De ramadan zorgt elk jaar voor meer zichtbaarheid van de islam in talkshows, kranten en op sociale media, en ook bij Vandaag Inside kon het onderwerp niet uitblijven. Tijdens de uitzending van woensdagavond schoof journalist Wierd Duk aan met uitgesproken kritiek op de media aandacht rondom de vastenmaand. Terwijl jij wellicht gewend bent aan empathische reportages en uitleg over het vasten, klonk aan tafel een veel hardere toon, die leidde tot verbazing, instemming en uiteindelijk een ongemakkelijke stilte.
Wierd Duk ergert zich aan ramadanhype
Wierd Duk, journalist bij De Telegraaf, opende het debat door zijn irritatie over de ramadan berichtgeving te delen. Hij vertelde dat hij zich “ervoor verbaast” dat zodra de ramadan begint, “de hele journalistiek weer op ramadanreportage gaat, hier en daar”. Daarbij noemde hij zelfs een website van het ministerie van Financiën, waar volgens hem stond dat mensen rekening moeten houden met collega’s die vasten. In zijn ogen worden jij en andere kijkers “overspoeld” met nieuws over de ramadan, terwijl je volgens hem over het katholieke vasten “eigenlijk nooit iets hoort”.
‘Zo zwaar is dat vasten niet’
Duk stelde vervolgens de vraag of moslims zelf wel zitten te wachten op deze golf van aandacht. Hij wees erop dat die vaak juist komt van niet moslims, die volgens hem op een betuttelende manier zeggen: “Wat zwaar, wat hebben jullie het toch zwaar met dat vasten.” Hij trok die empathie direct in twijfel en gaf zijn eigen oordeel: “Zo zwaar is het bovendien niet. Het valt best mee.” Met die uitspraak zette hij de toon aan tafel en daagde hij zowel medegasten als kijkers uit om hun beeld van de ramadan te heroverwegen.
Verrassing aan tafel bij Vandaag Inside
Die relativerende woorden zorgden meteen voor spanning aan de talkshowtafel. Politiek verslaggever Thomas van Groningen keek zichtbaar verrast op bij de uitspraak dat het allemaal “best meevalt”. Presentator Wilfred Genee reageerde kort maar veelzeggend met: “Oh, vertel?” Daarmee nodigde hij Duk uit zijn standpunt verder toe te lichten. Opvallend genoeg was Johan Derksen juist snel geneigd mee te bewegen met Duk en vond hij diens benadering begrijpelijk.
Derksen ziet vooral ruimte om te eten
Johan Derksen haakte in door te benadrukken dat het vasten volgens hem relatief is. “In de avond en nacht mogen ze gewoon eten,” merkte hij droogjes op. Daarmee suggereerde hij dat het overdag niet eten wordt gecompenseerd zodra de zon ondergaat. Duk bleef intussen bij zijn punt: je luncht niet, maar verder vond hij de focus overdreven. Hij zei dat hij “er gewoon moe van wordt, van die aandacht” en herhaalde dat hij niemand hoort over de komende katholieke vastentijd, terwijl die voor gelovigen ook betekenisvol is.
Discussie verschuift naar politie en moskee
Derksen verlegde de discussie vervolgens naar een ander punt dat hem ernstig stoorde. Hij zei: “Wat ik het gekste vind, is dat de politie in Utrecht in een moskee met moslims gaat bidden.” Hij maakte duidelijk dat hij zelf “toch niet daar op mijn knieën” gaat zitten om tot Allah te bidden, alleen omdat moslims dat op prijs zouden stellen. Volgens hem komt dit soort initiatieven niet uit de werkvloer, maar “duidelijk vanuit de leiding”, vanuit het idee dat men moet verbinden, in gesprek blijven en communiceren.
Derksen hekelt ‘te ver gaan’ van politie
Derksen vond dat deze vorm van aanwezigheid van agenten bij religieuze activiteiten te ver gaat. Hij schilderde een beeld waarin agenten zelfs hun schoenen moeten uittrekken om een moskee binnen te gaan, en stelde de vraag waarom dat nodig is. In zijn ogen overschrijden publieke diensten zoals de politie de grens van neutraliteit wanneer zij te dicht bij religieuze rituelen komen, hoe goed bedoeld de intenties ook zijn. Daarmee raakte hij aan een bredere discussie over de rol van de staat in religieuze contexten.
Sociale media boodschap vanuit Utrecht
Parallel aan die discussie speelt er communicatie vanuit de politie zelf richting de wijk. In een recente socialmediapost uit Utrecht Noord werd geschreven: “Ramadan mubarak! Komende week begint de heilige maand Ramadan. Voor veel bewoners in onze wijk is dit een bijzondere periode van bezinning, dankbaarheid en verbinding met elkaar. De komende tijd sluiten wij graag aan bij verschillende iftars in de wijk. Het verbreken van het vasten is het moment voor een goed gesprek. Wil je dat wij een keer aansluiten? Stuur een DM of spreek ons aan in de wijk.” Dat soort uitnodigingen ziet Duk als voorbeeld van de verregaande betrokkenheid waar hij moeite mee heeft.
Duk waarschuwt voor verlies van seculiere staat
Voor Wierd Duk gaat de kwestie verder dan alleen gezellig aanschuiven bij een iftar. Hij vroeg zich hardop af: “Hoe ver kun je op je knieën gaan?” Hij pleitte voor het vasthouden aan “het principe van de seculiere staat” waarin iedereen mag geloven wat hij wil, maar religie primair een privézaak blijft. Wat mensen in hun vrije tijd doen, vindt hij “helemaal prima”, maar hij begrijpt niet waarom publieke instituties “zo nadrukkelijk” in religieuze activiteiten moeten meegaan. In zijn ogen is dat “tegenover de moslims ook betuttelend” en worden zij aangesproken “alsof het kleuters zijn”.
Uitspraak van Derksen zorgt voor ijzige stilte
De discussie bereikte een kookpunt toen Derksen een zeer scherpe opmerking plaatste. Hij zei: “Ik zou tegen die moslims zeggen: pleur lekker op, morgen slaan jullie me weer in elkaar.” Na deze zin viel er aan tafel een merkbare en ongemakkelijke stilte. Presentator Wilfred Genee greep in en vroeg geschrokken: “Sorry? Zou je dat zeggen?” Daarmee liet hij merken dat ook binnen het programma grenzen worden gevoeld.
Nuance na harde woorden
Derksen probeerde zijn uitspraak daarna enigszins te nuanceren. Hij verduidelijkte dat hij vooral moeite heeft met de aanwezigheid van niet moslimagenten bij religieuze bijeenkomsten. “Wat hebben die agenten daar te zoeken?” zo vroeg hij zich af. Tegelijk maakte hij een uitzondering: “Als je moslimagent bent, kan ik me voorstellen dat je daar in uniform naartoe gaat.” Met die toevoeging probeerde hij onderscheid te maken tussen persoonlijke geloofsbelijdenis en een institutionele aanwezigheid die volgens hem te ver gaat.
Jij als kijker tussen begrip en ongemak
Als kijker zit je midden in dit spanningsveld tussen vrijheid van religie, neutraliteit van de staat en de vraag hoeveel aandacht de ramadan moet krijgen. Je hoort enerzijds de roep om gelijke behandeling van verschillende geloofstradities en minder betutteling. Anderzijds voel je het schuren wanneer uitspraken zo hard worden dat ze groepen mensen wegzetten. De uitzending van Vandaag Inside maakte duidelijk hoe snel een gesprek over vasten, respect en verbinding kan omslaan in een debat over grenzen, taal en fatsoen aan tafel.
