Wie het nieuws rond kanker de laatste jaren volgt, merkt een duidelijke verschuiving: het gaat niet meer alleen over ‘overleven’, maar steeds vaker ook over ‘langer en beter leven’. Toch blijft kanker een woord dat veel losmaakt. Achter elk cijfer zit iemand die in de wachtkamer zat, een uitslag kreeg en daarna in een nieuwe werkelijkheid belandde. Juist daarom is het belangrijk om niet alleen naar de schrik, maar ook naar de vooruitgang te kijken.
Nieuw onderzoek van het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) laat zien dat de overlevingskansen in Nederland de afgelopen dertig jaar stevig zijn gestegen. De grote lijn: steeds meer mensen leven jaren na hun diagnose nog. En opvallend genoeg wordt die winst niet alleen geboekt bij ‘makkelijker’ behandelbare vormen, maar juist ook bij de zwaardere stadia.
Overleving na vijf jaar ligt nu op 71 procent
Volgens de nieuwste cijfers leeft inmiddels 71 procent van de mensen met kanker vijf jaar na de diagnose. Dat is een enorme sprong vergeleken met zo’n dertig jaar geleden: rond 1990 ging het om 48 procent. Die stijgende lijn is niet van één bijzonder jaar afhankelijk, maar bouwt zich al decennia op.
Gemiddeld nam de overleving jaarlijks met ongeveer 0,5 tot 1 procentpunt toe. Dat klinkt misschien klein, maar opgeteld over tientallen jaren betekent het dat tienduizenden mensen extra tijd, extra mijlpalen en vaak ook extra behandelopties hebben gekregen.
Het grootste verschil zie je in stadium III en IV
Goed nieuws is er in alle stadia, maar IKNL benadrukt dat vooral mensen met kanker in stadium III en IV vooruit zijn gegaan. Stadium III is vergevorderd, maar zonder uitzaaiingen naar andere organen. Stadium IV is het minst gunstige stadium en betekent wél uitzaaiingen.
Dat juist deze groepen winst boeken, is opvallend en hoopgevend. Het betekent namelijk dat vooruitgang niet alleen komt door vroege opsporing, maar ook door betere zorg wanneer de ziekte al verder is. Met andere woorden: ook als kanker later wordt ontdekt, is er vaker meer mogelijk dan vroeger.
Stadium III: vijfjaarsoverleving bijna verdubbeld
Bij stadium III gaat het vaak om een tumor die lokaal is doorgegroeid, bijvoorbeeld in omliggend weefsel of in lymfeklieren, maar nog niet is uitgezaaid naar andere organen. Volgens IKNL is de vijfjaarsoverleving in deze groep bijna verdubbeld.
Rond 1990 lag die overleving op ongeveer 30 procent. Rond 2024 is dat ongeveer 57 procent. IKNL-registratiehoofd Otto Visser legt uit dat vooral deze patiënten profiteren van betere behandelingen, zoals nauwkeurigere operaties en aanvullende therapieën rondom de operatie.
Waarom behandelingen nu vaker beter aanslaan
De winst zit volgens IKNL in een combinatie van verbeteringen. Denk aan operaties die preciezer worden uitgevoerd, waardoor het vaker lukt om alle zichtbare kanker weg te halen. Ook bestraling is verfijnder geworden: beter gericht, met minder schade aan gezond weefsel eromheen.
Daarnaast is er vaker sprake van een aanvullende systemische behandeling, vóór of na de operatie. Systemisch betekent dat het hele lichaam wordt behandeld, bijvoorbeeld met chemo, immuuntherapie of doelgerichte medicijnen. Dat kan de kans op terugkeer of late uitzaaiingen verkleinen.
Ook in stadium IV is er een duidelijke kentering
Stadium IV blijft het zwaarste scenario, maar ook daar ziet IKNL vooral in het laatste decennium duidelijke verbetering bij een deel van de patiënten. Visser wijst daarbij op de komst van veel nieuwe geneesmiddelen. Niet iedereen komt ervoor in aanmerking, maar de groep groeit.
In het laatste stadium overleeft ongeveer een kwart van de mensen de ziekte. Dat cijfer klinkt nog altijd hard, maar het laat ook zien dat stadium IV niet automatisch meer ‘einde verhaal’ is. Voor sommige mensen wordt het steeds vaker een behandelbare, langdurige aandoening.
Nier-, borst- en prostaatkanker profiteren van nieuwe middelen
Een voorbeeld dat IKNL noemt is nierkanker: door nieuwe medicijnen zijn de overlevingskansen daar sterk verbeterd. Dat komt doordat behandelingen slimmer zijn geworden en beter aansluiten op wat een tumor biologisch gezien nodig heeft om te groeien.
Ook hormonale therapieën leveren winst op, onder meer bij borst- en prostaatkanker. Zulke behandelingen kunnen de ziekte afremmen door hormoonsignalen te blokkeren die bepaalde tumoren gebruiken om zich te blijven ontwikkelen. Voor veel patiënten betekent dat extra tijd en meer stabiliteit.
Deze kankersoorten hebben de hoogste overlevingskansen
Natuurlijk zijn er ook kankersoorten die in het algemeen beter te genezen zijn. IKNL wijst op verschillende vormen van huidkanker, waaronder melanoom, als tumoren met relatief gunstige overlevingskansen. Ook teelbalkanker wordt vaak succesvol behandeld.
Daarnaast worden tumoren van de hersenvliezen, hersenzenuwen en de hypofyse genoemd als voorbeelden met goede vooruitzichten. Dat betekent niet dat het ‘kleine diagnoses’ zijn—wel dat behandeling en nazorg in veel gevallen effectief kunnen zijn.
Ook bij darmkanker is de lijn omhoog te zien
De overlevingskansen bij darmkanker zijn eveneens gegroeid. Volgens Visser spelen aanvullende behandelingen daarbij een rol. Die kunnen het effect van een operatie vergroten, of later juist de kans op uitzaaiingen verminderen. Dat werkt door in de overleving op de lange termijn.
Voor patiënten betekent dit vaak een behandeltraject met meerdere stappen: eerst opereren, soms gevolgd door chemo of bestraling, afhankelijk van het stadium en het risicoprofiel. Het doel is steeds vaker: niet alleen behandelen, maar ook voorkomen dat de ziekte terugkomt.
Incidentie daalde licht in 2025, maar reden tot juichen is er nog niet
Opvallend is dat de kans op kanker in Nederland in 2025 licht is gedaald. Dat is positief nieuws, maar IKNL plaatst daar wel een kanttekening bij: sommige soorten kanker nemen juist toe in aantal gevallen. Het totaalplaatje blijft dus ingewikkeld.
Die schijnbare tegenstrijdigheid heeft vaak te maken met vergrijzing, leefstijl, screening en betere registratie. Meer diagnoses kunnen bijvoorbeeld ook betekenen dat we scherper zoeken en eerder vinden. Tegelijk blijven preventie, gezonde keuzes en tijdig naar de huisarts gaan belangrijk.
Wat deze cijfers betekenen voor patiënten en naasten
De kern van dit onderzoek is hoopvol: kankerzorg boekt vooruitgang, en die vooruitgang komt steeds vaker aan bij mensen die het het hardst nodig hebben. Vooral in stadium III en bij een deel van stadium IV zie je dat behandelingen de laatste jaren echt verschil maken.
Toch blijft het een realiteit dat niet iedereen profiteert, en dat kanker veel onzekerheid met zich meebrengt. Heb jij ervaring met kanker in je omgeving, of valt je iets op aan de veranderingen in behandeling? Laat het weten op onze sociale media: reageer vooral.
Bron: metronieuws.nl
