De jubileumeditie van de VARAgids, die honderd jaar BNNVARA viert, zorgt voor verbazing en kritiek. De naam van Matthijs van Nieuwkerk — jarenlang hét gezicht van de omroep — ontbreekt volledig. Ook zijn iconische programma De Wereld Draait Door wordt nergens genoemd. Volgens televisiekenner Tina Nijkamp is dat “heel raar en stom”.
Een legendarisch programma genegeerd
Wie aan BNNVARA denkt, denkt automatisch aan De Wereld Draait Door (DWDD). Vijftien jaar lang trok het programma miljoenen kijkers, zette nieuwe muziek op de kaart en gaf ruimte aan jonge talenten. Toch komt de talkshow in het jubileumnummer van de VARAgids niet één keer voorbij.
Tina Nijkamp, oud-zenderbaas en televisieanalist, bladerde het hele nummer door en kon haar ogen niet geloven. “De Wereld Draait Door wordt in de hele gids niet eens genoemd. Matthijs van Nieuwkerk is dus echt totaal uitgewist bij de omroep, en het programma ook. Toch wel heel raar en heel stom,” zegt ze op haar kanaal.
Het belang van DWDD in de tv-geschiedenis
Volgens Nijkamp is DWDD een van de meest invloedrijke programma’s uit de Nederlandse televisiegeschiedenis. De dagelijkse talkshow bepaalde jarenlang het gesprek van de dag, leverde tientallen spin-offs op en ontdekte nieuwe gezichten zoals Lucky Fonz III, Nico Dijkshoorn en Paul de Leeuw als tafelheer. “Is DWDD niet het meest invloedrijke programma dat de omroep in die hele 100 jaar heeft gehad? Volgens mij wel,” stelt ze.
Ondanks de recente controverse rond Van Nieuwkerk — over de werksfeer bij de redactie — vindt ze dat het programma niet zomaar genegeerd mag worden. “Dit verdient Matthijs en het programma niet. Dit totale negeren. Bizar.”
De reactie van de hoofdredacteur
Hoofdredacteur Roy van Vilsteren verdedigt de keuze in het jubileumnummer. Hij schrijft dat het onmogelijk was om alle hoogtepunten uit honderd jaar omroepgeschiedenis te belichten. “Een eeuw laat zich niet indikken tot één gids, al is deze extra dik,” zegt hij.
Van Vilsteren verwijst naar andere iconische programma’s die evenmin uitgebreid aan bod komen. “Waar is Marcel van Dam, die de VARA van het randje van de financiële afgrond trok? De Wereld Draait Door, Zeg ‘ns Aaa?” Hij legt uit dat de redactie vooral koos voor wat “blijvend van invloed” is — herinneringen, vriendschappen en maatschappelijke impact, zoals Kamervragen die voortkwamen uit Zembla-reportages.
Kritiek op het ‘selectieve geheugen’
Nijkamp neemt geen genoegen met die uitleg. Volgens haar is het argument onhoudbaar. “We hebben ons toegelegd op wat is blijven hangen? Eeehhhhh… Met name DWDD is blijven hangen: dagelijks en vijftien jaar lang een belachelijk groot succes.”
Ze vindt dat de omroep zijn eigen geschiedenis geweld aandoet door het programma te wissen. “Van Zeg ‘ns Aaa staat tenminste nog een foto in, en ook Marcel van Dam wordt genoemd. Maar DWDD en Van Nieuwkerk? Helemaal niets.”
Een ongemakkelijke erfenis
De keuze om Van Nieuwkerk te negeren lijkt niet los te staan van de beschuldigingen over grensoverschrijdend gedrag die hem sinds 2022 achtervolgen. Sindsdien is de band tussen de presentator en BNNVARA volledig bekoeld. Het programma De Wereld Draait Door werd ooit geprezen als toonbeeld van kwaliteit en energie, maar wordt nu ook gezien als symbool van machtsmisbruik binnen de mediawereld.
Toch stellen critici dat de prestaties van Van Nieuwkerk niet zomaar uitgewist kunnen worden. Onder zijn leiding trok DWDD dagelijks gemiddeld anderhalf miljoen kijkers en bepaalde het jarenlang de toon van het publieke debat.
Geschiedenis herschrijven of erkennen?
De discussie over de jubileumgids raakt aan een breder thema: hoe omroepen omgaan met controversiële figuren uit hun verleden. Moet je iemand wissen vanwege zijn misstappen, of blijft zijn werk onderdeel van de geschiedenis? Volgens Nijkamp is het duidelijk. “Je kunt het debat voeren over gedrag, maar niet over invloed. En die invloed is enorm geweest.”
BNNVARA heeft nog niet gereageerd op de kritiek. Ondertussen blijft de stilte rond Van Nieuwkerk luid. Voor veel kijkers voelt het alsof een belangrijk hoofdstuk uit de publieke omroepgeschiedenis bewust is weggelaten — een pijnlijk teken van hoe complex de erfenis van De Wereld Draait Door is geworden.
