Na jaren waarin vrijwel elke stap rond Willem Holleeder onder een vergrootglas lag, lijkt er nu een opvallende verschuiving aan te komen in zijn dagelijkse realiteit achter tralies. Niet met grote woorden of spektakel, maar via een bestuurlijke beslissing die in gevangenisland heel wat betekent.
Het gaat om een wijziging in het regime waarin Holleeder vastzit: van het strengste niveau in Nederland naar een setting die nog steeds zwaar is, maar minder uitzonderlijk. En juist die stap zorgt al dagen voor gefluister in juridische kringen en daarbuiten.
Van de zwaarste afdeling naar een lichter regime
Willem Holleeder (68) wordt overgeplaatst vanuit de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught naar een gevangenis met minder strenge beveiliging. Dat laat zijn advocaat Chaimae Ihataren weten. De staatssecretaris van Justitie en Veiligheid heeft daarmee ingestemd.
Over de nieuwe locatie wordt nog niets gedeeld: niet waar hij naartoe gaat en ook niet wanneer de verhuizing precies plaatsvindt. Wel is duidelijk dat hij niet ‘vrijer’ wordt in de gewone zin van het woord, maar wél in een ander regime terechtkomt.
Waarom die EBI zo’n extreme plek is
De EBI in Vught is bedoeld voor gedetineerden die door Justitie worden gezien als uitzonderlijk risicovol: bijvoorbeeld vanwege ontsnappingsgevaar, invloed op de buitenwereld of bedreigingen richting getuigen. Het is de plek met het strakste toezicht en het minste bewegingsvrijheid.
Holleeder zat daar al ruim elf jaar. Dat is lang, ook voor EBI-begrippen. Juist daarom was de vraag al langer: is dat zware regime nog wel te rechtvaardigen, of kan hetzelfde veiligheidsdoel ook worden bereikt met minder ingrijpende maatregelen?
De RSJ zette een streep door de eerdere verlenging
Begin deze maand kwam er een belangrijke wending. De Raad voor de Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ) oordeelde dat er een nieuw besluit moest komen over Holleeders plaatsing. De eerdere beslissing kreeg een stevige tik.
De RSJ vond het besluit om zijn EBI-verblijf te verlengen “onredelijk en onbillijk”. Daarbij werd expliciet aangegeven dat er met minder zware middelen kan worden volstaan om eventuele risico’s in te perken. Dat oordeel gaf de doorslag richting herbeoordeling.
Wat er eerder gebeurde: verlenging tot 2026
De vorige staatssecretaris, Arno Rutte, had in februari nog besloten om Holleeders verblijf in de EBI te verlengen tot februari 2026. Dat gebeurde ondanks meerdere adviezen die juist wezen richting overplaatsing naar een minder streng regime.
Met andere woorden: er was al debat over de vraag of de EBI nog noodzakelijk was, maar politiek-bestuurlijk werd toen toch gekozen voor ‘hoogste stand’. De RSJ heeft dat nu dus teruggefloten en een nieuwe afweging afgedwongen.
Nieuwe bestemming: afdeling intensief toezicht
Holleeder wordt geplaatst op een Afdeling Intensief Toezicht (AIT). Dat is geen gewone gevangenisafdeling waar je zomaar tussen iedereen rondloopt, maar ook geen EBI. Het is een tussenvorm met strak toezicht, maar minder extreem dan Vught-EBI.
De gedachte achter zo’n afdeling is dat je risico’s kunt beheersen zonder de zwaarste beperkingen. Denk aan strenge controle, intensief toezicht op contactmomenten en duidelijke grenzen, maar doorgaans met iets meer ruimte dan het EBI-regime.
Levenslang en een beladen naam
Holleeder zit een levenslange gevangenisstraf uit vanwege zijn betrokkenheid bij een reeks moorden. Zijn zaak heeft jarenlang het nieuws gedomineerd, mede door verklaringen en het grote maatschappelijke effect. Daardoor blijft elke beslissing rond zijn detentie gevoelig.
Ook nu zal de vraag bij veel mensen opkomen: ‘Hoe kan iemand met zo’n straf en reputatie minder streng vast komen te zitten?’ Het antwoord ligt meestal niet in emotie, maar in het juridische principe dat maatregelen proportioneel moeten blijven.
Reactie van de advocaat: “dit kon bijna niet anders”
Advocaat Chaimae Ihataren spreekt van een logisch besluit. Ze is tevreden met de uitkomst en stelt dat het in hun visie eigenlijk niet anders kon, zeker na het stevige oordeel van de RSJ over de eerdere verlenging in de EBI.
Het is daarmee ook een signaal dat toezicht en veiligheid niet automatisch betekenen dat iemand eindeloos in het zwaarste regime moet blijven. Als risico’s ook anders te beheersen zijn, dan moet de overheid dat aantoonbaar meewegen.
Wat dit kan betekenen voor het vervolg
Praktisch verandert er pas echt iets op het moment dat de overplaatsing ook plaatsvindt. Tot die tijd blijft veel onduidelijk. Maar het besluit kan wel een precedentgevoel oproepen: hoe ga je om met langdurige EBI-plaatsingen als de noodzaak ter discussie staat?
Voor de overheid is dit bovendien een test in communicatie: hoe leg je uit dat ‘minder streng’ niet gelijkstaat aan ‘minder veilig’? En hoe zorg je dat nabestaanden en betrokkenen begrijpen dat het regime verandert, maar de straf niet?
Een beslissing die nog lang kan nadreunen
Of Holleeder uiteindelijk rustiger zal zitten op een AIT-afdeling, is niet iets wat je van buitenaf kunt inschatten. Maar bestuurlijk is het wél een duidelijke koerswijziging: de EBI als standaard voor hem lijkt, voorlopig, voorbij.
De komende periode zal moeten blijken hoe snel de overplaatsing gaat en hoe er in politiek en samenleving op wordt gereageerd. Wat vind jij: logisch na RSJ-kritiek, of juist onverteerbaar? Laat het weten op onze sociale media.
Bron: dagelijksestandaard.nl
