In de IJmond hangt al jaren een spanning die je bijna kunt voelen: bewoners die schonere lucht willen, toezichthouders die grenzen bewaken en een van de grootste werkgevers van de regio die zegt te werken aan verbetering. Juist op het moment dat de omgeving wordt bijgepraat over plannen om de uitstoot terug te dringen, laait de discussie weer op.
Want Tata Steel krijgt opnieuw een forse financiële tik. Niet omdat er één keer iets misging, maar omdat metingen laten zien dat er nog steeds te veel schadelijke stoffen uit een van de fabrieken komen. En dat is precies het soort nieuws dat in de regio harder binnenkomt dan elders: hier gaat het niet alleen over cijfers, maar ook over vertrouwen.
Nieuwe boete na eigen metingen van de omgevingsdienst
De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG) laat weten dat Tata Steel weer ruim 8,5 miljoen euro moet betalen. Dat bedrag volgt uit metingen die de omgevingsdienst zélf liet uitvoeren in april en mei van vorig jaar.
Uit die meetrondes zou blijken dat een van de installaties nog altijd meer schadelijke stoffen uitstoot dan is toegestaan. Eerder dit jaar moest Tata Steel om een vergelijkbare reden ook al ruim 8,5 miljoen euro afdragen, toen nog op basis van metingen van het bedrijf zelf.
Maximum bereikt: wat betekent dit voor de vergunning?
Met deze betaling is volgens de omgevingsdienst het maximale dwangsombedrag voor deze zaak bereikt. Daarmee komt de kwestie in een nieuwe fase terecht, omdat een dwangsom bedoeld is als drukmiddel — niet als eindstation.
OD NZKG bekijkt nu wat dit betekent voor de vergunning. Een woordvoerster geeft aan dat ook een nieuwe dwangsom mogelijk is, afhankelijk van de uitkomsten van toekomstige controles en welke vervolgstap passend wordt geacht.
De kern: problemen rond de kooksgasfabrieken
De discussie draait om de zogenoemde kooksgasfabrieken (KGF) 1 en 2. In deze installaties wordt steenkool verhit om cokes te maken, een grondstof die nodig is voor staalproductie, maar waarbij ook vervuilende stoffen kunnen vrijkomen.
Eind 2024 legde OD NZKG daarom twee lasten onder dwangsom op: één van ruim 17 miljoen euro en één van bijna 10 miljoen euro. Volgens de omgevingsdienst lag de uitstoot vijf tot twintig keer boven de norm.
Hoe de dwangsom werkt en waar het nu misgaat
Een last onder dwangsom is in feite een stok achter de deur: als een bedrijf niet op tijd voldoet aan de eisen, wordt in stappen geld geïnd. Het doel is dat de uitstoot snel omlaaggaat — niet dat er eindeloos wordt betaald.
Voor KGF 1 is het volledige dwangsombedrag nu dus geïnd. Voor KGF 2 staat er volgens de omgevingsdienst nog een bedrag open. Tegelijkertijd lopen er nieuwe metingen die kunnen bepalen of er extra maatregelen volgen.
Nieuwe meetrondes op komst
De omgevingsdienst verwacht binnenkort ook de resultaten van metingen die in december vorig jaar en in maart zijn gedaan. Die gegevens worden meegenomen in de beoordeling van de vervolgstappen, aldus OD NZKG.
Dat is belangrijk, omdat het antwoord op één vraag alles kleurt: gaat het om incidentele uitschieters of om een patroon? Voor bewoners maakt dat in de praktijk weinig verschil, maar juridisch en bestuurlijk juist des te meer.
Tata Steel: ‘gebaseerd op twee piekmetingen’
Tata Steel is het niet eens met de boetes en stapte eerder al naar de rechter om de opgelegde dwangsommen aan te vechten. Volgens het bedrijf is de nieuwe boete gebaseerd op “twee piekmetingen”, met andere woorden: metingen tijdens uitschieters.
Het bedrijf zegt ook in gesprek te zijn over de “gehanteerde meetmethodiek”, maar gaat niet inhoudelijk in op details. Daarmee blijft het publieke debat hangen tussen twee werelden: de beleving van omwonenden en de technische discussie over meten.
Omgevingsdienst: metingen zijn volwaardig en volgens regels
OD NZKG benadrukt dat de metingen zijn uitgevoerd door geaccrediteerde bureaus en volgens de Nederlandse regelgeving. De dienst stelt dat het om volwaardige metingen gaat en dat er geen twijfel is over de kwaliteit ervan.
Die boodschap is duidelijk: als de overschrijding wordt vastgesteld, is dat niet op basis van nattevingerwerk. En als de overtreder dan zegt dat het “maar” pieken waren, zal de vraag volgen: waarom zijn die pieken er überhaupt?
Greenpeace: ‘de maat is vol’
Milieuorganisatie Greenpeace reageert fel. De organisatie says blij te zijn dat de omgevingsdienst opnieuw een boete oplegt, maar tegelijkertijd boos omdat Tata Steel volgens hen “kankerverwekkende stoffen blijft uitspuwen” over de omgeving.
Greenpeace vindt dat er maar één logische stap overblijft: de vergunning intrekken en de oude kooksfabrieken sluiten. Hun standpunt is hard, maar sluit aan bij een gevoel dat je in de regio vaker hoort: praten en plannen zijn er genoeg geweest.
Het grotere plaatje: gezondheid, vertrouwen en toekomst
Wat deze kwestie zo beladen maakt, is dat het niet alleen over CO2 gaat, maar ook over stoffen die direct effect kunnen hebben op gezondheid en leefomgeving. Voor bewoners voelt elke overschrijding als een extra stap weg van zekerheid.
En voor Tata Steel speelt mee dat het bedrijf een enorme economische rol heeft. Dat wringt: velen willen schonere lucht én banen behouden. Die combinatie vraagt om tempo én geloofwaardige controle, anders blijft het conflict doorsudderen.
Tata Steel wijst op maatregelen en wil schonere installaties
Tata Steel zegt al langere tijd te werken aan een “samenhangend pakket van maatregelen” voor de kooksgasfabrieken. Het bedrijf wil beide fabrieken uiteindelijk vervangen door schonere installaties, waarmee de uitstoot structureel lager moet worden.
Maar in de tussentijd blijft de vraag wat er nú gebeurt. Want als toezichthouders constateren dat normen nog steeds worden overschreden, zal de druk toenemen om niet alleen plannen te presenteren, maar ook direct aantoonbare verbeteringen te leveren.
Wat kunnen we de komende tijd verwachten?
De komende maanden worden bepalend. Nieuwe meetresultaten liggen in het verschiet en OD NZKG buigt zich over de vergunning en mogelijke vervolgstappen. Daarbij kan naast extra handhaving ook een zwaardere koers op tafel komen.
Voor inwoners van de IJmond is het vooral afwachten of dit het moment is waarop het echt kantelt: minder uitstoot die meetbaar daalt, minder discussies over methodes en meer zicht op een schone, veilige leefomgeving. Praat mee: wat vind jij dat er nu moet gebeuren? Laat het weten via onze sociale media.
