In het noorden van Nederland, waar het strengste asielzoekerscentrum van het land is gevestigd, spelen zich ontwikkelingen af die de nodige vragen oproepen. Achter de gesloten deuren van de Handhaving- en Toezichtlocatie (HTL) in Hoogeveen klinkt steeds vaker een zorgelijk geluid, vooral uit de hoek van de medische staf.
Wat is er gaande binnen deze muren, en waarom nemen professionals die daar werken ingrijpende besluiten?
De HTL werd enkele jaren geleden geopend met een duidelijke missie: het moest een plek worden waar orde, toezicht en handhaving centraal staan. Toch zijn de omstandigheden waarin kwetsbare bewoners terechtkomen, onderwerp van discussie geworden.
Interne spanningen en veranderend beleid lijken tot onrust te leiden bij de medische medewerkers, die dagelijks worden geconfronteerd met de gevolgen van deze keuzes.
Strengste azc van Nederland krijgt andere bewoners
Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) plaatst sinds enige tijd asielzoekers met zware psychiatrische aandoeningen in de HTL. Dit asielzoekerscentrum staat bekend als het strengste van Nederland. Volgens behandelend artsen is deze ontwikkeling bijzonder ongewenst: zij waarschuwden herhaaldelijk dat de locatie niet geschikt is voor deze kwetsbare groep, maar hun waarschuwingen werden niet opgevolgd.
Het afgelopen jaar heeft deze gang van zaken ertoe geleid dat drie artsen hun werkzaamheden bij de HTL hebben neergelegd. Deze informatie is naar buiten gebracht door NRC, dat sprak met de betrokken artsen en interne documenten in handen kreeg.
Van duidelijke regels naar versoepeling
In 2020, bij de opening van de HTL, was het beleid helder: mensen met ernstige psychiatrische klachten hoorden niet thuis in deze locatie. Vier jaar later, in 2024, is dat beleid losgelaten. Sindsdien vormen psychiatrische problemen geen automatische reden meer om iemand niet in de HTL te plaatsen.
LEES OOK:Pas op voor 1 januari, anders moet u straks honderden euro’s zorgtoeslag terugbetalen
Volgens het COA gebeurde deze versoepeling op verzoek van GezondheidsZorg Asielzoekers (GZA), de instantie die verantwoordelijk is voor de medische zorg in de Nederlandse azc’s.
De verandering heeft voor veel onrust gezorgd onder het medisch personeel. Huisartsen Marike Ooms en Clara Verbeek, beiden werkzaam in de HTL, geven aan dat zij zich onder druk gezet voelden om plaatsingen van psychiatrische patiënten goed te keuren.
Zij vertellen dat zelfs wanneer zij een aanmelding afkeurden, het toch voorkwam dat de plaatsing alsnog doorging. Verbeek zegt hierover: „Mijn medische oordeel werd genegeerd.” Toen de artsen in 2024 uiteindelijk weigerden om nog langer aanmeldingen te beoordelen, werd het systeem aangepast.
Sindsdien worden de dossiers door een andere zorgpartij op afstand beoordeeld — zonder dat de patiënt daadwerkelijk wordt gezien.
COA en GZA reageren op de kritiek
Het beeld dat de artsen schetsen, wordt door het COA en GZA niet herkend. Zij stellen dat een negatief medisch advies doorgaans wordt opgevolgd. Slechts in uitzonderlijke situaties, bijvoorbeeld wanneer de veiligheid van andere bewoners of medewerkers op het spel staat, wordt van dit beleid afgeweken. Toch blijft de onrust onder de artsen bestaan.
Giftige mix in de HTL
Volgens de artsen leidt de samenstelling van de bewoners tot gevaarlijke situaties. In de HTL verblijven niet alleen mensen met zware psychiatrische problemen, maar ook verslaafden en personen die bekendstaan als agressieve overlastplegers. Een van de drie vertrokken artsen omschrijft dit als een „giftige mix”.
Wie zich niet aan de regels houdt, kan in een kale strafkamer worden geplaatst. Marike Ooms zegt hierover: „Zieke bewoners worden er in een vies kamertje gestopt en ontsporen er psychisch nog meer.”
De Inspectie Justitie en Veiligheid uitte in april al haar zorgen over de situatie. In een rapport werd benadrukt dat de HTL geen zorginstelling is. De inspectie stelde dat het personeel van het COA onvoldoende is toegerust om mensen met ernstige psychiatrische problemen te begeleiden.
Kwetsbare bewoners tussen de regels door
Bewoners van de HTL verblijven daar op vrijwillige basis. Dit betekent dat een bewoner die ernstig in de war is, het terrein binnen enkele minuten kan verlaten, mits hij een handtekening zet.
De arts die recent is gestopt, maakt zich ernstige zorgen over deze situatie: „Ik vrees voor het moment dat dit leidt tot een groot incident.”
De ontwikkelingen in de HTL roepen vragen op over de toekomst van de opvang en zorg voor asielzoekers met ernstige psychiatrische klachten. Terwijl het beleid versoepelt en de druk op medische professionals toeneemt, blijft de situatie volgens de betrokken artsen uiterst zorgwekkend.
LEES OOK:Het kabinet wil uw beleggingswinst anders belasten, en niet iedereen gaat erop vooruit
