De politieke kaarten leken eindelijk wat duidelijker te worden toen duidelijk werd dat D66, CDA en VVD samen willen doorgaan met een minderheidskabinet. Als kijker hoor je misschien opgelucht te zijn dat de formatie in beweging komt, maar bij een deel van het electoraat overheerst vooral boosheid en teleurstelling. Media expert Victor Vlam verwoordde die onvrede scherp aan de talkshowtafel van De Oranjewinter en noemde de keuze voor dit kabinet “een middelvinger naar de kiezer”. Zijn woorden raken een gevoelige snaar in het steeds verder verdeelde politieke landschap.
Doorbraak in de formatie zonder JA21
Na weken van onderhandelen kozen D66, CDA en VVD voor een minderheidskabinet. Dat betekent dat ze samen regeren zonder een vierde partner in de coalitie. Voor JA21, dat nadrukkelijk lonkte naar regeringsdeelname, blijft geen plek over in het kabinet. Juist dat besluit zorgt voor veel discussie onder rechtse kiezers, die hadden gehoopt dat hun stem meer directe invloed zou krijgen op het regeringsbeleid. Voor hen voelt de keuze als een bewuste afwijzing van hun geluid.
Vlam: “Middelvinger naar de kiezer”
In De Oranjewinter spaarde Victor Vlam de betrokken partijen niet. “Dit is een middelvinger naar de kiezer. Er zijn 49 Kamerzetels rechts van de VVD en die worden nu niet bediend. Dat is een grote groep Nederlanders.” Met die uitspraak wijst hij op kiezers van onder meer PVV, JA21 en FVD, die volgens hem buiten spel worden gezet. In zijn ogen is het onbegrijpelijk dat zo’n groot blok niet terug te zien is in de samenstelling van het kabinet.
Rechtse kiezers voelen zich buitengesloten
Volgens Vlam worden vooral kiezers aan de rechterkant van het politieke spectrum in de kou gezet. Zij zien hun zorgen niet terug in de nieuwe coalitie, terwijl hun partijen samen tientallen zetels bezitten. De frustratie zit niet alleen in de machtspolitiek, maar ook in het gevoel dat hun stem minder telt. Het beeld ontstaat dat de traditionele partijen elkaar opzoeken om lastige standpunten te omzeilen, in plaats van echt te luisteren naar de uitslag van de verkiezingen.
Geen harde koerswijziging op immigratieVlam uitte daarnaast stevige inhoudelijke kritiek op het beleid dat hij van dit middenkabinet verwacht. Volgens hem zal een kabinet van D66, CDA en VVD “niets wezenlijks” aan immigratie veranderen. Juist dat thema wordt door veel Nederlanders gezien als een van de grootste problemen van dit moment. Kiezers die strengere maatregelen willen, vrezen dat zij opnieuw worden teleurgesteld. Het nieuwe kabinet zou volgens Vlam vooral kiezen voor voorzichtig bijsturen, in plaats van een duidelijke nieuwe koers.
Geld voor klimaat en Europese samenwerkingTerwijl immigratie volgens critici onvoldoende wordt aangepakt, ziet Vlam op andere dossiers juist veel ambitie. “Er gaat ontzettend veel geld naar klimaatmaatregelen en verdere EU integratie. Dat is niet wat veel kiezers willen.” Met die woorden schetst hij een scherpe tegenstelling tussen de prioriteiten van het middenkabinet en de wensen van een groot deel van de achterban aan de rechterflank. Het gevoel ontstaat dat de komende jaren meer worden besteed aan klimaat en Europa dan aan strengere grenzen of nationale controle.
Rob Jetten onder vuur vanwege verkiezingscampagneEen belangrijk mikpunt van Vlam is D66 leider Rob Jetten. “Ik denk dat het een grote deceptie gaat zijn”, zegt hij over het aankomende kabinet. Volgens hem presenteerde Jetten zich tijdens de campagne als iemand die openstond voor rechtse plannen. In de praktijk heeft hij, door JA21 buiten de coalitie te houden, juist de deur dichtgegooid voor samenwerking met die kant van het politieke spectrum. “Wat wij tijdens de verkiezingscampagne zagen, was niet de werkelijke Rob Jetten”, concludeert Vlam.
Uitsluiting van JA21 als breekpuntDat juist JA21 niet aanschuift in het kabinet, ziet Vlam als het bewijs dat de beloofde openheid een illusie was. Hij verwijst naar de 49 zetels rechts van de VVD, die volgens hem inhoudelijk nauwelijks invloed krijgen. Daarmee legt hij de vinger op een breder debat: in hoeverre moeten gevestigde partijen samenwerken met nieuwe en meer radicale bewegingen. Voor hun kiezers voelt het overslaan van JA21 als een duidelijk signaal dat hun vertegenwoordigers alleen welkom zijn zolang zij geen echte macht krijgen.
“Dit is toch een middelvinger naar de kiezer”Op sociale media werd een fragment uit De Oranjewinter massaal gedeeld. Daarin zegt Vlam: “Dit is toch een middelvinger naar de kiezer, want er zijn 49 Kamerzetels die rechts van de VVD zitten. Die worden niet bediend. Dat is een grote groep Nederlanders.” Met die woorden vat hij de frustratie van een deel van het electoraat samen. Voorstanders van het middenkabinet spreken juist van een noodzakelijke keuze om bestuurbaarheid en stabiliteit te waarborgen.
Grote verwachtingen én grote teleurstellingTerwijl de contouren van het nieuwe kabinet vorm krijgen, groeit de spanning bij kiezers die hoopten op een scherpe ruk naar rechts. Vlam voorspelt dat het middenkabinet voor hen “een grote deceptie” wordt. In zijn ogen wordt er te weinig gedaan aan immigratie en krijgen klimaat en EU integratie juist veel ruimte. Hoe het nieuwe kabinet uiteindelijk uitpakt, zal pas duidelijk worden als de eerste concrete plannen op tafel liggen. Maar één ding staat nu al vast: het debat over representatie en de waarde van je stem zal voorlopig niet verstommen.
