Je denkt misschien dat je relatie “gewoon even in een lastige periode” zit. Druk op het werk, gedoe met de kinderen, weinig tijd voor elkaar. Maar volgens relatiepsycholoog Anne de Jong is er vaak iets anders aan de hand: veel stellen lopen vast in een vaste fase, zonder te snappen waarom het maar niet lichter wordt.
In haar werk ziet ze het steeds terug. Niet alleen bij stellen die op het randje van een breuk staan, maar ook bij koppels die ogenschijnlijk prima draaien. Het verschil zit volgens De Jong niet in ‘geluk hebben’, maar in het leren herkennen waar je samen bent beland — en wat je nodig hebt om verder te komen.
Vier fases die bijna elke relatie tegenkomt
De Jong beschrijft relaties als een ontwikkeling in vier fases: verliefdheid, verschillen, reflectie en uiteindelijk nieuwsgierigheid met acceptatie. In het begin drijft alles op chemie en mogelijkheden. Later komt er realiteit bij, en die zorgt voor wrijving.
Dat klinkt misschien als een simpel model, maar het helpt wel om woorden te geven aan iets wat veel stellen ervaren. Want ruzies en irritaties gaan zelden alleen over de vaatwasser. Ze gaan vaak over wat er onder de oppervlakte gebeurt: verwachtingen, veiligheid en het gevoel dat je elkaar kwijtraakt.
Waarom zoveel koppels blijven hangen in fase twee
Volgens De Jong blijft een groot deel van de koppels steken in fase twee: de fase van verschillen. Partners gaan meer hun eigen leven leiden, en het beeld van de ander verschuift. Gedrag dat eerst schattig was, wordt ineens “typisch jij” — en vaak niet op een leuke manier.
Het venijn zit ‘m in conclusies. In plaats van vragen te stellen (“Wat bedoel je?” of “Gaat het wel?”), gaan mensen invullen (“Jij geeft niet om mij” of “Jij bent altijd zo”). En daar ontstaan de hardnekkige patronen: aanval, verdediging, terugtrekken, stiltes.
Wat er gebeurt als je jaren in dezelfde ruzies blijft zitten
Onderzoek van John en Julie Gottman wordt vaak aangehaald in relatietherapie: 69% van de conflicten in relaties keert steeds terug. Niet omdat mensen dom zijn of niet hun best doen, maar omdat veel ruzies gaan over fundamentele verschillen die niet “oplosbaar” zijn.
En precies daar gaat het mis: stellen blijven ruziën alsof er een definitieve oplossing moet komen. Terwijl het vaak meer helpt om te snappen wat eronder zit. Achter boosheid zit meestal teleurstelling, angst of het gevoel niet belangrijk te zijn. Dat gesprek voeren is lastiger, maar ook helender.
De schrikbarende spijt na een scheiding
Een opvallend cijfer dat De Jong benoemt: 42% van de gescheiden koppels zegt achteraf spijt te hebben van de breuk. Niet omdat het leven na de scheiding per se tegenvalt, maar omdat ze pas later begrijpen wat er eigenlijk speelde.
Veel mensen gaan uit elkaar na jaren van misverstanden, zonder helder te kunnen aanwijzen waar het kantelpunt zat. Het sluipt erin: minder praten, meer aannames, minder aanraking, meer irritatie. En op een dag voelt het alsof het “niet meer te redden” is.
Fase drie vraagt om iets ongemakkelijks: reflectie
In de derde fase verschuift de blik van ‘jij doet dit fout’ naar ‘wat gebeurt er eigenlijk met míj als dit speelt?’. Dat klinkt klein, maar het is een grote stap. Het vraagt om eerlijk kijken naar je eigen reacties, gevoelige plekken en automatische verdediging.
De Jong legt uit dat mensen in stress vaak in één van vier reacties schieten: vechten, vluchten, vleien of bevriezen. Die reacties zijn niet “karakter”, maar vaak beschermingsmechanismen die ooit helpend waren. Als je ze leert herkennen, ga je samen minder tegen elkaar vechten — en meer tegen het patroon.
De kracht van therapie: niet magisch, wel verhelderend
Relatietherapie is volgens De Jong vooral nuttig omdat het interacties zichtbaar maakt. Een therapeut vertaalt als het ware wat er tussen twee mensen gebeurt. Niet om één schuldige aan te wijzen, maar om te laten zien: hier raken jullie elkaar kwijt, en dit is hoe dat steeds opnieuw gebeurt.
Daarbij is de boodschap niet dat alles te fixen is. Sommige dingen veranderen nooit helemaal. Dan komt de vraag: kun je dit diep accepteren, zonder jezelf kwijt te raken? Dat is geen opgeven, maar volwassen kiezen. En soms betekent volwassen kiezen ook: liefdevol uit elkaar gaan.
Fase vier: nieuwsgierigheid en acceptatie (en ja, dat kost moeite)
Waar veel stellen van dromen — rust, warmte, stabiliteit — noemt De Jong fase vier: nieuwsgierigheid met acceptatie. Niet omdat je partner ineens perfect is, maar omdat je durft te zeggen: ik kies voor het geheel, inclusief de stukjes die ik minder leuk vind.
Dat klinkt romantisch, maar het is vooral een vaardigheid. Nieuwsgierig blijven betekent vragen blijven stellen, ook als je elkaar al jaren kent. En acceptatie betekent niet dat je alles goedkeurt, maar dat je stopt met de ander voortdurend proberen te boetseren tot jouw ideale versie.
Een simpele oefening die verrassend veel losmaakt
De Jong ziet vaak dat koppels ruzies “opsparen”. Het stapelt op tot er een explosie komt, of tot mensen emotioneel afhaken. Om de verbinding weer op gang te brengen, vraagt ze stellen soms iets eenvoudigs: wat vond je deze week leuk aan je partner?
Complimenten kunnen ongemakkelijk zijn, vooral als de sfeer al lang stroef is. Toch is het effect groot: het haalt mensen even uit hun verdedigingsstand. Want onder de boosheid willen de meeste mensen nog steeds hetzelfde: gezien worden, ertoe doen, blijven horen bij elkaar.
Ook zij leeft het dagelijks: ‘Ik blijf bij jou, ook als je stom bent’
De Jong werkt al dertig jaar als relatiepsycholoog en is al van jongs af aan gefascineerd door hoe relaties werken. Ze vertelt ook open over haar eigen leven: ze is vijf jaar getrouwd met haar man Ray, kent hem twaalf jaar, en samen hebben ze vijf kinderen.
Haar kernzin is nuchter en tegelijk teder: elke dag opnieuw kiezen voor het hele pakket. Niet alleen de leuke kanten, maar ook de mindere. Of, zoals ze het zelf plat maar liefdevol zegt: “Ik blijf bij jou, ook als je stom bent.”
Als scheiden toch nodig is, kan het ook zonder oorlog
Soms zijn verschillen echt onoverbrugbaar. Waarden kunnen uit elkaar groeien, of er speelt een derde persoon mee. De Jong vindt het belangrijk dat stellen daar helderheid over krijgen, in plaats van jarenlang in verwarring en frustratie te blijven hangen.
Als het einde onvermijdelijk is, pleit ze voor een liefdevolle scheiding. Niet als sprookje, maar als keuze om geen vechtscheiding te worden. Minder strijd betekent minder schade — niet alleen voor de partners, maar zeker ook voor kinderen en de rest van het leven eromheen.
Onderhoud aan je relatie moet normaler worden
De Jong hoopt dat relatietherapie en zelfonderzoek net zo gewoon worden als sporten of naar de tandarts gaan. Niet pas als het misgaat, maar ook preventief. Want juist in “prima” relaties kan tevredenheid stiekem een valkuil zijn.
Als je ervan uitgaat dat het wel loopt, wordt je partner al snel achtergrondmuziek. Terwijl nieuwsgierigheid juist energie vraagt: blijven kijken, blijven luisteren, blijven afstemmen. Niet zwaar, niet therapeutisch in elke zin — maar wel bewust en vriendelijk.
Hoe herken jij die fases in je eigen relatie, of zie je juist iets totaal anders? Laat het ons weten op onze social media — we lezen graag mee.
Bron: metronieuws.nl
