Het interview waarin Joop van den Ende snoeihard uithaalt naar Geert Wilders, blijft politieke en media kringen bezighouden. De producent en mediamiljardair noemde de PVV leider “het ergste wat Nederland is overkomen” en bestempelde hem zelfs als “een gezwel”. Die woorden gaan veel mensen te ver. Columnist Jan Dijkgraaf, bekend van zijn Briefje van Jan en als biograaf van de Meilandjes, vindt dat Van den Ende met dit soort taal een grens overschrijdt die hij zelf altijd als “beschaving” zegt te verdedigen.
Joop van den Ende haalt scherp uit naar Wilders
In het bewuste gesprek kijkt Joop terug op de kabinetsdeelname van de PVV en komt tot een vernietigend oordeel. Volgens hem heeft Geert Wilders “helemaal niets bereikt” en is het maar goed dat hij nu weer aan de zijlijn staat. De middenpartijen moeten het land maar samen oplossen, vindt hij. Wilders noemt hij “het ergste wat Nederland is overkomen”. Wie nog steeds in de PVV leider gelooft, noemt Joop “ongekend naïef”. Hij wijst erop dat Wilders “twee keer de kans heeft gehad” en die volgens hem “twee keer niet heeft gepakt”. In zijn ogen is het “alleen maar geschreeuw”. De hardste zin volgt dan: “Het is een gezwel.”
Jan Dijkgraaf: “Dit vind ik gewoon goor”Juist dat laatste woord is voor Jan Dijkgraaf de druppel. In zijn Briefje van Jan schrijft hij dat sommige politici dit wellicht een “metafoor” zouden noemen, maar dat hij het vooral “góór” vindt. Hij benadrukt dat hij zelf weliswaar scherpe meningen heeft, maar mensen nooit als “gezwel” zou wegzetten. Van iemand die de afgelopen jaren zo vaak heeft gepleit voor “beschaving” in de publieke discussie, had hij dat al helemaal niet verwacht. Volgens Jan zakt Joop hiermee “door een ondergrens” van wat je elkaar nog kunt aandoen in het politieke debat.
Beschaving versus harde beeldtaalDijkgraaf wijst in zijn column op de tegenstrijdigheid tussen Joops oproepen tot meer fatsoen en zijn eigen woordkeuze. Hij schrijft dat over smaak best te twisten valt, maar dat er grenzen zijn aan persoonlijke kwalificaties. Een politicus “een gezwel” noemen, gaat volgens hem ver voorbij stevige kritiek op beleid of visie. In zijn brief houdt hij Van den Ende voor dat beschaving ook betekent dat je scherpe onenigheid in andere woorden giet. Juist iemand met zoveel invloed in de media zou volgens hem moeten weten hoe hard zulke termen binnenkomen bij zowel aanhangers als tegenstanders.
Discussie over ‘censuur’ publieke omroepNaast de Wilders opmerking stoort Jan zich aan Joops uitlatingen over de publieke omroep. De producent noemde de aangekondigde bezuinigingen eerder “pure censuur”. Dijkgraaf vindt dat misplaatst en legt het verschil uit. “Censuur” is volgens hem het door de overheid verbieden van programma’s of zenders, niet het korten op budgetten of het herzien van een omroepwet. Door dat begrip zo ruim te gebruiken, zou Joop volgens hem het debat vertroebelen en onnodig dramatiseren.
Snoeiharde slotzin van DijkgraafIn zijn slotparagrafen draait Jan de duimschroeven nog wat verder aan. Hij schrijft dat Van den Ende met zijn uitspraken óf zelf richting populisme opschuift, óf “compleet rijp is voor opname in een instelling waar de ‘gasten’ de code van het cijferslot niet krijgen”. Die provocerende zin maakt duidelijk hoe fel hij de uitspraken van Joop vindt. Tegelijk laat het zien hoe snel een debat over beschaving en toonhoogte zelf verhardt, zodra beide kanten elkaar met stevige beeldspraak bestoken.
Breder debat over toon van het politieke gesprekDe controverse rond Joop en Jan past in een bredere discussie over hoe we in Nederland met elkaar praten over politiek en media. Aan de ene kant zijn er mensen die vinden dat je harde woorden nodig hebt om duidelijk te maken wat er op het spel staat. Aan de andere kant staan mensen die vrezen dat dehumaniserende termen, zoals “gezwel”, de kloof in de samenleving verder vergroten. De vraag die onder dit alles ligt, is of bekende namen als Joop van den Ende met hun taal bijdragen aan een scherper debat, of dat ze juist olie op het vuur gooien in een land dat al sterk gepolariseerd is.
Bron
