Wie een lijfrente heeft opgebouwd, denkt daar meestal aan als iets voor later. Maar soms loopt het leven anders: een langdurige ziekte, een ongeval of een beperking kan je inkomen plotseling flink terugzetten. En dan wil je misschien tijdelijk geld vrijmaken – zonder meteen alles omver te trekken.
Precies daar zat de afgelopen tijd wat onduidelijkheid. Als je een lijfrente voortijdig afkoopt, volgt normaal gesproken een stevige financiële tik: naast inkomstenbelasting betaal je vaak ook revisierente, een soort boete van meestal 20%. Maar voor mensen die langdurig arbeidsongeschikt zijn bestaat een uitzondering. De Belastingdienst heeft nu extra helder gemaakt hoe soepel die uitzondering in de praktijk kan werken.
Wat er nu precies is verduidelijkt
De Kennisgroep Verzekeringsproducten en Assurantiebelasting van de Belastingdienst heeft een nieuw standpunt gepubliceerd. Daarin staat dat arbeidsongeschikten de uitzondering op revisierente niet alleen kunnen gebruiken bij één volledige opname, maar óók bij een gedeeltelijke afkoop.
Dat klinkt als een detail, maar het maakt in het echte leven een wereld van verschil. Want wie slechts een deel van het geld nodig heeft, hoeft niet langer bang te zijn dat “boetevrij” alleen kan als je je hele lijfrente in één keer leegtrekt.
Geen alles-of-niets meer bij een lijfrente
Tot nu toe konden mensen twijfelen: als je gebruikmaakt van de uitzondering, moet je dan meteen de hele lijfrente afkopen? Dat zou zonde zijn, want een lijfrente is juist bedoeld als voorziening voor later. Het nieuwe standpunt zegt: nee, dat hoeft niet.
Je mag dus een bedrag opnemen dat past bij je situatie – bijvoorbeeld om tijdelijke woonlasten op te vangen, een noodzakelijke verbouwing te betalen of een periode met minder inkomen te overbruggen – terwijl de rest gewoon blijft staan.
Meerdere opnames kunnen ook, maar let op de jaargrens
Een tweede belangrijke verduidelijking: de uitzondering mag – binnen de regels – ook vaker dan één keer worden toegepast. Dus niet alleen één opname en klaar, maar meerdere gedeeltelijke opnames zijn mogelijk, zolang je binnen het maximum blijft dat voor dat kalenderjaar geldt.
De Belastingdienst kijkt daarbij naar het totaal dat je in één kalenderjaar opneemt met toepassing van de uitzondering. Heb je meerdere lijfrenteproducten (bijvoorbeeld bij verschillende banken of verzekeraars), dan worden die bedragen bij elkaar opgeteld. Het gezamenlijke jaarbedrag is bepalend.
De grens voor 2026 en waarom die niet voor iedereen gelijk is
Voor 2026 wordt in het standpunt een algemene wettelijke grens genoemd van €51.440. Blijf je (en voldoe je aan alle voorwaarden), dan betaal je over dat deel geen revisierente. De inkomstenbelasting over de uitkering blijft wel gewoon van toepassing.
Belangrijk: die €51.440 is de standaardgrens, maar niet per se het persoonlijke maximum voor iedereen. In bepaalde gevallen kan je persoonlijke grens hoger liggen. Dat hangt samen met je inkomen in de jaren vóór je arbeidsongeschiktheid.
Wanneer je persoonlijke ruimte hoger kan uitvallen
De regels bieden ruimte om te kijken naar het gemiddelde inkomen over de twee voorafgaande kalenderjaren. Dat kan gunstig uitpakken voor iemand die vóór de arbeidsongeschiktheid een flink hoger salaris had en daarna ineens sterk terugvalt.
Bij die berekening geldt in 2026 een maximaal mee te nemen inkomen van €137.800. Daardoor kan de persoonlijke grens in sommige situaties boven de standaard €51.440 uitkomen. Dat betekent dus: niet automatisch aannemen dat het ‘plafond’ voor iedereen hetzelfde is.
Wat als je boven het maximum uitkomt
Wie meer opneemt dan het toepasselijke maximumbedrag, kan alsnog revisierente verschuldigd zijn over het deel dat boven de grens uitkomt. En dat is precies het punt waarop mensen zich makkelijk verkijken, zeker als ze meerdere opnames doen of meer dan één lijfrenteproduct hebben.
Daarom is het slim om niet alleen naar één rekening of polis te kijken, maar alle afkopen in hetzelfde jaar bij elkaar op te tellen. Het gaat namelijk niet om “per product”, maar om het totaal dat je in dat kalenderjaar boetevrij probeert op te nemen.
Niet elke ziekte of uitval valt onder deze uitzondering
De regeling geldt niet automatisch zodra je ziek bent of tijdelijk niet kunt werken. Het moet gaan om langdurige arbeidsongeschiktheid zoals de fiscale regels dat omschrijven. Bovendien moet je op het moment van afkoop de AOW-leeftijd nog niet hebben bereikt.
Je moet de arbeidsongeschiktheid ook kunnen aantonen. Dat kan bijvoorbeeld via gegevens van een arbeidsongeschiktheidsuitkering. In andere gevallen kan een artsverklaring nodig zijn waaruit blijkt dat je naar verwachting de komende twaalf maanden niet volledig je eigen werk kunt doen.
De aanbieder kan ook om bewijs vragen
Niet alleen de Belastingdienst speelt hier een rol. Banken en verzekeraars die lijfrenteproducten aanbieden, willen vaak ook documentatie zien voordat ze tot uitkering overgaan. Dat is niet gek: zij moeten de regels juist toepassen en willen gedoe achteraf voorkomen.
Welke documenten precies nodig zijn, verschilt per situatie. Soms is een uitkeringsspecificatie voldoende, soms is extra medische onderbouwing nodig. Wie dit overweegt, doet er goed aan vooraf even te checken wat de aanbieder verlangt.
Boetevrij betekent niet belastingvrij
De term “boetevrij afkopen” klinkt aantrekkelijk, maar kan een verkeerde indruk wekken. Het gaat hier om het vervallen van de revisierente, niet om het verdwijnen van de belasting. Het opgenomen bedrag telt nog steeds als inkomen in box 1.
Vaak houdt de aanbieder loonheffing in. Bij je aangifte inkomstenbelasting wordt vervolgens definitief berekend wat je echt moet betalen. Een grotere opname kan invloed hebben op je belastingtarief, heffingskortingen en inkomensafhankelijke regelingen.
Waarom deze verduidelijking in de praktijk veel waard is
De echte winst zit in het vermijden van revisierente, die bij een ‘verboden’ afkoop veelal 20% bedraagt. Bij een opname van bijvoorbeeld €30.000 kan dat al snel om duizenden euro’s verschil gaan, nog los van de reguliere belasting.
Met dit standpunt krijgen arbeidsongeschikten meer flexibiliteit: opnemen wat nodig is, wanneer het nodig is, zonder direct hun hele pensioenpotje voor later op te blazen. Wel blijft het een regeling waar je even scherp op moet sturen.
Wat je hier als lezer mee kunt doen
Wie langdurig arbeidsongeschikt is en geld nodig heeft, kan door deze verduidelijking beter plannen: een kleiner bedrag opnemen, eventueel verspreid over meerdere momenten, en ondertussen de rest van de lijfrente laten staan. Dat geeft rust én ruimte.
Tegelijk blijft het belangrijk om naar je persoonlijke grens te kijken, bewijsstukken op orde te hebben en de belastingimpact mee te rekenen. Heb jij hier ervaring mee, of roept dit vragen op? Laat het weten via onze social media.
Bron: dagelijksestandaard.nl
