Als je ziek bent en een antibioticakuur krijgt, wil je vaak maar één ding: zo snel mogelijk van je klachten af. Je pakt dan misschien automatisch ook paracetamol of ibuprofen uit de kast tegen pijn en koorts. Toch blijkt uit onderzoek dat juist die combinatie niet altijd onschuldig is. Sommige pijnstillers kunnen er namelijk voor zorgen dat antibiotica minder goed werken, waardoor een infectie lastiger te behandelen wordt en bacteriën zelfs sterker kunnen terugkomen.
Waarom antibiotica zo zorgvuldig gebruikt moeten worden
Antibiotica hebben talloze levens gered, omdat ze gevaarlijke bacteriële infecties kunnen bestrijden. Tegelijk groeit de zorg over antibioticaresistentie, waarbij bacteriën ongevoelig worden voor deze middelen. Dat gebeurt onder andere als antibiotica verkeerd of te vaak worden gebruikt. Niet alleen het middel zelf speelt een rol, maar ook welke andere medicijnen je daarnaast slikt. Juist daarom kijken onderzoekers steeds kritischer naar alledaagse combinaties, zoals antibiotica met pijnstillers.
Onderzoekers zien effect van pijnstillers op bacteriën
In een onderzoek, besproken door NTR Wetenschap, werden bacteriën gekweekt die vaak blaas en darmontstekingen veroorzaken. Die bacteriën kregen een antibioticum, soms alleen en soms in combinatie met veelgebruikte pijnstillers zoals paracetamol en ibuprofen. De onderzoekers zagen dat de bacteriën vooral bij de combinatie van paracetamol en ibuprofen opvallend snel sterker werden. Meerdere soorten antibiotica werkten dan minder goed tegen dezelfde bacteriën. Dat is zorgelijk, omdat het de kans vergroot dat een infectie blijft sluimeren of terugkeert.
Hoe pijnstillers de werking van antibiotica kunnen beïnvloeden
Volgens onderzoeker Bernard ter Kuile komt dit doordat sommige pijnstillers bepaalde eiwitten in bacteriën activeren. Die eiwitten zorgen ervoor dat het antibioticum sneller uit de bacterie wordt gepompt. Daardoor blijft er minder van het medicijn achter op de plek waar het zijn werk moet doen. Als ziekteverwekkers resistent raken tegen meerdere antibiotica tegelijk, kan het in ziekenhuizen gebeuren dat er geen goed middel meer overblijft om een patiënt effectief te behandelen. Dat maakt elke verzwakking van de werking extra riskant.
Moet je nu stoppen met pijnstillers bij een kuur
Dat betekent niet dat je nooit meer paracetamol mag slikken als je antibiotica gebruikt. De onderzoekers benadrukken vooral dat artsen en voorschrijvers alert moeten zijn op specifieke combinaties. Sommige antibiotica lijken gevoeliger voor de invloed van bepaalde pijnstillers dan andere. Ter Kuile geeft aan dat artsen daarom liever kiezen voor middelen waarvan bekend is dat ze minder beïnvloed worden. Voor jou als patiënt is het belangrijkste dat je nooit op eigen houtje allerlei medicijnen stapelt zonder overleg.
Wat je zelf wél kunt doen bij antibiotica
Als je een antibioticakuur krijgt, is het verstandig een paar basisregels aan te houden. Overleg altijd met een arts over alle medicijnen die je gebruikt, ook als je in het buitenland bent of zelfzorgmiddelen slikt. Neem de voorgeschreven dosis elke dag op het juiste tijdstip en sla geen inname over. Maak de kuur helemaal af, ook als je je eerder beter voelt. Wil je toch stoppen door bijwerkingen, bespreek dat dan eerst met een arts. Gebruik geen restjes van een oude kuur en nooit antibiotica van iemand anders, hoe verleidelijk een half doosje in de kast ook lijkt.
Let op bij zelfzorgmedicatie en combinaties
Veel mensen zien paracetamol, neusspray of andere zelfzorgmedicatie als onschuldig, maar ook die middelen kunnen invloed hebben op de werking van antibiotica. Vertel de apotheker daarom altijd welke pillen en supplementen je verder gebruikt. Die kan meekijken of de combinatie veilig is. Onderzoekers pleiten voor meer studie naar hoe alledaagse medicijnen elkaar beïnvloeden, zodat artsen gerichter kunnen kiezen. Tot die tijd geldt voor jou: beter één keer extra vragen dan achteraf ontdekken dat je kuur minder effectief was dan gedacht.
