Een goedkope tas, een dupe van een dure parfum of een nagemaakte designeroutfit lijkt op het eerste gezicht onschuldig. Toch schuilt er achter namaakproducten een gevaarlijke wereld vol risico’s. Je kunt niet alleen een boete krijgen of je aankoop kwijtraken, maar je loopt ook het risico bij te dragen aan criminele netwerken — soms zelfs zonder dat je het doorhebt.
Nepproducten overspoelen via havens het land
Sinds 2022 is de waarde van namaakgoederen die via Nederlandse havens binnenkomt verdubbeld. De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) trekt hierover aan de bel. Volgens hun laatste schattingen uit 2021 ging het wereldwijd om een markt van 467 miljard dollar. Dat is 2,3 procent van de totale wereldhandel. Voor de EU ligt dat percentage zelfs op 4,7.
Deze cijfers zijn zorgwekkend, vooral omdat ze al jaren stabiel hoog blijven. Ook in Nederland groeit het aantal consumenten dat bewust of onbewust nepproducten aanschaft. Meer dan 40 procent van de millennials zegt ooit bewust een nagemaakt artikel te hebben gekocht. Ongeveer 10 procent gaf toe weleens onbedoeld een nepproduct in huis te hebben gehaald.
Strafbaar? Niet altijd, maar zeker niet zonder risico
Hoewel het kopen van namaakproducten niet in alle gevallen strafbaar is, betekent dat niet dat je zonder gevolgen bent. Als de douane je pakketje onderschept, kun je het product kwijtraken. In herhaalde gevallen kan ook een boete volgen.
De risico’s gaan verder dan juridische gevolgen. Namaakproducten hoeven niet aan Europese veiligheidseisen te voldoen. Je weet dus niet wat je op je huid smeert of in je huis haalt. “Het kan zelfs om gif gaan,” waarschuwt Ingrid, specialist intellectueel eigendomsrecht bij de douane, in het programma Stand van Nederland: Generatie Next. Vooral bij bestellingen via webshops buiten Europa loop je extra risico.
Schoonheidsproducten vaak niet wat ze lijken
Nepproducten zijn niet altijd makkelijk te herkennen. Ingrid laat in het programma een fles shampoo zien die bedoeld zou zijn tegen roos. De verpakking en geur lijken identiek aan het origineel. Toch ontdekte een laboratorium dat het actieve ingrediënt volledig ontbreekt. “Je koopt dus een oplossing voor een probleem, maar krijgt alleen een geurige illusie.”
Volgens Ingrid kun je vaak aan de verpakking al veel afleiden. Echte producten zijn over het algemeen keurig verpakt. Wanneer de buitenkant slordig is, gaat er vaak een belletje rinkelen bij de douane. Zij nemen monsters af, maken foto’s en sturen die naar het merk. Dat bedrijf bepaalt uiteindelijk of het product als namaak wordt bestempeld.
Je financiert meer dan je denkt
Het doel van namaakhandel is glashelder: winst maken. Maar wat er vervolgens met die winst gebeurt, is minstens zo belangrijk. Ronald Brohm, directeur van REACT, een organisatie die strijdt tegen nepgoederen, vertelt in hetzelfde programma over de risico’s.
“Het geld uit namaakhandel wordt soms gebruikt voor illegale wapenhandel of zelfs terroristische aanslagen,” zegt Brohm. Hij verwijst naar de aanslag op het Franse weekblad Charlie Hebdo in 2015. Die werd gedeeltelijk gefinancierd met opbrengsten uit de verkoop van nepproducten.
Social media als broedplaats voor illegale verkoop
Sociale media spelen een centrale rol in de verspreiding van namaakgoederen. Brohm legt uit hoe dat werkt: “De handelaren treden op als tussenpersoon. Ze laten kleine werkplaatsen de producten maken en zoeken vervolgens consumenten via gesloten groepen op platforms.”
In besloten online clubjes delen ze foto’s, prijzen en contactgegevens. Omdat deze netwerken vaak buiten het zicht van handhaving blijven, kunnen ze jarenlang ongezien opereren. Wat begint als een ‘goede deal’ op Instagram of TikTok, kan dus eindigen in een veel grotere keten dan je in eerste instantie denkt.
Wat kun je doen om jezelf te beschermen?
Wees kritisch bij het online shoppen. Controleer de herkomst van het product en het platform waar je bestelt. Prijzen die te mooi lijken om waar te zijn, zijn dat vaak ook. Let op de verpakking, productomschrijvingen en reviews. Bestel bij voorkeur via officiële webshops of erkende retailers.
Besef dat je met jouw aankoop invloed hebt. Door nepproducten links te laten liggen, steun je geen duistere netwerken, maar kies je bewust voor veiligheid en betrouwbaarheid.
