De spanning rond de geplande komst van de omstreden islamitische prediker Mohamed Baajour naar Utrecht is in korte tijd volledig omgeslagen. Waar er eerst commotie ontstond over zijn optreden in het Islamitisch Cultureel Centrum in Leidsche Rijn, is nu duidelijk dat de Amerikaans Libanese prediker helemaal niet meer naar Nederland komt. Baajour heeft zijn volledige Europese tournee afgeblazen en zegt dat hij zich door het huidige klimaat niet langer veilig voelt om te reizen.
Gehele Europese tour komt te vervallenBaajour zou op 20 januari spreken in Utrecht, als onderdeel van een reeks lezingen in verschillende Europese landen. Dat plan is nu volledig van tafel. In een verklaring laat hij weten dat hij zijn reisplannen heeft geannuleerd. Volgens hem is er een situatie ontstaan waarin hij zich “redelijkerwijs gezien” niet meer veilig acht in Europa. Daarmee komt er, nog vóór zijn eerste lezing, een abrupt einde aan de geplande tour. Voor het islamitische centrum in Leidsche Rijn betekent dit dat het omstreden optreden niet doorgaat.
Prediker wijst naar “valse en beschadigende informatie”Op sociale media licht Baajour zijn besluit verder toe. Hij zegt dat er online een golf aan “valse en beschadigende informatie” over hem circuleert. Artikelen en posts zouden volgens hem een verkeerd beeld schetsen van zijn prediking en intenties. Die campagne, zo stelt hij, leidt tot een onveilig gevoel en de vrees dat hij in Europa niet eerlijk behandeld zal worden. Door de tour te annuleren kiest hij ervoor de confrontatie met protesten, mogelijke veiligheidsmaatregelen en politieke druk te vermijden.
Aankondiging zorgde direct voor politieke onrustDe commotie rond zijn komst bouwde zich de afgelopen week snel op. Politieke partij JA21 trok als eerste publiekelijk aan de bel en bestempelde Baajour als “haatprediker”. De partij verwijt hem dat hij in het verleden sympathie zou hebben uitgesproken voor Hamas en uitspraken zou hebben gedaan die als anti Joods worden gezien. Vanuit die zorgen waarschuwde JA21 dat zijn optreden in Nederland zou kunnen bijdragen aan het normaliseren van extremistische ideeën.
Oproep om toegang tot Nederland te weigerenJA21 riep de demissionaire minister Van Weel op om de prediker de toegang tot Nederland te ontzeggen. De partij verwees daarbij naar eerdere uitingen van Baajour en stelde dat het kabinet een duidelijk signaal moest afgeven tegen religieuze leiders die haat zouden zaaien. De zaak belandde daardoor niet alleen in lokale discussies, maar ook op de agenda van de landelijke politiek. Het geplande optreden in Utrecht werd zo een breder symbool in het debat over extremisme en vrijheid van meningsuiting.
Minister Van Weel: geen ruimte voor haatzaaiersTijdens het vragenuurtje in de Tweede Kamer ging minister Van Weel uitgebreid in op de kwestie. Hij maakte duidelijk dat het kabinet geen podium wil bieden aan personen die alleen naar Nederland komen “om haat te zaaien”. Tegelijkertijd benadrukte hij dat een inreisverbod juridisch zorgvuldig moet worden onderbouwd. Het volstaat niet om op basis van publieke verontwaardiging iemand buiten de deur te houden. Daarom vroeg hij de Immigratie en Naturalisatiedienst en de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid om een analyse te maken van de situatie.
Analyse in voorbereiding, besluit volgt niet meer nodigDe minister gaf aan dat pas na die analyse een formeel besluit over een mogelijk inreisverbod kon worden genomen. Daarmee wilde hij voorkomen dat maatregelen worden getroffen die later juridisch onderuitgaan. Nu Baajour zijn reisplannen zelf heeft ingetrokken, lijkt de urgentie van zo’n besluit weggevallen. Toch laat de gang van zaken zien hoe snel de komst van één religieuze spreker kan uitgroeien tot een principiële discussie over veiligheid, radicalisering en de grenzen van religieuze vrijheid.
Utrechtse lezing van de baan, discussie blijftVoor de stad Utrecht betekent de annulering dat de omstreden lezing niet plaatsvindt, wat de directe spanning rond het Islamitisch Cultureel Centrum wegneemt. Voor de bredere samenleving blijven de vragen echter liggen. Hoe ga je om met predikers die door sommigen worden gezien als inspirerend, maar door anderen als gevaarlijk. En wanneer is het gerechtvaardigd om iemand te weren, terwijl vrijheid van meningsuiting een kernwaarde blijft. De zaak Baajour laat zien dat antwoorden daarop zelden zwart wit zijn en dat gevoelens van onveiligheid aan beide kanten kunnen bestaan.
