Met de groeiende vergrijzing neemt ook het aantal mensen met dementie toe. Alleen al in Nederland kampen 210.000 mensen met de ziekte van Alzheimer, en dat aantal dreigt in 2050 te verdubbelen. Maar wat gebeurt er eigenlijk in het brein bij dementie? En kun je zelf stappen ondernemen om het risico te verlagen? Klinisch neuropsycholoog Roy Kessels deelt belangrijke inzichten.
Wat is dementie precies?
Dementie is een verzamelnaam voor tientallen aandoeningen die cognitieve functies aantasten, zoals geheugen, planning en taal. De ziekte van Alzheimer is de meest voorkomende vorm, gevolgd door vasculaire dementie. Kessels legt uit dat deze ziekten het dagelijks functioneren geleidelijk aantasten. “Bij Alzheimer verschrompelt de hippocampus, cruciaal voor ons geheugen. Vasculaire dementie veroorzaakt daarentegen schade aan bloedvaten in de hersenen, wat leidt tot andere klachten zoals moeite met plannen en overzicht bewaren.”
Stijgende cijfers door vergrijzing
De vergrijzing is een belangrijke reden voor de toename van dementie. Mensen leven langer en daardoor komt de ziekte vaker voor. Bovendien begrijpen wetenschappers steeds beter wat er in het brein gebeurt. “Vroeger zagen we cognitieve achteruitgang als iets dat bij ouderdom hoort. Nu weten we dat het om een hersenziekte gaat,” zegt Kessels. Dankzij nieuwe technologieën, zoals hersenscans, is het mogelijk om veranderingen in het brein zichtbaar te maken.
Signalen en symptomen
Vroegtijdige herkenning van dementie is belangrijk. Kessels benadrukt dat kleine geheugenfouten, zoals een sleutel kwijtraken, normaal zijn en geen reden tot paniek. “Bij dementie merkt de omgeving vaak dat er iets misgaat. Bijvoorbeeld als iemand regelmatig de weg kwijt raakt, rekeningen niet meer betaalt of vergeet hoe te internetbankieren.”
Wat kun je doen om je risico te verlagen?
Hoewel dementie niet volledig te voorkomen is, kun je wel invloed uitoefenen op bepaalde risicofactoren. Een gezonde levensstijl kan een verschil maken. Regelmatig bewegen, gezond eten en een goede nachtrust zijn essentieel. Sociale interactie helpt ook om je cognitieve vaardigheden te stimuleren en kan je brein gezond houden.
Medicijnen tegen dementie: een strohalm?
Er zijn medicijnen beschikbaar die de progressie van Alzheimer enigszins remmen, maar ze bieden geen genezing. Recent is een nieuwe behandeling goedgekeurd door de EMA, gericht op het tegengaan van eiwitstapeling in de hersenen. “Het zijn dure en complexe middelen, slechts beschikbaar voor een kleine groep patiënten. Een wondermiddel tegen Alzheimer zie ik helaas niet snel verschijnen,” zegt Kessels.
Toekomst van de zorg
Met het Nijmeegse Alzheimercentrum zet Kessels zich in voor de zorg en het welzijn van patiënten. De nadruk ligt op begeleiding, zoals door case managers die nauw samenwerken met huisartsen en families. “De meeste patiënten blijven langer thuis wonen en krijgen mantelzorg. Die rol wordt in de toekomst alleen maar belangrijker.”
Meer aandacht voor leefstijl
Hoewel een medicijn dat Alzheimer volledig geneest nog ver weg lijkt, ziet Kessels hoop in de toegenomen aandacht voor een gezonde leefstijl. “Een gezonde levensstijl is geen garantie, maar het is een stap in de goede richting. Daar begint het mee.”
