Wanneer je de naam Eloise van Oranje voorbij ziet komen, denk je waarschijnlijk aan vlotte posts, feestelijke foto’s en een jonge gravin die graag zichtbaar is. De afgelopen weken is dat beeld echter omgeslagen naar scherpe discussie en stevige verontwaardiging. Schrijfster en opiniemaker Lale Gül vindt dat zowel Eloise als haar moeder prinses Laurentien met hun gedrag een direct risico vormen voor het imago van de monarchie. Volgens haar zijn de Oranjes hard op weg om zich te gedragen als een gewone bekende Nederlanders familie, en dat vindt zij een gevaarlijk spel.
Watchparty rond slavernijverleden zet toon
De recente commotie begon met een programma waarin prinses Laurentien in alle ernst het slavernijverleden van haar tot slaaf gemaakte voorouders probeert te duiden. In plaats van afstand te houden, legt zij het accent sterk op haar eigen gevoel en persoonlijke pijn. Kort daarna kondigde gravin Eloise een gezellige watchparty aan rond die uitzending. Lale Gül noemt het krankzinnig dat Eloise niet ziet hoe misplaatst dat overkomt. “Zo werd de geschiedenis van miljoenen tot slaaf gemaakten, in één Instagram story, gedegradeerd tot een contentmomentje van Eloise van Oranje.”
“Wijn bij diepe smart en snacks bij trauma”Alleen al het begrip watchparty roept bij Lale weerstand op. In haar column schrijft ze dat het woord suggereert dat er wijn wordt ingeschonken bij diepe smart, met gedeelde snacks naast een historisch trauma. Terwijl het onderwerp schreeuwt om respect en afstand, verandert het volgens haar in een gezellig avondje content maken. Voor jou als kijker voelt dat ongemakkelijk, omdat de lichte toon botst met de zwaarte van het slavernijverleden. Het schuurt extra omdat het hier gaat om leden van het koningshuis, die juist voorbeeldgedrag zouden moeten tonen.
Laurentien plaatst zichzelf centraal in pijnNiet alleen Eloise maar ook Laurentien krijgt ervan langs in de column. Lale vindt dat de prinses in het tv programma de focus te veel bij zichzelf legt. “Het wordt niet langer: ‘Wat is er al die mensen aangedaan?’, maar: ‘kijk hoe diep dit míj raakt’.” Daarmee verschuift de aandacht van collectief onrecht naar persoonlijke emotie. Als kijker zie je een koninklijke prinses die voor de camera’s haar eigen gevoel uitvergroot, terwijl het verhaal volgens critici juist zou moeten gaan over de slachtoffers en hun nazaten.
“Zichtbaarheid is dodelijk voor mystiek”Lale gaat vervolgens verder dan alleen deze incidenten. Zij stelt dat het koningshuis zich beter niet zo nadrukkelijk kan etaleren in talkshows, documentaires en op sociale media. “Een monarchie leeft bij gratie van verbeelding. Zichtbaarheid is dodelijk voor mystiek. Hoe meer we ze zien stuntelen, hoe meer we denken: dit kunnen we zelf ook.” In die ene zin vangt zij een bredere zorg: als de Oranjes in jouw ogen steeds gewoner lijken, verdwijnt het idee dat zij iets bijzonders vertegenwoordigen.
Oranjes als doorsnee BN’ers met groot budgetSteeds vaker zie je leden van het huis van Oranje opduiken in formats en campagnes die sterk lijken op gewone entertainment. Lale vindt dat die ontwikkeling te ver is doorgeschoten. “Het koningshuis gedraagt zich steeds meer als een doorsnee BN’er familie met een groter budget. En dát is funest.” Daarmee raakt ze een gevoel dat ook onder critici van de monarchie leeft: waarom zou je nog onderdaan willen zijn van mensen die zich gedragen als influencers, maar wel worden betaald uit publiek geld.
“Waarom betalen we ze dan?”De kern van haar kritiek zit in de laatste vraag uit haar stuk. Lale schrijft: “Want als ze net zo feilbaar, zelfingenomen en onhandig zijn als wij, waarom betalen we ze dan?” Die zin prikt precies in de kwetsbare plek van het huidige koningshuis. Als je leden van de familie vooral ziet stuntelen in programma’s, zien lachen bij een watchparty over slavernij of zichzelf voorop zetten in gevoelige dossiers, wordt de afstand tussen vorst en burger kleiner. Volgens Lale Gül is dat geen vooruitgang, maar een stille ondermijning van het draagvlak voor de monarchie.
