Wie de afgelopen jaren een nieuwe tv kocht, kent het ritueel: je pakt de afstandsbediening, drukt automatisch op de Netflix-knop en binnen seconden kijk je. Handig, snel en vooral: het zit er standaard op.
Bij de publieke omroep werkt dat anders. NPO Start is gratis en de NPO is op ‘gewone’ televisie nog altijd de grootste speler van Nederland, maar online blijft het gebruik achter. Dat schuurt, zeker nu steeds meer kijkers hun weg naar programma’s vooral via apps en smart-tv’s vinden.
Een simpel knopje met een groot plan
Jet de Ranitz, net begonnen als bestuursvoorzitter van de NPO, wil daarom iets dat op papier klein lijkt maar in de praktijk enorm kan uitpakken: een vaste NPO Start-knop op elke afstandsbediening, net zoals Netflix die heeft.
De gedachte daarachter is overzichtelijk: hoe makkelijker je een dienst kunt vinden, hoe sneller mensen hem gebruiken. De Ranitz ziet ‘vindbaarheid’ als de bottleneck. Niet omdat NPO Start slecht werkt, maar omdat de route ernaartoe te verstopt zit.
Waarom Netflix die plek wel heeft (en de NPO niet)
Die bekende streamingknoppen zijn geen liefdadigheid van tv-fabrikanten. Streamingdiensten betalen voor die prominente plek. Het is reclame, maar dan in hardware: je koopt een tv en de app staat letterlijk al onder je duim.
De NPO kan — en wil — dat spel minder makkelijk meespelen. Publiek geld inzetten om fabrikanten te betalen voor een knop ligt gevoelig, zeker in tijden waarin er juist kritisch wordt gekeken naar de kosten van de publieke omroep.
Must carry als voorbeeld: van zender naar app
De Ranitz wijst op een bestaand principe: de NPO heeft voor de lineaire tv-zenders een ‘must carry’-status. Dat betekent dat providers de publieke zenders moeten doorgeven, omdat ze worden gezien als basisvoorziening.
Haar redenering is dat er een digitale variant van dat idee nodig is. Als kijkers steeds vaker via apps kijken, hoort publieke content dan niet ook daar gegarandeerd makkelijk bereikbaar te zijn — zonder dat de NPO hoeft te betalen?
De overheid als sleutel: wat kan Rob Jetten doen?
En daar komt Den Haag in beeld. De Ranitz zegt in het AD dat ze die knop graag standaard ziet verschijnen, maar dat daar overheidsingrijpen voor nodig is. Fabrikanten dwingen is immers een politieke keuze.
De vraag is alleen of die politieke ruimte er is. In dezelfde periode wordt er juist bezuinigd op de publieke omroep, wat het lastig maakt om tegelijk een stevig nieuw ‘recht op zichtbaarheid’ voor de NPO te organiseren.
Wat zou zo’n verplichting betekenen voor tv-makers en kijkers?
Een verplichte NPO Start-knop kan kijkers helpen. Vooral mensen die minder digitaal vaardig zijn, verdwalen nu sneller in menu’s, appstores en zoekschermen. Eén druk op de knop verlaagt die drempel flink.
Maar het zet ook een precedent: als de NPO een vaste plek krijgt, wat doe je dan met commerciële zenders, regionale omroepen of andere publieke diensten? Dan ontstaat al snel een nieuw debat over wie er recht heeft op die schaarse knoppenruimte.
ON! lift mee: extra zichtbaarheid voor omstreden omroep
Er zit nog een opvallende bijwerking aan het plan. Als NPO Start makkelijker te vinden is, profiteert het hele NPO-aanbod mee — dus ook omroepen waar politiek en media geregeld over discussiëren, zoals ON!
De Ranitz houdt daarover een duidelijke lijn aan: ON! hoort bij de publieke omroep zolang die status bestaat. Ze benadrukt dat het aan de minister is om over toelating en positie te oordelen, en dat zij het gesprek wil blijven voeren.
De kern van het debat: publieke toegang of oneerlijke voorkeur?
Voorstanders zien het als logisch: publieke media worden betaald door iedereen, dus moeten ze ook overal eenvoudig bereikbaar zijn. Zeker nu de kijker verschuift van zappen naar klikken, moet de NPO niet verdwijnen achter commerciële snelkoppelingen.
Tegenstanders zullen zeggen: een verplichte knop is bemoeienis met de markt en voelt als voorkeursbehandeling. Als mensen NPO Start willen, installeren ze het wel. En fabrikanten dwingen kan internationaal en juridisch ook nog een ingewikkeld verhaal worden.
Wat nu: wens, lobby en politieke werkelijkheid
Voorlopig is het vooral een ambitie. Een knop op iedere afstandsbediening klinkt simpel, maar het raakt aan wetgeving, marktwerking, Europese regels en aan de vraag hoeveel ruimte de overheid überhaupt wil geven aan de NPO in het digitale domein.
Ondertussen blijft de Ranitz hameren op het punt dat je in één oogopslag snapt: Netflix zit vooraan, de NPO vaak achter een menu. En zolang die volgorde zo blijft, zal het verschil in gebruik waarschijnlijk ook blijven bestaan.
Praat mee: wat vind jij?
Moet de overheid tv-fabrikanten verplichten om een NPO Start-knop op afstandsbedieningen te zetten? Of is dat een stap te ver en moet de publieke omroep het online vooral met inhoud en marketing winnen?
Laat vooral van je horen en discussieer mee via onze social media: ben jij voor een vaste NPO-knop, of juist niet? We zijn benieuwd naar jouw argumenten — ook als je er ergens tussenin zit.
Bron: mediacourant.nl
