Er zijn van die dingen waar je zelden bewust naar kijkt, tot iemand zegt dat het gaat veranderen. Eurobiljetten horen in dat rijtje. Je pakt er één uit de automaat, rekent af, vouwt ’m op, klaar. En toch: het ontwerp vertelt stiekem een verhaal over Europa, over identiteit en over wat we belangrijk vinden.
Dat verhaal staat nu op het punt een nieuw hoofdstuk te krijgen. De Europese Centrale Bank (ECB) heeft een reeks mogelijke nieuwe ontwerpen onthuld en nodigt Europeanen uit om mee te praten. Niet door eindeloze vergaderingen, maar via een publieksenquête waarin je jouw favoriet kunt kiezen.
Tien ontwerpseries, niet één los biljet
Het gaat hierbij niet om een kleine cosmetische update of een extra watermerk in de hoek. De ECB liet tien finalisten een complete serie ontwerpen, voor alle coupures: €5, €10, €20, €50, €100 en €200. Dus waar je ook mee betaalt, het uiterlijk is straks consequent en herkenbaar.
Dat maakt de keuze meteen veel serieuzer. Een ontwerp moet niet alleen mooi zijn op één biljet, maar ook werken als familie: kleuren, stijl en herkenningspunten moeten met elkaar kloppen. En dat is precies waarom de verschillen tussen de series zo interessant zijn.
Twee thema’s: cultuur tegenover natuur
De finalisten werkten binnen twee duidelijke hoofdrichtingen. Het eerste thema draait om Europese cultuur en gedeelde plekken. Denk aan een combinatie van bekende Europeanen met locaties waar kennis en cultuur samenkomen: scholen, bibliotheken, musea, concertzalen en openbare pleinen.
Het tweede thema klinkt in het Engels wat poëtischer: Rivers and birds. Daarbij staan Europese vogelsoorten, rivieren en landschappen centraal. Op de achterkant duiken vervolgens Europese instellingen en kaarten op. Minder portretgalerij, meer continent in één blik.
Beroemdheden op geld: Beethoven tot Curie
Bij de cultuurvarianten springen vooral de namen in het oog. Ontwerpers stelden biljetten voor met Europese grootheden als Ludwig van Beethoven, Marie Curie, Leonardo da Vinci en operazangeres Maria Callas. Het idee: laten zien dat Europa meer is dan grenzen en regels—ook een gedeelde erfenis.
Tegelijk is het een keuze met een randje. Wie zet je erop, en wie niet? Welke beroemdheid “mag” Europa vertegenwoordigen? En welke landen herkennen zichzelf daarin? Juist omdat geld dagelijks door miljoenen handen gaat, kan zo’n portret onverwacht veel discussie oproepen.
Vogels, rivieren en landschappen als Europees verhaal
De natuurseries pakken het anders aan. Geen iconische gezichten, maar soorten die je in meerdere landen kunt tegenkomen, en landschappen die niet aan één hoofdstad vastplakken. Het voelt daardoor neutraler: minder politiek, meer herkenning voor iedereen die ooit langs een rivier fietste.
Op de achterzijde blijft Europa als instituut wel aanwezig, met verwijzingen naar Europese instellingen en kaarten. Zo ontstaat een mix van gevoel en structuur: eerst de natuur als gedeeld decor, daarna de verbinding in beleid en samenwerking. Rustig, maar niet vrijblijvend.
Nederlandse finalist: Studio Joost Grootens uit Amsterdam
Voor Nederlandse kijkers zit er nog een extra laag in deze ontwerpstrijd, want een Amsterdams bureau hoort bij de finalisten: Studio Joost Grootens. Hun ontwerp A kiest nadrukkelijk voor een moderne, abstracte stijl en wijkt daarmee af van de huidige biljetten.
In deze serie zie je delen van gezichten—zoals ogen en monden—als symbool voor waarneming, communicatie en culturele uitwisseling. Op de achterkant komen plekken terug waar mensen elkaar ontmoeten en samen cultuur maken. Het is gedurfd, strak en duidelijk van nu.
Alle ontwerpen online te bekijken, voor- en achterkant
Wie wil vergelijken, kan op de website van de ECB alle ontwerpen rustig bekijken. Handig: je kunt de voor- en achterkant apart openen. Dat is geen detail, want bij sommige series staat het belangrijkste element juist op de achterzijde.
De variatie is groot. Sommige ontwerpers gaan voor klassieke portretten die meteen “bankbiljet” roepen. Andere vullen bijna het hele biljet met natuurbeelden. En dan zijn er series, zoals de Nederlandse inzending, die juist op abstractie, symboliek en moderne beeldtaal leunen.
Stemmen kan tot en met 21 september
Iedereen in de Europese Unie mag meedoen via de publieksenquête van de ECB. Volgens de toelichting blijft stemmen mogelijk tot en met 21 september. Je hoeft dus geen expert te zijn; het gaat om voorkeur, gevoel en herkenbaarheid.
De publieksstem bepaalt overigens niet in z’n eentje de winnaar. Ook een vakjury en de uiteindelijke besluitvorming binnen de ECB tellen mee. Maar de enquête is wel een belangrijke graadmeter: de bank wil weten welke richting het best landt bij burgers.
Waarom de ECB überhaupt nieuwe biljetten wil
De huidige eurobiljetten zijn ontworpen rond Europese perioden en bouwstijlen. De eerste serie verscheen bij de start van de contante euro in 2002. Vanaf 2013 kwam daar stapsgewijs de Europa-serie bij, met betere beveiliging tegen vervalsing.
Toch wil de ECB weer vooruit. Nieuwe biljetten moeten toekomstbestendig zijn: met modernere beveiligingskenmerken die vervalsing lastiger maken, maar ook met betere toegankelijkheid. Denk aan duidelijke contrasten, tastbare markeringen en onderscheid in kleur en formaat.
Je huidige briefgeld blijft gewoon geldig
Belangrijk om te weten: dit is nog geen aankondiging dat het huidige geld binnenkort verdwijnt. Eerst moet er een ontwerp gekozen worden. Daarna volgen technische uitwerking, veiligheidsdetails, productie en vooral: een realistische planning van invoering.
De ECB heeft nog geen datum genoemd waarop de nieuwe biljetten daadwerkelijk in omloop komen. En zodra die stap later wel gezet wordt, komt er uitleg over de overgang. Er is dus geen reden om contant geld nu haastig uit te geven of om te wisselen.
Waarom geldontwerp altijd emoties losmaakt
Op papier lijkt dit een grafische wedstrijd. In de praktijk gaat het over identiteit. Bankbiljetten zijn mini-affiches die dagelijks rondgaan. Ze laten zien hoe Europa zichzelf wil presenteren: via verhalen over mensen en prestaties, of via natuur en gedeelde ruimte.
De keuze tussen beroemdheden en vogels is dus ook een keuze tussen twee Europese “verhalen”. Wat past bij deze tijd? En wat herkennen mensen als ze een biljet in handen hebben? Laat vooral weten wat jij zou kiezen via onze sociale media—benieuwd naar jouw favoriet.
Bron: dagelijksestandaard.nl
