Zo lang mogelijk thuis blijven wonen voelt voor veel mensen als de meest logische keuze. Je kent je huis, je buren en je dagelijkse ritme. Maar soms verandert er iets: je gezondheid, je geheugen of je veiligheid in huis.
Dan komt een verzorgings- of verpleeghuis ineens dichtbij. Niet omdat je dat per se wilt, maar omdat het thuis simpelweg te lastig of te risicovol wordt. En zodra dat punt nadert, duikt één vraag meteen op: wat kost het eigenlijk?
Wanneer thuis wonen niet meer lukt
Het kantelpunt verschilt per persoon, maar vaak gaat het om dezelfde dingen: vaker vallen, medicatie vergeten, ’s nachts dwalen of steeds meer hulp nodig hebben bij douchen, aankleden en eten. Mantelzorg kan veel, maar niet oneindig.
Een zorginstelling biedt dan iets wat thuis vaak niet meer haalbaar is: structuur, toezicht en directe hulp. Dat kan een hoop onrust wegnemen, ook voor familie. Tegelijk blijft het een grote stap, omdat je een vertrouwde plek achterlaat.
Wie betaalt het verblijf in een zorginstelling?
De grootste kosten van langdurige zorg worden meestal betaald via de Wet langdurige zorg (Wlz). Die regeling is bedoeld voor mensen die blijvend veel zorg nodig hebben, bijvoorbeeld bij vergevorderde dementie of zware lichamelijke beperkingen.
Maar zelfs met Wlz is het niet zo dat alles “gratis” is. Bijna iedereen betaalt een maandelijkse eigen bijdrage. Hoe hoog die uitvalt, hangt vooral af van je inkomen en je vermogen. Dat maakt de kosten per persoon behoorlijk verschillend.
De eigen bijdrage en waarom niemand hetzelfde betaalt
Er is geen vast bedrag dat voor iedereen geldt. Iemand met alleen AOW en weinig spaargeld kan relatief laag uitkomen, terwijl iemand met aanvullend pensioen of meer vermogen een flink hogere bijdrage krijgt. Het systeem is bewust inkomensafhankelijk.
De berekening wordt gedaan door het CAK (Centraal Administratiekantoor). Het CAK gebruikt daarvoor gegevens van de Belastingdienst. Een belangrijk detail: meestal wordt gekeken naar je financiële situatie van twee jaar eerder, wat soms wrang kan aanvoelen.
Hoe spaargeld en vermogen meetellen
Je hoeft je spaargeld niet eerst “op te maken” voordat je zorg krijgt. Wlz-zorg is er voor wie het nodig heeft. Alleen: bij het bepalen van de eigen bijdrage telt vermogen wél mee, boven een bepaalde vrijstelling.
Als richtlijn ligt die vrijstelling in 2026 rond 33.748 euro voor alleenstaanden en 67.496 euro voor partners. Daarboven kan vermogen meetellen, zoals spaargeld, beleggingen en in sommige gevallen bijvoorbeeld een tweede woning.
Lage eerste bijdrage en daarna vaak een hogere
De eerste vier maanden in een zorginstelling betaal je in principe de lage eigen bijdrage. Dat is bedoeld als een soort “instapfase”, omdat er in het begin vaak veel geregeld moet worden en je situatie nog kan veranderen.
In 2026 ligt die lage bijdrage grofweg tussen 205 en 1.077 euro per maand. Na die vier maanden volgt meestal automatisch de hoge eigen bijdrage, die kan oplopen tot ongeveer 2.954 euro per maand. Dat verschil is voor veel mensen schrikken.
Extra kosten die niet altijd worden meegerekend
Naast de eigen bijdrage zijn er vaak bijkomende uitgaven waar je pas later aan denkt. Denk aan kapper, pedicure, uitstapjes, extra waskosten of kleine persoonlijke aankopen. Niet elke instelling regelt dit hetzelfde en niet alles valt onder “zorg”.
Ook persoonlijke spullen blijven jouw verantwoordelijkheid. Of je nog een inboedelverzekering nodig hebt, hangt af van wat je meeneemt en wat de instelling al verzekerd heeft. Het zijn vaak geen gigantische bedragen, maar ze tellen maandelijks wél op.
Wlz-indicatie: zonder die sleutel geen opname
Om via de Wlz in een verpleeg- of verzorgingshuis te kunnen wonen, heb je een indicatie nodig van het CIZ (Centrum Indicatiestelling Zorg). Zij beoordelen of je echt 24 uur per dag zorg of toezicht nodig hebt.
Dat gesprek of huisbezoek kan spannend zijn, omdat het veel zegt over je zelfstandigheid. Niet iedereen krijgt automatisch een Wlz-indicatie: er wordt vaak eerst gekeken of thuiszorg, hulpmiddelen en mantelzorg nog voldoende kunnen opvangen.
Wachtlijsten en de realiteit van ‘niet meteen terechtkunnen’
Zelfs met een indicatie is er geen garantie dat je direct een plek hebt. In sommige regio’s zijn wachtlijsten, zeker als je een voorkeur hebt voor een bepaalde locatie of afdeling. Dat maakt plannen lastig in een periode die al genoeg spanning geeft.
Soms gaat het juist ineens heel snel, bijvoorbeeld na een val of ziekenhuisopname. Dan moeten er in korte tijd keuzes worden gemaakt. Het helpt om eerder al wensen te bespreken: welke plek voelt goed, welke zorg is nodig, en wat past bij jullie situatie?
Wat er gebeurt met je AOW als één partner verhuist
Als één partner naar een verpleeghuis verhuist en de ander thuis blijft wonen, heeft dat vaak gevolgen voor de AOW. Volgens de SVB blijf je meestal officieel samenwonend en krijg je doorgaans de AOW voor gehuwden. Dat bedrag ligt per persoon lager.
Soms kun je kiezen voor een alleenstaanden-AOW, wat aantrekkelijk klinkt. Maar let op: een hogere AOW kan ook leiden tot een hogere eigen bijdrage bij het CAK en effecten hebben op toeslagen. Laat dit dus altijd even doorrekenen.
Schenken om de bijdrage te verlagen: slim idee of risico?
Sommige gezinnen denken aan schenken aan kinderen of kleinkinderen om het vermogen te verlagen en daarmee mogelijk ook de eigen bijdrage. Dat kan binnen grenzen belastingvrij, maar het is niet zonder gevolgen en zeker geen simpele “truc”.
Omdat het CAK naar gegevens van twee jaar geleden kijkt, zie je het effect niet altijd meteen. En je wilt ook niet krap komen te zitten voor onverwachte kosten. Er bestaan oplossingen zoals een Wlz-clausule in een testament, maar dat is maatwerk en vraagt advies.
Vooruitkijken geeft rust, ook als het spannend blijft
Verhuizen naar een verzorgings- of verpleeghuis is vaak emotioneel. Tegelijk kan het veel opluchting geven: meer veiligheid, vaste ondersteuning en minder zorgen voor de mensen om je heen. De financiële kant blijft alleen vaak een puzzel.
Wie zich op tijd informeert over Wlz, CAK, eigen bijdrage en extra kosten, voorkomt nare verrassingen. Bespreek het met familie en schakel desnoods hulp in van een ouderenadviseur of financieel expert. Wat vind jij: is de eigen bijdrage eerlijk geregeld? Praat mee via onze sociale media.
Bron: mamasenomas.nl
