Voor veel Nederlanders is autorijden een belangrijk onderdeel van hun onafhankelijkheid en mobiliteit, ongeacht hun leeftijd. Naarmate men ouder wordt, verandert echter het perspectief op veilig deelnemen aan het verkeer en ontstaan er nieuwe vragen over verantwoordelijkheid op de weg.
De fysieke en mentale veranderingen die gepaard gaan met het ouder worden, zorgen ervoor dat er voor oudere bestuurders andere maatstaven gaan gelden dan voor jongere automobilisten. Dit leidt ertoe dat de aandacht voor verkeersveiligheid steeds verder toeneemt, zeker nu het aantal senioren dat actief blijft autorijden blijft stijgen door de vergrijzing.
Door deze demografische verschuiving wordt het dilemma tussen het behouden van zelfstandigheid en het waarborgen van de veiligheid op de weg steeds actueler. Meer dan een miljoen Nederlanders van 75 jaar en ouder zien zich geconfronteerd met de noodzaak om aan aanvullende eisen te voldoen om hun rijbewijs te behouden.
Achtergrond en aanleiding voor strengere keuringen
Vanaf 1 januari 2026 worden de voorwaarden voor de medische rijbewijskeuring van 75-plussers flink strenger. Deze aanpassing is het gevolg van toenemende zorgen over de kwaliteit van de bestaande keuringen en het belang van zorgvuldigheid bij het beoordelen van oudere automobilisten.
De overheid en betrokken instanties willen met de nieuwe eisen de verkeersveiligheid verhogen, met speciale aandacht voor kwetsbare groepen zoals senioren. Al sinds 2014 is het verplicht dat automobilisten vanaf hun 75e verjaardag elke vijf jaar een medische keuring ondergaan om hun rijbewijs te mogen verlengen.
Voorheen lag deze grens bij 70 jaar, maar dat werd destijds verhoogd.
Door de groei van het aantal oudere automobilisten is er meer oog gekomen voor de wijze waarop deze keuringen plaatsvinden. Er zijn signalen ontvangen dat sommige artsen de keuringen in een te hoog tempo afhandelden, met als risico dat gezondheidsproblemen over het hoofd werden gezien.
LEES OOK:Heb je AOW en spaargeld? Dan kan deze verandering in 2027 je flink raken
Dit leidde tot de noodzaak om de regels verder aan te scherpen.
Nieuwe richtlijnen vanaf 2026
De belangrijkste verandering binnen de nieuwe regelgeving is dat elke medische keuring van 75-plussers voortaan uitgebreider en zorgvuldiger moet worden uitgevoerd. Er kwamen gevallen aan het licht waarin artsen tot wel dertig keuringen op één dag afwerkten, wat volgens critici leidde tot een verlies aan kwaliteit. Dit riep vragen op over de grondigheid van de beoordelingen.
Om het risico van dergelijke praktijken te verkleinen, zijn er landelijke standaarden opgesteld door het CBR. Alle artsen moeten zich vanaf nu aan deze richtlijnen houden, zodat de keuringen overal in Nederland op eenzelfde zorgvuldige en consistente manier verlopen.
De verwachting is dat deze strengere werkwijze zal leiden tot een eerlijkere en betrouwbaardere beoordeling van de geschiktheid van oudere automobilisten.
Een andere opvallende wijziging is dat bestuurders vanaf 2026 verplicht zijn om een recent medicatieoverzicht van hun apotheek te overleggen tijdens de keuring. Het medicijngebruik speelt een belangrijke rol bij het inschatten van de verkeersveiligheid.
Tijdens het onderzoek wordt verder expliciet gekeken naar het gezichtsvermogen en de bloeddruk van de bestuurder. Zo willen de autoriteiten gezondheidsrisico’s sneller en beter kunnen inschatten, en waar nodig tijdig maatregelen nemen.
Verloop en uitkomst van de keuring
De procedure van de rijbewijskeuring bestaat uit twee delen. In eerste instantie vult de bestuurder een gezondheidsverklaring in via het CBR. In de meeste gevallen wordt deze niet door de eigen huisarts beoordeeld, maar volgt er een verwijzing naar een onafhankelijke arts die het daadwerkelijke onderzoek uitvoert.
De arts let tijdens de keuring specifiek op het zicht, de bloeddruk en het gebruik van medicijnen. Na het afronden van het onderzoek wordt het dossier aan het CBR voorgelegd. Op basis van de uitkomsten bepaalt het CBR of het rijbewijs wordt verlengd.
De verlenging kan variëren van één tot maximaal vijf jaar, afhankelijk van de resultaten en de individuele situatie van de bestuurder.
Als een automobilist twijfelt over zijn of haar geschiktheid om te rijden, is het mogelijk om buiten de reguliere keuring om een medische beoordeling of zelfs een rijvaardigheidstest aan te vragen bij het CBR. Hiermee kunnen twijfels worden weggenomen en krijgen bestuurders extra zekerheid omtrent hun verkeersdeelname.
Kritiek op de uitvoering van de keuringen
Ondanks bestaande regelgeving is er in de afgelopen jaren kritiek ontstaan op de manier waarop de keuringen worden uitgevoerd. In diverse berichten werd duidelijk dat sommige artsen op één dag tientallen keuringen afhandelden, waardoor de kwaliteit van de beoordeling onder druk kwam te staan.
LEES OOK:Heb je AOW en spaargeld? Dan kan deze verandering in 2027 je flink raken
Gemiddeld ontvangen artsen €75 per keuring, wat de vrees voor ‘lopendebandwerk’ aanwakkerde.
Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek, gedeeld door AD.nl, blijkt echter dat het merendeel van de oudere automobilisten zonder problemen door de keuring komt. In 2024 werden bijna 95.000 keuringen uitgevoerd, waarvan slechts 1.900 bestuurders – ongeveer 2 procent – werden afgekeurd.
Toch groeit de twijfel of de keuringen grondig genoeg zijn om alle gezondheidsrisico’s op te sporen.
Discussie over verkeersveiligheid van ouderen
Of oudere bestuurders daadwerkelijk vaker betrokken zijn bij verkeersongevallen, valt moeilijk te zeggen. In Nederland worden hierover geen specifieke cijfers bijgehouden. Wel is bekend dat ouderen door hun fysieke kwetsbaarheid een groter risico lopen bij een ongeval.
Dit risico is ook zichtbaar in de premies voor autoverzekeringen: bestuurders van 75 jaar en ouder betalen gemiddeld €4,63 per maand meer voor een WA-verzekering dan automobilisten van 50 jaar. De discussie over de veiligheid van oudere bestuurders laaide opnieuw op na een ernstig incident in Hengelo.
Daar reed een 87-jarige bestuurder een ouder echtpaar aan, met dramatische gevolgen: de man overleed, de vrouw raakte gewond.
Dit tragische voorval bracht de discussie over de kwaliteit van de keuringen weer in het nieuws en vormde mede aanleiding voor de recente aanscherping van de regels. Beleidsmakers hopen dat met de strengere eisen de kwaliteit van de keuringen verbetert en de verkeersveiligheid toeneemt.
Toekomst van de rijbewijskeuring voor ouderen
Met de aangescherpte richtlijnen vanaf 2026 zijn de eisen voor de rijbewijskeuring voor 75-plussers duidelijker en strikter geworden. Zowel het CBR als artsen en beleidsmakers onderstrepen het belang van een zorgvuldige en objectieve beoordeling. Ondanks dat slechts een klein deel van de 75-plussers wordt afgekeurd, blijft het essentieel dat iedere keuring grondig wordt uitgevoerd.
De ontwikkelingen van de afgelopen jaren laten zien dat de aandacht voor de risico’s van autorijden op hogere leeftijd steeds groter wordt. De nieuwe regels moeten ervoor zorgen dat ouderen hun verantwoordelijkheid in het verkeer kunnen blijven nemen, zonder de veiligheid van zichzelf en anderen uit het oog te verliezen.
