Maandag komt het kabinet-Jetten met een uitgebreid 50-puntenplan om de woningbouw te versnellen. Klinkt daadkrachtig, maar wie goed kijkt, ziet dat een flink deel van de plannen al langer rondzingt in Den Haag en daarbuiten.
Toch is de inzet serieus: het kabinet wil structureel naar 100.000 nieuwe woningen per jaar. Alleen wordt steeds duidelijker dat de strijd niet draait om mooie voornemens, maar om wat er in de praktijk echt van de grond komt.
Een nieuw plan met oude bekenden
Het pakket heet het Actieplan Versnelling Woningbouw en moet de routekaart worden naar die felbegeerde bouwstroom. Woonminister Elanor Boekholt-O’Sullivan presenteert het als een set ingrepen die bouwprojecten sneller door de molen moet krijgen.
De toon is: doorpakken. Procedures die nu gemiddeld acht jaar duren, moeten in 2030 gehalveerd zijn. Gemeenten en provincies krijgen extra handen voor vergunningen, en fabrieksmatige bouw moet een veel grotere rol gaan spelen.
Waar het volgens het kabinet echt knelt
Opvallend is dat het kabinet eerder zelf al concludeerde dat het probleem niet zit in een tekort aan plannen. In april meldde het ministerie nog: “Plannen voldoende, uitvoering hapert.” Gemeenten hadden toen al plannen voor 128% van wat nodig is tot en met 2030.
Ook de minister erkent dat nu vrij openlijk: er is geld, er zijn bouwplannen, dus het gaat om tempo—van tekening naar heipaal. In de kabinetsanalyse zitten de blokkades vooral in uitvoering, vergunningen, financiering, stikstof en een overvol stroomnet.
De 100.000 was al bijna in zicht
Zelfs zonder dit nieuwe 50-puntenplan leek de productiegrens al binnen bereik te komen. ABF Research voorspelde in juli dat er in 2027 circa 99.700 woningen gerealiseerd kunnen worden, op basis van bestaande plannen en al verleende vergunningen.
Maar de waarschuwing zit in de kleine lettertjes: voor 2028 wordt juist weer een lichte daling verwacht. Dat laat zien hoe kwetsbaar de bouwproductie is als financiering, capaciteit en infrastructuur tegenzitten.
Veel maatregelen zijn doorgezet beleid
Inhoudelijk is dit actieplan voor een flink deel een doorstart van wat eerdere kabinetten al wilden. Het kabinet-Schoof mikte in 2024 ook op 100.000 woningen per jaar en kondigde toen al aan dat procedures parallel moesten verlopen en regels simpeler moesten.
Ook het beter benutten van bestaande gebouwen—optoppen, splitsen en transformatie—was al onderdeel van de vorige koers. Tijdens de Woontop van december 2024 werden die lijnen nog eens bevestigd, inclusief extra geld voor betaalbare bouw en infrastructuur.
Kritische noot uit de wetenschap
Hoogleraar woningmarktbeleid Peter Boelhouwer noemt de vijftig actiepunten “waardevol”, maar vindt de verwachtingen soms wel erg zonnig. Hij ziet dat het Rijk vaak als dé oplossing wordt gepresenteerd, terwijl in de praktijk veel afhankelijk is van lokale uitvoering.
Daarnaast is volgens hem niet altijd helder of er wel genoeg geld beschikbaar is om de plannen echt waar te maken. In het veld leeft al langer de zorg dat zonder stevige, structurele investeringen de betaalbaarheid van nieuwbouw onder druk blijft.
Dejà vu met ‘nieuwe locaties’
Het is niet de eerste keer deze maand dat een woningbouwaankondiging groter klinkt dan hij in de basis is. Op 1 september presenteerde het Rijk vijf “nieuwe locaties” waar versneld zo’n 30.000 woningen zouden moeten komen, in onder meer Deventer en Haarlem.
Nieuw bleek vooral het stempel “nationaal grootschalige woningbouwlocatie”. De plannen zelf lagen er al, en op sommige plekken waren zelfs al woningen opgeleverd. Het kabinet voegt dus vooral regie toe, niet per se nieuwbouw die opeens uit het niets ontstaat.
Voorbeelden: Haarlem en Deventer
Haarlem-Schalkwijk laat dat goed zien. Daar werd in 2021 al een gebouw met 156 woningen opgeleverd en eind 2024 volgde een complex met nog eens 162 woningen. Ondertussen liep de bouw van meerdere woongebouwen al door.
Ook Deventer was al volop bezig. In gemeentelijke stukken van vóór de rijksaankondiging stonden al opgeleverde woningen, woningen in aanbouw en plannen voor duizenden extra woningen in en rond het centrum. De rijksstatus verandert vooral de bestuurlijke versnelling.
Wat die rijksstatus wél kan opleveren
Dat betekent niet dat de aanwijzing niets waard is. Integendeel: als het Rijk intensiever meedoet, kan dat helpen om knelpunten sneller op te lossen. Denk aan gedoe met vergunningen, infrastructuur, stikstofruimte, drinkwater en aansluiting op het stroomnet.
Maar het blijft belangrijk om het scherp te houden: die 30.000 woningen waren geen 30.000 verse plannen die ineens op de plank kwamen. Het ging grotendeels om projecten die al in voorbereiding waren en nu prioriteit krijgen.
De 7 miljard: groot bedrag, late start
Ook bij het geldbedrag dat rondzingt—7 miljard euro tot en met 2035—zit een nuance die veel mensen missen. Uit de begroting blijkt dat het gaat om 1 miljard per jaar van 2029 tot en met 2035, afkomstig uit het coalitieakkoord.
Met andere woorden: de eigen ‘grote injectie’ van dit kabinet begint pas in 2029. Voor de korte termijn helpt dat dus minder mee dan het label “7 miljard” doet vermoeden, zeker als projecten nú vastlopen op kostenstijgingen en capaciteit.
Stroomnet en stikstof blijven de grote blokkades
En dan zijn er nog de twee taaiste dossiers: netcongestie en stikstof. Veel regio’s zitten tegen de grenzen van het elektriciteitsnet, waardoor nieuwe woonwijken soms niet eens (op tijd) aangesloten kunnen worden. Het kabinet zegt dat hierover nog afspraken volgen.
Op stikstof verwijst het kabinet naar maatregelen die al eerder zijn aangekondigd. Of die ook echt snel extra vergunningruimte gaan creëren, is nog onzeker. En juist daar liepen eerdere kabinetten herhaaldelijk op vast: goede wil, weinig doorbraken.
De kern: plannen sneller werkelijkheid maken
Uiteindelijk is dit 50-puntenplan vooral een poging om bestaande bouwplannen sneller door te duwen naar de bouwplaats. Dat zegt het kabinet zelf eigenlijk ook: er ligt genoeg op papier, nu moet het tempo omhoog en moeten blokkades weg.
De komende jaren wordt dus de echte test: lukt het Den Haag om uitvoering, vergunningen, infrastructuur en randvoorwaarden zo strak te trekken dat er echt structureel gebouwd wordt? Laat vooral weten wat jij hiervan vindt via onze sociale media—praat je mee?
Bron: Nieuwsrechta
