de oud-student. Dat klinkt misschien als een randregel, maar in de praktijk betekent het dat een schuld uiteindelijk kan verdwijnen als iemand lang genoeg onvindbaar blijft.
De bedragen die daarmee gemoeid zijn, groeien hard. In 2018 ging het nog om ruim 76 miljoen euro aan openstaande schuld die niet geïnd kon worden. Inmiddels is dat opgelopen naar ongeveer 170 miljoen euro.
Kabinet verwacht dat het probleem verder groeit
Het kabinet houdt er rekening mee dat dit geen tijdelijke piek is. Steeds meer mensen vertrekken na hun studie voor een baan, een tussenjaar of een avontuur over de grens. Dat is op zichzelf logisch en vaak goed voor hun ontwikkeling.
Maar als contactgegevens niet worden bijgewerkt, wordt het voor DUO steeds lastiger om betalingen te regelen, betalingspauzes te bespreken of mensen simpelweg te informeren. En als dat jaren duurt, komt verjaring al snel in beeld.
Nieuwe plicht: bereikbaar blijven voor DUO
Een van de belangrijkste plannen is de invoering van een wettelijke bereikbaarheidsplicht. Dat betekent dat (oud-)studenten hun actuele contactgegevens moeten doorgeven aan DUO. Dat kan een woonadres zijn, maar ook een e-mailadres of telefoonnummer.
Ook wordt gedacht aan een praktische oplossing voor mensen zonder vast adres. Wie veel reist of tijdelijk ‘overal en nergens’ woont, zou een contactpersoon kunnen opgeven, zoals een vriend of familielid die wél stabiel bereikbaar is.
Verjaringstermijn mogelijk naar tien jaar
Naast die bereikbaarheidsplicht wil het kabinet de verjaringstermijn aanpassen. Voor de groep die niet bereikbaar is voor DUO, zou de termijn niet langer vijf jaar zijn, maar tien jaar. Dat voorstel staat in de Variawet studiefinanciering.
Het idee daarachter is simpel: als iemand niet te vinden is, moet de klok niet zo snel ‘uitlopen’. Daardoor krijgt DUO langer de tijd om contact te leggen en de schuld alsnog te innen, in plaats van dat het bedrag wegvalt.
DUO moet ook makkelijker over de grens kunnen zoeken
Een tweede wijziging draait om samenwerking met andere landen. DUO zou makkelijker gegevens moeten kunnen uitwisselen met buitenlandse autoriteiten om oud-studenten op te sporen. Nu kan dat nog maar beperkt, wat het proces traag en stroperig maakt.
In de toekomst zou DUO bijvoorbeeld informatie kunnen opvragen in landen als België of Duitsland wanneer iemand daar woont. En andersom zouden buitenlandse instanties ook bij Nederland gegevens kunnen opvragen voor het innen van vergelijkbare schulden.
Paspoortsignalering ligt gevoelig
Wie hoort dat de overheid schulden wil innen, denkt al snel aan stevige middelen. Een instrument dat nu al bestaat, is paspoortsignalering. In uitzonderlijke gevallen kan een paspoort of ID-kaart worden geweigerd of ongeldig worden verklaard bij hoge schulden en langdurige wanbetaling.
Volgens het kabinet is dat middel echter vaak te zwaar en bovendien juridisch kwetsbaar. Daarom ligt de nadruk in de nieuwe plannen niet op harder straffen, maar op beter contact, betere gegevens en meer internationale samenwerking.
Wetsvoorstel nog niet naar de Tweede Kamer
Belangrijk om te weten: het wetsvoorstel ligt nog niet bij de Tweede Kamer. Wel staat het al online ter consultatie. Dat betekent dat burgers, organisaties en andere betrokkenen de plannen kunnen bekijken en er opmerkingen of kritiek op kunnen geven.
De komende periode zal moeten blijken hoe streng de regels precies worden, en hoe DUO de nieuwe plicht praktisch gaat uitvoeren. Eén ding is duidelijk: wie naar het buitenland vertrekt, kan studieschuld niet langer als “later-probleem” parkeren.
Wat betekent dit voor oud-studenten?
Voor veel mensen verandert er inhoudelijk weinig: je blijft gewoon aflossen volgens de afspraken, ook vanuit het buitenland. Maar de kans is groot dat je actiever moet aantonen dat je bereikbaar bent. Even een oud e-mailadres laten staan, kan straks gedoe opleveren.
En hoewel de plannen vooral zijn bedoeld om mensen die echt uit beeld verdwijnen aan te pakken, kan de impact breder zijn. Juist daarom is het voor reizigers, expats en emigranten slim om DUO-gegevens regelmatig te controleren.
Praat mee: herken jij dit?
Ken jij iemand die na de studie naar het buitenland vertrok en het contact met DUO nét iets te lang liet versloffen? Of vind je het logisch dat de overheid strenger wordt, of juist te ver gaat? Het raakt veel meer mensen dan je misschien denkt.
Laat vooral van je horen. We zijn benieuwd hoe jij hiernaar kijkt en welke ervaringen je hebt met aflossen vanuit het buitenland. Reageer op onze sociale media en praat mee.
Bron: metronieuws.nl
