Het begint vaak met een vriendelijk verzoek, verpakt in een WhatsApp-bericht dat nauwelijks argwaan wekt. De toon is behulpzaam, het onderwerp onschuldig en de afzender lijkt betrouwbaar. Toch schuilt er achter deze ogenschijnlijk simpele boodschap een digitale valstrik die in rap tempo slachtoffers maakt.
De afgelopen dagen zien steeds meer mensen in Nederland zich geconfronteerd met een bericht dat op het eerste gezicht slechts vraagt om een kleine gunst. Het verzoek komt vaak van iemand uit de eigen contactenlijst, wat het extra geloofwaardig maakt.
Maar juist deze herkenbaarheid maakt het gevaarlijk, want zonder het te beseffen kunnen ontvangers hun digitale deur wagenwijd openzetten voor kwaadwillenden.
Onschuldig verzoek als begin van oplichting
Het WhatsApp-bericht luidt bijvoorbeeld: “Hallo, zou je op Eliška willen stemmen? Ze is de dochter van een vriendin van mij. De eerste prijs is een gratis dansles, en dat zou heel veel voor haar betekenen!”
De vraag lijkt onschuldig en zelfs sympathiek. Aan het bericht is een link toegevoegd die leidt naar een website die zich voordoet als de officiële pagina van een internationale balletschool in Praag.
Op de site kunnen bezoekers daadwerkelijk stemmen op een jonge ballerina. De wedstrijd gaat tussen de meisjes Sofie en Eliška, waarbij Eliška volgens de site achterloopt. De tekst op de website benadrukt het belang van elke stem: “Het verschil tussen de finalisten bedraagt slechts vijf stemmen. Elke stem verandert de finale.”
Verificatie vereist: de valstrik
Wie op de link klikt, krijgt niet alleen de mogelijkheid om te stemmen, maar wordt ook gevraagd een verificatie uit te voeren. Volgens de website is deze extra stap noodzakelijk om de eerlijkheid van de competitie te waarborgen.
LEES OOK:Pas op voor 1 januari, anders moet u straks honderden euro’s zorgtoeslag terugbetalen
Wat echter niet direct duidelijk wordt, is dat deze controle het begin is van een geraffineerde oplichtingstruc.
De Duitse politie heeft het mechanisme achter deze vorm van cybercrime recent uitgebreid beschreven. Zodra gebruikers hun telefoonnummer invullen op de nepwebsite, wordt er op de achtergrond ongemerkt een functie geactiveerd waarmee het WhatsApp-account aan een ander apparaat gekoppeld kan worden. Vervolgens verschijnt er in de WhatsApp-app van het slachtoffer een verificatiecode.
Indien deze code op de frauduleuze website wordt ingevoerd, krijgt het apparaat van de criminelen toegang tot het WhatsApp-account van het slachtoffer. Vanaf dat moment kunnen de oplichters alle chats meelezen, namens het slachtoffer berichten versturen en zelfs nieuwe frauduleuze verzoeken naar de contacten van het slachtoffer sturen.
Op deze manier kunnen zij bijvoorbeeld geld vragen of schadelijke links verspreiden, zonder dat de echte eigenaar van het account daar direct weet van heeft.
Ghost pairing: onzichtbare toegang tot accounts
Deze vorm van oplichting wordt aangeduid als ‘ghost pairing’. Het is een strategie waarbij cybercriminelen ongemerkt toegang krijgen tot WhatsApp-accounts door misbruik te maken van de functie voor gekoppelde apparaten. De naam verwijst naar het feit dat de toegang op de achtergrond geregeld wordt, zonder duidelijke signalen voor het slachtoffer.
Wat deze methode extra verraderlijk maakt, is dat de criminelen in staat zijn om het oorspronkelijke bericht over Eliška door te sturen naar anderen in de contactenlijst van het slachtoffer. Zo verspreidt de zwendel zich steeds verder, als een olievlek door persoonlijke netwerken.
Slachtoffers kunnen via de instellingen van WhatsApp controleren welke apparaten toegang hebben tot hun account. Bij twijfel kan men onbekende apparaten uitloggen om verdere schade te voorkomen.
Ook in Nederland opgedoken
Hoewel deze truc zijn oorsprong vindt in Duitsland, is de methode inmiddels ook in Nederland opgedoken. De politie waarschuwt dat criminelen voortdurend zoeken naar nieuwe manieren om mensen geld afhandig te maken. “Oplichters proberen op alle denkbare manieren mensen geld afhandig te maken, denk bijvoorbeeld aan de vriend-in-noodfraude.
Daar zijn talloze varianten op, en dit is er mogelijk een van,” aldus een woordvoerder van de korpsleiding van de Nederlandse politie tegenover RTL Nieuws.
Advies van de politie: wees extra waakzaam
De politie benadrukt het belang van alertheid bij het ontvangen van onverwachte berichten. Het advies luidt om nooit zomaar op links te klikken, vooral niet als het verzoek ongebruikelijk is of van iemand afkomstig lijkt die normaal gesproken geen dergelijke verzoeken doet.
Ook als een bericht afkomstig lijkt van een bekende, is het verstandig om alert te blijven.
“Als het een ongebruikelijk verzoek betreft of je hebt om andere reden twijfel, verifieer dan of de afzender echt is wie hij of zij zegt te zijn. Bijvoorbeeld door een (persoonlijke) checkvraag te stellen of even te bellen,” aldus de politie.
Op deze manier kan worden voorkomen dat criminelen toegang krijgen tot persoonlijke accounts en gevoelige informatie.
Controleer gekoppelde apparaten
Voor wie zich zorgen maakt over de beveiliging van het eigen WhatsApp-account, biedt de app de mogelijkheid om te controleren welke apparaten gekoppeld zijn. Via de instellingen van WhatsApp kan men zien welke apparaten met het account verbonden zijn en kan men onbekende sessies direct beëindigen.
Dit is een belangrijke stap om te voorkomen dat criminelen langere tijd toegang houden tot het account.
Met deze nieuwe vorm van oplichting is het des te belangrijker om familieleden, vrienden en kennissen te waarschuwen voor verdachte berichten. Een enkele klik kan immers voldoende zijn om de controle over het eigen account te verliezen en anderen in gevaar te brengen.
