De onrust in het Midden-Oosten komt ineens heel dichtbij, gewoon bij de pomp en straks mogelijk ook op de energierekening. Olie en gas reageren nerveus op elk nieuw bericht, en dat merken Nederlanders vaak sneller dan ze zouden willen.
De belangrijkste vraag: hoe ver kunnen de prijzen nog doorstijgen? Als het conflict langer duurt en de aanvoer van olie en gas verder onder druk komt, kan dat zorgen voor recordprijzen én politieke druk op het kabinet om opnieuw steunmaatregelen te regelen.
Oorlog wakkert spanning op energiemarkt aan
De oorlog in het Midden-Oosten is inmiddels de derde week ingegaan na grootschalige aanvallen van de Verenigde Staten en Israël op Iran. Daarbij werd onder meer het Iraanse olie-eiland Kharg gebombardeerd, een strategische plek voor de olie-export.
Iran sloeg volgens berichtgeving terug met onder meer drone-aanvallen op een groot oliecomplex in de Verenigde Arabische Emiraten. Tegelijk blijft de Straat van Hormuz vrijwel dicht voor olietankers, terwijl normaal ongeveer een vijfde van alle olie daar doorheen gaat.
Adviesprijs benzine kan richting record schieten
Door die gespannen situatie op de oliemarkt kan de adviesprijs voor een liter Euro95 alweer een sprong maken. Derk Foolen van consumentencollectief UnitedConsumers acht het goed mogelijk dat de landelijke adviesprijs boven de 2,50 euro uitkomt.
Dat zou betekenen dat we dicht tegen een historisch record aan zitten, of er zelfs overheen gaan. Het huidige record staat op 2,505 euro per liter, een niveau dat in juni 2022 werd bereikt toen energieprijzen ook extreem hoog waren.
Wat je nu aan de pomp ziet (en waarom dat zo snel gaat)
De landelijke adviesprijzen worden regelmatig aangepast en volgen de olieprijs relatief snel. Voor de start van het conflict lag de adviesprijs voor benzine nog rond 2,28 euro. Inmiddels staat Euro95 op ongeveer 2,486 euro per liter.
Ook diesel blijft hoog: de landelijke adviesprijs zit rond 2,472 euro per liter. Vorige week piekte diesel zelfs kort boven de 2,50 euro, waarna de prijs weer iets terugviel. Maar de markt blijft grillig en reageert op elk nieuw incident.
Waarom daling niet vanzelfsprekend is
Een belangrijk punt is dat onzekerheid op zichzelf al duur is. Zolang handelaren rekening houden met verstoringen in de toevoer, blijft er een risicopremie in de prijs zitten. Foolen verwacht daarom niet dat olie snel en stevig zal dalen.
Pas als de situatie echt kalmeert, of als er alternatieve aanvoer routes en volumes overtuigend beschikbaar komen, ontstaat er ruimte voor verlichting. Tot die tijd kan de pompprijs in korte tijd op en neer bewegen, met soms flinke uitschieters.
Gasprijzen lopen ook hard op
Niet alleen olie, ook gas wordt duurder. Volgens Reuters zijn de Europese gasprijzen sinds het begin van het conflict met meer dan 50 procent gestegen. Dat klinkt dramatisch, maar het effect op huishoudens verschilt sterk per contract.
Wie een vast energiecontract heeft, merkt het vaak niet meteen: de tarieven liggen vast tot het contract afloopt. Maar bij variabele en vooral dynamische contracten kan de stijging sneller binnensijpelen, omdat die tarieven (deels) met de markt meebewegen.
Vast, variabel of dynamisch: dit betekent het voor jouw rekening
Bij variabele contracten passen leveranciers de tarieven meestal twee keer per jaar aan. Daardoor voel je stijgingen niet direct, maar als de hogere marktprijs aanhoudt, komt het moment vanzelf dat leveranciers hun tarieven bijstellen.
Dynamische contracten zitten anders in elkaar: daar volgt de prijs vrijwel één-op-één de markt, vaak per uur (stroom) of per dag (gas). Dat kan voordelig zijn als prijzen dalen, maar in onrustige tijden kan het juist extra hard aantikken.
Kabinet houdt rekening met nieuwe steunmaatregelen
Omdat hogere energieprijzen huishoudens opnieuw in de knel kunnen brengen, kijkt het kabinet alvast naar mogelijke maatregelen. Een energietoeslag wordt genoemd als optie om de pijn te verzachten als de rekening structureel hoger uitvalt door de oorlog.
Daarnaast liggen meerdere maatregelen op tafel om te onderzoeken: een energieprijsplafond, tijdelijk lagere energiebelasting of lagere brandstofaccijnzen. Ook hogere huurtoeslag en een verhoging van het minimumloon worden genoemd als manieren om koopkracht te ondersteunen.
Geen paniek, maar wel scherp blijven
Voorlopig grijpt de regering nog niet in, maar bereidt zich wel voor op een scenario waarbij energieprijzen langdurig en fors hoger blijven. De boodschap: er wordt nog gekeken, maar er is geen automatische herhaling van het noodpakket van eerdere jaren.
De prijzen liggen bovendien nog niet op het extreme niveau van vier jaar geleden, toen de oorlog in Oekraïne begon en Europa extra kwetsbaar was. ING stelde onlangs dat we beter voorbereid zijn dan toen, al blijft de markt gevoelig voor schokken.
Wat je zelf kunt doen als prijzen oplopen
Wie wil voorkomen dat stijgende tarieven onverwacht hard binnenkomen, kan alvast het eigen contract checken: wanneer loopt het af, welke tariefvorm heb je, en hoe snel kan jouw leverancier prijzen aanpassen? Dat geeft rust en voorkomt verrassingen.
Voor automobilisten geldt: pompprijzen verschillen per regio en per station vaak flink. Even vergelijken kan op jaarbasis schelen, zeker als prijzen richting recordniveau gaan. Verwacht je veel te rijden, dan kan het extra lonen om je ritten slimmer te plannen.
Hoe dit zich de komende weken kan ontwikkelen
De sleutel blijft de situatie rond de Straat van Hormuz en het tempo waarin het conflict zich uitbreidt of juist afkoelt. Als transport van olie en gas structureel vertraagd raakt, kan de markt nog een tandje duurder worden.
Maar energieprijzen zijn ook berucht om snelle correcties: één diplomatiek signaal of een onverwachte opening van routes kan net zo goed voor daling zorgen. Tot die tijd blijft het voor consumenten vooral afwachten en goed opletten.
Praat mee
Merk jij de stijging nu al aan de pomp, of ben je juist bang voor je energierekening later dit jaar? We zijn benieuwd hoe dit jou raakt en welke maatregelen jij eerlijk of logisch zou vinden in deze situatie.
Laat vooral van je horen op onze sociale media: ben je voor een nieuwe energietoeslag, of moet de overheid juist minder ingrijpen? Jouw reactie helpt anderen om het nieuws niet alleen te lezen, maar ook te begrijpen in de praktijk.
Bron: metronieuws.nl
