De zomer is officieel nog bezig, maar toch is de eerste grondvorst van het seizoen al een feit. In de nacht van dinsdag op woensdag daalde de temperatuur in delen van Brabant tot onder het vriespunt. Dat gebeurde ruim een maand eerder dan normaal, waardoor de metingen bij het KNMI direct opvielen.
Temperaturen onder nul op klomphoogte
Bij de meetpunten in Volkel en Eindhoven zakte het kwik naar respectievelijk -0,2 en -0,3 graden. Het gaat hierbij om waarnemingen op tien centimeter hoogte, ook wel “klomphoogte” genoemd. Op de standaardmeethoogte van anderhalve meter bleef de temperatuur boven nul, maar de grond was wel degelijk bevroren. In Ell, Limburg, kwam de temperatuur nog tot 3,8 graden boven nul, maar ook daar was de kou merkbaar.
Historisch vroege vorst
Volgens het KNMI is er in de periode van 20 juli tot en met 21 augustus niet eerder officieel grondvorst gemeten. Alleen in 1986 kwam het dichtbij, toen Twente op 10 augustus precies 0,0 graden noteerde. Het vroegste moment ooit staat op naam van 1973, toen het op 22 augustus op meerdere plaatsen onder nul was. In Twente werd toen zelfs -2,2 graden gemeten.
Deze nieuwe meting plaatst 2025 in een rijtje met uitzonderlijke jaren. Het benadrukt hoe grillig het weer kan zijn en hoe belangrijk nauwkeurige meteorologische gegevens zijn voor klimaatonderzoek.
Normaal gesproken pas in september
Gemiddeld valt de eerste grondvorst pas eind september. De afgelopen vijf jaar gebeurde dit telkens in die maand. In 2020 was Twente de eerste met -1,3 graden, terwijl Woensdrecht in 2021 de primeur had met -0,2 graden. Vorig jaar zakte de temperatuur pas op 13 september onder nul.
Er zijn ook jaren waarin de vorst aanzienlijk later komt. In 2014 dook het kwik pas op 5 november in Eindhoven onder nul, waarmee dat jaar het record voor de laatste eerste vorst in handen kreeg.
Weinig voorspellende waarde
Of deze vroege vorst een aanwijzing is voor een koud najaar, blijft onzeker. Meteorologen geven aan dat zulke extreme uitschieters vaak weinig zeggen over het verdere verloop van het seizoen. Het kan dus evengoed nog een zachte herfst worden.
Wel benadrukken experts dat deze extreme verschillen laten zien hoe lastig weersvoorspellingen op lange termijn zijn. Factoren zoals windrichting, luchtstromingen en neerslag spelen een grote rol en maken elk seizoen uniek.
Invloed op natuur en landbouw
Een vroege vorst kan gevolgen hebben voor landbouw en tuinbouw. Bepaalde gewassen zijn gevoelig voor kou en kunnen schade oplopen, zeker wanneer de temperaturen onverwachts onder nul zakken. Ook in tuinen kan de eerste vorst effect hebben, bijvoorbeeld op late bloeiers en kwetsbare planten.
Voor boeren en tuinders zijn dit soort waarnemingen belangrijk om tijdig maatregelen te nemen. Vroege kou kan invloed hebben op de oogst, en daarmee ook op de prijzen van producten in de supermarkt.
Blijft het bij een uitschieter?
Het is de vraag of deze vroege vorst een eenmalige uitschieter is of dat de komende weken vaker koude nachten volgen. Voorlopig blijft het onduidelijk hoe de rest van de zomer en de herfst zich zullen ontwikkelen.
Wat wel zeker is, is dat dit soort weerfenomenen steeds meer aandacht krijgen. Ze geven een inkijkje in de complexiteit van het klimaat en zorgen voor discussies over de mogelijke effecten van klimaatverandering.
