Wie nu al elke maand puzzelt om de rekeningen rond te krijgen, kan er binnenkort een nieuwe stressfactor bij krijgen. Vooral voor mensen met een chronische ziekte of beperking hangt er een pakket aan maatregelen in de lucht dat in de praktijk flink kan doorwerken in de portemonnee. En dat wordt extra wrang als je bedenkt dat deze groep sowieso al vaker te maken heeft met kosten die anderen niet hebben.
Het gaat niet om één simpele bezuiniging die je snel kunt overzien, maar om een stapel aan veranderingen die elkaar kunnen versterken. Volgens berekeningen van het Nibud (het instituut dat huishoudbudgetten doorrekent) kan dat voor sommige huishoudens oplopen tot honderden euro’s extra per maand. Dat bedrag voel je niet alleen bij het boodschappen doen, maar ook in alles wat je noodgedwongen moet laten liggen.
Wat er speelt en waarom dit juist nu pijn doet
In Nederland zijn er honderdduizenden mensen die leven met een langdurige aandoening of beperking. Voor hen zijn zorgkosten niet iets tijdelijks, maar een vast onderdeel van het leven: van medicijnen tot hulpmiddelen, van extra vervoer tot ondersteuning in huis. Dat maakt hun financiële situatie vaak kwetsbaarder, zelfs als het inkomen op papier “oké” lijkt.
Juist daarom kijken veel mensen met spanning naar nieuwe kabinetsplannen die ingrijpen in regelingen die bedoeld zijn om die extra kosten een beetje op te vangen. Op zichzelf klinkt het soms technisch, maar in de praktijk gaat het over heel gewone vragen: houd je aan het einde van de maand nog genoeg over, of moet je weer ergens op inleveren?
De stapeling van maatregelen maakt het verschil
Het Nibud wijst er vooral op dat je de plannen niet los van elkaar moet bekijken. Eén maatregel kan al effect hebben, maar als meerdere regelingen tegelijk veranderen, ga je het pas echt merken. Dan wordt het geen klein nadeel meer, maar een optelsom die door het hele huishoudbudget heen snijdt.
Nibud-directeur Mattias Gijsbertsen vat het scherp samen: als huishoudens gebruikmaken van meerdere regelingen die veranderen, kan de kostenstijging oplopen tot zo’n 300 euro per maand. Op jaarbasis zit je dan boven de 3.500 euro. Voor veel mensen is dat simpelweg een extra gat dat je niet kunt “wegbezuinigen”.
Minder aftrek, hogere lasten: hoe dat doorwerkt
Een belangrijk onderdeel zit in het sleutelen aan regelingen waarmee mensen hoge zorgkosten kunnen aftrekken bij de belasting. Wanneer die aftrek wordt beperkt, krijgen veel chronisch zieken minder terug van de Belastingdienst. Dat is geen kleine correctie, maar kan direct schelen in wat er jaarlijks binnenkomt.
En dan komt het venijnige detail: door minder aftrek kan het lijken alsof iemands inkomen hoger is. Niet omdat je daadwerkelijk meer verdient, maar omdat je minder mag wegstrepen. Dat ‘papieren’ hogere inkomen kan vervolgens gevolgen hebben voor andere regelingen, waardoor je aan meerdere kanten tegelijk wordt geraakt.
Waarom een hoger “papieren inkomen” juist nadelig kan zijn
Op papier een hoger inkomen klinkt normaliter prettig, maar hier werkt het andersom. Toeslagen en eigen bijdragen worden in Nederland vaak berekend op basis van inkomensgegevens. Als die gegevens door veranderde aftrekregels hoger uitvallen, kan dat betekenen dat je minder zorgtoeslag krijgt of zelfs (deels) buiten bepaalde ondersteuning valt.
Daarmee ontstaat een situatie die voor veel mensen lastig uit te leggen is: je hebt geen extra euro verdiend, je gezondheid is niet verbeterd, je zorgbehoefte is hetzelfde, maar toch gaat de overheid ervan uit dat je meer kunt dragen. Het eindresultaat is eenvoudig: minder geld over, terwijl je vaste kosten doorlopen.
Wmo en eigen bijdragen: nog een drukpunt
Alsof lagere teruggave en mogelijke daling van toeslagen nog niet genoeg zijn, kan ook de eigen bijdrage voor ondersteuning via de Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning) stijgen. Die bijdrage hangt namelijk eveneens samen met inkomen. Als dat inkomen door de wijzigingen hoger lijkt, kan de rekening voor hulp in huis of ondersteuning ook omhoog gaan.
Het Nibud benadrukt dat precies dit de kern is: maatregelen grijpen in elkaar. De ene aanpassing trekt als het ware aan het volgende touwtje, waardoor er een domino-effect ontstaat. Voor mensen die al afhankelijk zijn van meerdere voorzieningen kan dat net het verschil maken tussen nét rondkomen of structureel tekortkomen.
Die 300 euro per maand is niet “een beetje pech”
Een extra 300 euro per maand klinkt voor sommigen misschien als een abstract bedrag, maar voor veel huishoudens is het de huur, de energierekening of het weekbudget voor boodschappen. Zeker bij chronische ziekte of beperking is er vaak al weinig ruimte om kosten op te vangen, omdat er al jarenlang extra uitgaven zijn.
Het wrange is ook dat er niets tegenover staat: mensen krijgen er geen extra zorg voor terug en hun inkomen stijgt niet echt. Ze verliezen simpelweg financiële steun, terwijl de kosten vaak juist de laatste jaren harder zijn gestegen. Denk aan duurdere energie, hogere eigen risico’s en prijzen voor hulpmiddelen en vervoer.
Compensatie wordt beloofd, maar is nog een vraagteken
Het kabinet geeft aan dat er compensatie komt voor mensen met een chronische ziekte of beperking. Dat klinkt geruststellend, maar tot nu toe is het vooral een belofte zonder duidelijke uitwerking. Hoe het precies vorm krijgt, wie er recht op heeft en of het echt de klap opvangt: dat is nog niet helder.
Zelfs het Nibud kan daar op dit moment weinig over zeggen. Een woordvoerder geeft aan dat het enige wat zij weten is dat er mogelijk iets gecompenseerd wordt. Zolang die invulling ontbreekt, blijft bij veel mensen vooral onzekerheid hangen: moet je je alvast voorbereiden op een forse terugval, of komt er toch tijdig een vangnet?
Wat dit betekent voor huishoudens die nu al krap zitten
Voor veel mensen met een chronische aandoening voelt dit niet als een losse beleidswijziging, maar als de volgende ronde in een serie van financiële tegenvallers. Juist zij hebben vaak minder mogelijkheden om meer uren te werken, bij te verdienen of tijdelijk ‘even ergens op te besparen’. De rek is er vaak al uit.
Daar komt bij dat het stelsel van regels en uitzonderingen ingewikkeld blijft. Mensen moeten scherp in de gaten houden wat verandert, welke formulieren nodig zijn en hoe een nieuwe berekening uitpakt. En precies dat is moeilijk als je gezondheid beperkt is of je energie al opgaat aan zorg en herstel.
De kern: het gaat om vertrouwen en bestaanszekerheid
Onder de cijfers zit een groter verhaal: bestaanszekerheid. Mensen willen weten waar ze aan toe zijn, zeker als ze weinig speelruimte hebben. Als steunregelingen afnemen of anders worden berekend, kan dat het vertrouwen aantasten dat de overheid er is op momenten dat je het niet alleen redt.
Voorlopig blijft de conclusie van het Nibud overeind: door de stapeling van maatregelen kunnen sommige huishoudens hard geraakt worden, met mogelijk duizenden euro’s nadeel per jaar. Wat vind jij: moet het kabinet eerst duidelijkheid en echte compensatie regelen voordat zulke regels worden aangepast? Praat mee via onze sociale media.
Bron: dagelijksestandaard.nl
