Het aantal militairen en ondersteunend personeel binnen Defensie moet drastisch omhoog. Tijdens een recent overleg met vakbonden, werkgevers en werknemers is duidelijk geworden dat het ministerie van Defensie nu inzet op een krijgsmacht van maar liefst 200.000 mensen. Daarmee ligt het beoogde aantal aanzienlijk hoger dan de eerder genoemde 100.000. Om die doelstelling te halen, wordt zelfs serieus gekeken naar het opnieuw activeren van de opkomstplicht.
Van opschorting naar heroverweging
De dienstplicht in Nederland is officieel nooit afgeschaft, maar werd in 1997 opgeschort. Sindsdien hoeven jongeren zich niet meer te melden bij Defensie. Nu het personeelsprobleem in de krijgsmacht nijpender wordt, staat de mogelijkheid om de opkomstplicht opnieuw te activeren nadrukkelijk op de agenda.
Staatssecretaris Tuinman sprak tijdens het overleg over het nieuwe personeelsdoel en verwees naar een brief aan de Tweede Kamer die binnenkort volgt. Daarin zal vermoedelijk meer informatie staan over de concrete plannen en eventuele stappen richting een hernieuwde verplichting voor jongeren.
Reservisten als sleutel tot uitbreiding
Defensie wil niet alleen meer beroepsmilitairen aantrekken, maar ook het aantal reservisten flink vergroten. Die groep bestaat uit burgers die op afroep inzetbaar zijn voor militaire taken. Volgens defensie-experts is het lastig om voldoende reservisten te werven zolang deelname volledig vrijwillig is.
De herinvoering van de opkomstplicht zou in dat geval uitkomst kunnen bieden. Vooral jongeren zouden dan verplicht worden zich te melden en mogelijk een bijdrage te leveren als reservist. Dit sluit aan bij het streven om een flexibel en breed inzetbaar leger te creëren, dat snel kan opschalen als de internationale veiligheidssituatie daarom vraagt.
Zweden als inspiratiebron
Het ministerie kijkt nadrukkelijk naar Zweden als voorbeeld. In dat land worden 17-jarigen verplicht om een vragenlijst in te vullen over hun motivatie, vaardigheden en interesse in de krijgsmacht. Op basis daarvan worden ze uitgenodigd voor aanvullende tests. Als blijkt dat er onvoldoende vrijwillige aanmeldingen zijn, kan de dienstplicht alsnog worden ingezet.
Het systeem blijkt effectief: dit jaar vullen 110.000 Zweedse jongeren de enquête in. Nederland zou een vergelijkbare aanpak kunnen hanteren om snel inzicht te krijgen in het potentieel onder jongeren en om het personeelstekort gericht aan te pakken.
Vakbonden en experts: ‘dienstplicht als serieuze optie’
Vakbondsvertegenwoordiger Jean Debie sluit niet uit dat de opkomstplicht op termijn opnieuw verplicht wordt. “Als het niet lukt om voldoende mensen vrijwillig te werven, blijft er weinig anders over dan verplichting,” stelt hij.
Ook defensie-analist Dick Zandee onderschrijft deze visie. “De ambitie van Defensie is goed, maar het gaat lastig worden zonder stevige maatregelen. De krijgsmacht uitbreiden met honderdduizenden mensen vraagt om structurele oplossingen.”
Hoewel de opkomstplicht officieel niet is heringevoerd, groeit het besef dat de huidige vrijwillige structuur tekortschiet om aan de snel veranderende veiligheidsbehoeften te voldoen. Vooral nu dreigingen wereldwijd toenemen, wil de regering niet achter de feiten aanlopen.
Oproep tot politieke helderheid
Voorlopig blijft het afwachten wat de Tweede Kamer van het plan vindt. De aankomende brief van staatssecretaris Tuinman moet duidelijk maken hoe ver de plannen gevorderd zijn en welke stappen er mogelijk volgen.
Duidelijk is wel dat de krijgsmacht voor een grote uitdaging staat. De terugkeer van de opkomstplicht zou een ingrijpende beslissing zijn, die opnieuw invloed heeft op een hele generatie jongeren. Toch lijkt het onderwerp niet langer taboe, maar een serieuze en mogelijke koerswijziging in het beleid.
Denk jij dat het herinvoeren van de opkomstplicht een goed idee is? Laat het ons weten in de reacties op Facebook.
