In de gangen van supermarkten en tussen de vrachtwagens op de Nederlandse wegen hing het onderwerp al langer in de lucht: stijgende kosten die niet alleen bedrijven raken, maar uiteindelijk het winkelmandje van de consument.
De onzekerheid over de prijsontwikkeling leverde bij zowel supermarktorganisaties als transporteurs al maanden zorgen op, terwijl klanten zich afvroegen hoe lang de huidige prijzen nog houdbaar zouden blijven.
Brancheorganisaties en vervoerders lieten zich niet onbetuigd; zij wezen veelvuldig op de optelsom van stijgende lonen, dure energie, prijzige brandstof en nieuwe regels vanuit de overheid.
In de logistieke wereld werd met name met spanning uitgekeken naar de invoering van de vrachtwagenheffing, die volgens velen niet alleen de sector zelf zou treffen, maar onvermijdelijk zijn weg zou vinden naar de winkelprijzen.
Kabinet erkent invloed op prijzen in de supermarkt
Een interne beslisnota van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, opgesteld in oktober onder leiding van VVD-minister Vincent Karremans, heeft het nu zwart op wit gezet: de nieuwe vrachtwagenheffing zal ertoe leiden dat boodschappen en andere producten voor consumenten duurder worden.
In het document wordt gesteld dat transporteurs de extra kosten die zij maken meestal doorberekenen aan hun opdrachtgevers, wat doorgaans resulteert in hogere consumentenprijzen.
Hoewel het ministerie erbij vermeldt dat het prijsverhogend effect volgens hen beperkt blijft, omdat transportkosten slechts een klein gedeelte vormen van de totale productprijs, wordt in de nota geen specifiek bedrag of percentage genoemd. Daarmee blijft het voor huishoudens onduidelijk hoeveel zij daadwerkelijk meer zullen gaan betalen voor hun boodschappen.
Wat houdt de vrachtwagenheffing in?
De vrachtwagenheffing is een tarief dat eigenaren van zware vrachtwagens vanaf 1 juli 2026 moeten betalen per gereden kilometer op het grootste deel van de Nederlandse snelwegen en enkele belangrijke N-wegen.
Het exacte bedrag hangt af van het gewicht van het voertuig, de milieuklasse (hoe schoner, hoe lager het tarief) en het type weg waarop wordt gereden. De nieuwe regeling is bedoeld om zowel Nederlandse als buitenlandse vrachtwagens te laten bijdragen aan het onderhoud van het wegennet.
Ook is een deel van de opbrengst bestemd voor vergroening van de sector, bijvoorbeeld via subsidies voor elektrische vrachtwagens en laadpalen. Tegelijkertijd is de motorrijtuigenbelasting voor vrachtwagens aangepast.
Voor consumenten die met de auto naar de supermarkt rijden, verandert er aan de pomp niets door deze heffing. Toch zijn vrijwel alle producten in de winkel minstens één keer met een vrachtwagen vervoerd, waardoor de extra kosten in de keten uiteindelijk kunnen doorwerken in de prijs van boodschappen.
Oude ramingen, nieuwe realiteit
Het ministerie onderzocht al in 2018 wat de mogelijke gevolgen van de vrachtwagenheffing zouden zijn voor winkelprijzen. Destijds werd een maximale prijsstijging van 0,06 procent voor consumentenproducten voorzien, en voor sectoren waar transport een groter deel van de kosten is, een stijging tot 0,2 procent.
Deze cijfers zijn echter gebaseerd op een rapport uit november 2018 en houden geen rekening met de sterke stijging van dieselprijzen en andere recente economische onzekerheden. In de meest recente beslisnota ontbreekt een nieuwe, actuele inschatting die deze ontwikkelingen meeneemt, waardoor het onzeker is of de oude ramingen nu nog kloppen.
Supermarkten slaan alarm over stijgende prijzen
Supermarktorganisaties waarschuwen al langere tijd voor de voortdurende stijging van kosten. Het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL), de brancheorganisatie voor supermarkten, stuurde in juni een brandbrief naar het kabinet. Daarin stipte het CBL meerdere factoren aan die de prijzen opdrijven: hogere energieprijzen voor koeling en distributie, duurdere brandstof en overheidsmaatregelen zoals de vrachtwagenheffing.
Volgens het CBL zou de totale voedselprijs het komende jaar met wel 10 procent kunnen stijgen, mede door internationale spanningen zoals het conflict in het Midden-Oosten. De vrachtwagenheffing komt daar bovenop.
Het CBL wees er bovendien op dat prijsstijgingen als gevolg van hogere kosten vaak pas na vier tot twaalf maanden zichtbaar worden in de winkel. Nieuwe maatregelen vertalen zich dus mogelijk pas volgend jaar op het kassabonnetje van de consument.
In de brandbrief pleitte de branche voor terughoudendheid bij het invoeren van nieuwe regels die boodschappen nog duurder maken.
Transportsector voelt de druk oplopen
Voor transportbedrijven is de vrachtwagenheffing direct merkbaar. Zij betalen per gereden kilometer en bij lange ritten kan dat bedrag flink oplopen. Bij invoering op 1 juli 2026 bedroeg het gemiddelde tarief 19,1 cent per kilometer.
Door de fors gestegen dieselprijzen besloot minister Karremans tot een tijdelijke korting van 22,3 procent. Sinds 1 september betalen vervoerders daardoor gemiddeld 14,8 cent per kilometer. Het ministerie schat dat deze korting de sector dit jaar ongeveer 80 miljoen euro scheelt.
De korting geldt echter maar tot en met 31 december van dit jaar; daarna vervalt deze en stijgt het tarief opnieuw.
Brancheorganisatie Transport en Logistiek Nederland (TLN) signaleert dat de marges in de sector al jarenlang flinterdun zijn. Voorzitter Elisabeth Post benadrukte dat het moeilijk wordt om nog meer kosten op te vangen zonder prijsverhogingen of bezuinigingen op personeel en investeringen.
Ook kredietverzekeraar Atradius meldde een toename van 17 procent in het aantal faillissementen in de transport- en opslagsector in de eerste negen maanden van 2026. Redenen hiervoor zijn onder meer hogere lonen, dure brandstof en economische tegenwind. De vrachtwagenheffing komt daar als extra last bovenop.
Vanaf januari gaat het tarief omhoog
Op 1 januari 2027 verandert de situatie opnieuw. Niet alleen vervalt de tijdelijke korting, ook worden de oorspronkelijke tarieven verhoogd met 2,6 procent vanwege inflatie. Voor een zware dieselvrachtwagen van meer dan 32 ton in emissieklasse Euro 6 komt het tarief dan uit op 20,6 cent per kilometer.
Dat is fors hoger dan het huidige tarief met korting en ook hoger dan het tarief bij de start.
Transportbedrijven die duizenden kilometers per maand rijden, krijgen zo te maken met flinke extra kosten. Het verschil tussen 14,8 en 20,6 cent per kilometer kan per vrachtwagen oplopen tot duizenden euro’s per jaar.
De sector staat voor de keuze: nemen zij deze kosten voor eigen rekening, berekenen ze die door aan hun klanten, of kiezen ze voor een combinatie van beide?
Politieke discussie en vragen in de Tweede Kamer
De gevolgen van de vrachtwagenheffing werden opnieuw onderwerp van debat door Kamervragen van Hidde Heutink van Groep Markuszower. Op 21 september stelde hij elf vragen aan minister Karremans over de financiële impact op transportbedrijven en de betaalbaarheid van boodschappen.
Heutink vroeg onder meer in hoeverre de extra lasten kleine en middelgrote bedrijven raken, of de minister erkent dat hogere vervoerskosten uiteindelijk bij de consument terechtkomen, en of aanvullende maatregelen nodig zijn om de sector te ondersteunen.
Minister Karremans stuurde op 21 oktober zijn antwoorden naar de Tweede Kamer. In de beslisnota van 5 oktober werd voor het eerst duidelijk uitgesproken dat de vrachtwagenheffing “veelal impact” heeft op consumentenprijzen, hoewel het ministerie nog steeds stelt dat het effect “beperkt” blijft.
Een actuele inschatting van de extra kosten voor huishoudens ontbreekt echter nog altijd, waardoor de discussie zich niet alleen toespitst op het feit dát er een effect is, maar vooral op de vraag hoe groot dat effect zal zijn.
Wat betekent dit voor de consument?
Voor individuele producten, zoals een pak melk of een zak aardappelen, gaat het om kleine prijsverhogingen per stuk. Maar omdat praktisch alle producten via transport worden aangeleverd, kunnen deze kleine verhogingen samen toch leiden tot een merkbaar verschil op het totaalbedrag van de wekelijkse of maandelijkse boodschappen.
Met name huishoudens met een vast pensioen, mensen met een uitkering of gezinnen die het financieel al moeilijk hebben, kunnen deze prijsstijgingen hard voelen. De vrachtwagenheffing komt daar bovenop andere stijgende kosten, zoals energie, gemeentelijke belastingen en zorgpremies.
Nu het kabinet officieel erkent dat de heffing “veelal impact” heeft op de consumentenprijs, is duidelijk dat een deel van de extra kosten bij de consument terechtkomt. Hoe hoog dat bedrag precies uitvalt, blijft onzeker zolang een actuele, doorberekende raming ontbreekt.
De komende maanden zal moeten blijken of de politiek nog maatregelen neemt, bijvoorbeeld in de vorm van nieuwe kortingen, tariefaanpassingen of compensatie. Vooralsnog is de verwachting dat de vrachtwagenheffing in 2027 verder stijgt en het effect op het kassabonnetje merkbaar blijft, ook al ontbreken exacte cijfers nog steeds.
