Je merkt dat er iets schuift in Hilversum. De aangekondigde bezuinigingen bij BNNVARA raken niet alleen redacties en kijkers, maar ook artiesten en presentatoren die hun werk zien verdwijnen. In één klap verdwijnt een reeks vaste programma’s die jarenlang deel waren van jouw tv ritme. Dat zorgt voor verdriet, boosheid en ook ongeloof. Bekende Nederlanders laten zich nu luid horen, omdat ze voelen dat dit niet zomaar een rondje schrappen is. Het raakt mensen, verhalen en een hele culturele traditie.
Cornald Maas verliest zijn vaste plek op Oerol
Presentator Cornald Maas deelt zijn teleurstelling op Instagram. Hij ziet zijn programma Opium op Oerol verdwijnen. Dat doet hem zichtbaar pijn. Hij schrijft: “Helaas (= understatement) als gevolg van de bezuinigingen is AVROTROS genoodzaakt afscheid te nemen van een aantal culturele programma’s”. Die zin klinkt zacht, maar je voelt de frustratie eronder.
Cornald maakt Opium op Oerol al zeventien jaar. Hij noemt dat een periode vol liefde en plezier. Zelfs in coronatijd bleef hij doorgaan. Voor hem gaat het niet alleen om een show, maar om wat je daarmee laat zien. Het programma vierde jonge theatermakers. Het gaf schilders, makers en spelers een podium. Nieuwe verhalen kregen ruimte. Talent kreeg een stem. Dat is precies waar cultuur voor is. En precies dat dreigt nu kleiner te worden.
Vechtlust ondanks jaren van bezuinigen
Cornald zegt ook dat hij dit al langer kent. Hij is bezuinigingen “al decennialang” gewend. Je hoort daarin hoe vaak cultuur onder druk stond. Toch laat hij zich niet wegduwen. Hij zegt dat er nog één glorieus seizoen komt. Het achttiende. En hij benadrukt dat Volle Zalen blijft. Zijn toon is strijdvaardig. Hij laat zien dat het niet stopt bij een besluit van bovenaf. Hij wil door. Omdat het nodig is. Omdat cultuur anders stilvalt.
Je voelt dat hij niet alleen praat voor zichzelf. Hij praat ook voor makers die minder bekend zijn. Mensen die geen groot podium hebben. Juist zij verliezen snel hun plek als er gesneden wordt.
Maarten van Rossem reageert met scherpe spot
Ook Maarten van Rossem laat zijn onvrede horen. BNNVARA schrapt in 2027 een reeks titels. Daar hoort Wortelboer en Van Rossem bij. Dat programma was drie seizoenen te zien. Maarten zegt dat hij het besluit begrijpt, maar hij ziet een politieke lading. Hij zegt sarcastisch: “Het heeft natuurlijk politieke redenen, want niks is zo gevaarlijk als links”. Met die zin prikt hij door het debat heen.
Hij vindt het onzin dat de publieke omroep als links wordt weggezet. Hij ziet een koers waar hij niet blij van wordt. Toch relativeert hij het met zijn bekende droogheid. “Maar ik ben 82, en het kan mij geen reet meer schelen.” Die grap voelt tegelijk licht en wrang. Want je hoort dat hij het wel degelijk erg vindt. Alleen weigert hij zich te laten maken tot slachtoffer.
Een lijst die voelt als een aardverschuiving
BNNVARA laat weten dat meer vaste titels verdwijnen. Kassa. 3 op Reis. First Dates. Proefkonijnen. Het Nieuwjaarsconcert. Van Roosmalen en Groenteman. Dat is een lijst waar je even stil van wordt. Het zijn programma’s die je jarenlang kende. Sommige staan al zo lang op tv dat je bijna vergeet dat ze ooit begonnen zijn.
De omroep zegt dat dit “het hart van onze programmering” raakt. Je begrijpt wat ze bedoelen. Het zijn niet zomaar losse items. Het zijn formats die identiteit geven. Kassa en 3 op Reis bestonden al voor de fusie. Ze horen bij de omroep zoals een stem bij een persoon hoort. Als je die wegneemt, blijft er minder herkenning over.
Wat dit betekent voor makers en kijkers
BNNVARA zegt dat het verlies veel pijn doet. Voor collega’s en voor trouwe kijkers. Dat klinkt netjes, maar achter die zin zit echte schade. De betrokken redacties zijn dinsdagochtend ingelicht. Ongeveer veertig banen verdwijnen. En er komt een reorganisatie. Daarna volgt nog een tweede ronde bij ondersteunende afdelingen. Hoeveel banen daar wegvallen, is nog niet bekend.
Je voelt hier hoe bezuinigen meer is dan een budgetregel. Het is ook een keuze over wie er nog mag vertellen. Wie er nog onderzoek kan doen. Wie er nog kan reizen, testen en praten met publiek. Als er minder mensen zijn, krijg jij ook minder verhalen.
Waarom dit zo hard binnenkomt
Je ziet dat bekende Nederlanders niet alleen reageren omdat hun eigen programma wegvalt. Ze reageren omdat dit iets zegt over richting. Minder cultuur. Minder vaste titels. Minder diversiteit in aanbod. Voor veel kijkers voelt dat als een verschraling van de publieke omroep. Je kijkt niet alleen voor ontspanning, maar ook om bij te blijven. Om geraakt te worden. Om iets te leren. Dat wordt nu moeilijker.
De komende tijd zal duidelijk worden wat er wél overblijft. Maar nu overheerst vooral het gevoel dat er ineens veel verdwijnt. En dat niemand precies weet wat er voor terugkomt.
