De Nederlandse overheid heeft de afgelopen vier jaar negentig keer een paspoort ingetrokken. Dat blijkt uit cijfers die RTL Nieuws heeft opgevraagd bij de Immigratie en Naturalisatiedienst. Het gaat uitsluitend om personen die naast hun Nederlandse nationaliteit nog een ander paspoort bezitten. De wet verbiedt namelijk dat iemand stateloos wordt gemaakt. De intrekking gebeurt dus alleen bij mensen met een dubbele nationaliteit.
Twee derde verloor paspoort door fraude of terreur
Van de negentig mensen die hun Nederlandse nationaliteit kwijtraakten, deed een derde dat op eigen initiatief. Zij kozen bewust voor een andere nationaliteit of tekenden een officiële verklaring van afstand. Die keuze maken mensen soms om praktische redenen. Een ander land kan bijvoorbeeld voordelen bieden of iemand wil juridische complicaties vermijden.
Ook langdurig verblijf in het buitenland kan leiden tot verlies van het Nederlanderschap. Wanneer je meer dan dertien jaar onafgebroken buiten Nederland woont, kan de overheid je nationaliteit intrekken. Dit geldt echter alleen als je nog een andere nationaliteit bezit. De wet wil voorkomen dat mensen zonder enige nationaliteit komen te zitten.
De overige zestig personen verloren hun paspoort om een heel andere reden. Zij werden gestraft vanwege fraude of betrokkenheid bij terroristische activiteiten. Die zware maatregel wordt niet lichtzinnig genomen. De wet maakt het mogelijk om bij dergelijke ernstige feiten het Nederlanderschap af te nemen. Ook dan geldt de voorwaarde dat iemand nog een tweede nationaliteit moet hebben.
Terrorisme en fraudezaken
Het intrekken van de Nederlandse nationaliteit vanwege terrorisme richt zich vooral op specifieke gevallen. Het gaat meestal om personen die zich aansloten bij terroristische organisaties. Denk aan Syriëgangers of mensen die naar Irak reisden om zich bij extremistische groeperingen te voegen. Die mensen vormen een ernstige bedreiging voor de nationale veiligheid.
De overheid ziet deze maatregel als een belangrijk instrument. Door het paspoort in te trekken wordt een duidelijk signaal afgegeven. Terrorisme wordt niet getolereerd en heeft verstrekkende gevolgen. Tegelijkertijd beschermt het de Nederlandse samenleving tegen mogelijke gevaren. De personen in kwestie kunnen hierdoor moeilijker terugkeren naar Nederland.
Bij fraude gaat het vaak om ernstige vormen van identiteitsfraude of misleiding bij naturalisatie. Wie bijvoorbeeld valse documenten gebruikte om het Nederlanderschap te verkrijgen, loopt het risico dit weer te verliezen. De autoriteiten controleren steeds strenger op dit soort praktijken. Ook wie onjuiste informatie gaf over zijn verleden kan zijn paspoort kwijtraken.
Strikte juridische voorwaarden
De IND benadrukt dat de intrekking van het Nederlanderschap wettelijk strikt geregeld is. Het middel wordt met grote zorgvuldigheid toegepast. Naast het verbod op staatloosheid moet elke zaak worden getoetst aan mensenrechten. Ook individuele omstandigheden wegen zwaar mee in de beslissing.
Rechters kijken bijvoorbeeld naar de impact op het gezinsleven. Heeft iemand kinderen in Nederland of andere sterke banden? Dan wordt dat meegewogen in de afweging. Ook de mate van betrokkenheid bij terrorisme of fraude speelt een rol. Niet elke overtreding leidt automatisch tot intrekking.
De procedure verloopt via officiële juridische kanalen. Betrokkenen krijgen de mogelijkheid om zich te verweren. Ze kunnen bezwaar maken tegen de beslissing en eventueel naar de rechter stappen. Die waarborgen zijn belangrijk om willekeur te voorkomen. Het recht op een eerlijk proces blijft gewaarborgd.
Gemiddeld twintig gevallen per jaar
De cijfers laten zien dat deze maatregel relatief zelden wordt ingezet. Gemiddeld gaat het om iets meer dan twintig gevallen per jaar. Dat aantal blijft vrij stabiel over de afgelopen vier jaar. Het laat zien dat de overheid dit instrument behoedzaam gebruikt.
Vergeleken met het totale aantal Nederlanders met een dubbele nationaliteit is het een fractie. Er wonen honderdduizenden mensen met meerdere paspoorten in Nederland. Slechts een heel klein deel krijgt te maken met intrekking. Dat bevestigt dat het om uitzonderlijke situaties gaat.
De maatregel dient vooral als ultimum remedium, een laatste redmiddel. Eerst worden andere stappen onderzocht om problemen op te lossen. Pas wanneer iemand echt een gevaar vormt of ernstige fraude heeft gepleegd, volgt intrekking. Die terughoudendheid past bij de ernst van de beslissing.
Politieke discussie blijft actueel
De mogelijkheid om het Nederlanderschap in te trekken blijft politiek gevoelig. Sommige partijen willen de regels versoepelen om vaker in te kunnen grijpen. Anderen waarschuwen juist voor het gevaar van willekeur en discriminatie. Het blijft zoeken naar de juiste balans tussen veiligheid en rechtvaardigheid.
De komende jaren zal de discussie ongetwijfeld doorgaan. Vooral bij terreuraanslagen of grote fraudeschandalen komen de roepen om strengere maatregelen terug. De cijfers van de IND bieden inzicht in hoe de huidige wet in de praktijk wordt toegepast. Ze laten zien dat Nederland terughoudend omgaat met deze vergaande bevoegdheid.
