Wetenschappers slaan alarm na een opmerkelijke ontdekking: reukverlies kan meer zijn dan een onschuldige klacht bij verkoudheid of veroudering. Uit nieuw onderzoek blijkt dat mensen die minder goed ruiken, een aanzienlijk hogere kans hebben op het ontwikkelen van een coronaire hartziekte. Deze aandoeningen, die onder meer leiden tot hartinfarcten, behoren tot de meest voorkomende doodsoorzaken wereldwijd.
Wat gebeurt er bij een coronaire hartziekte?
Coronaire hartziekten ontstaan door slagaderverkalking, waarbij vet en kalk zich ophopen in de wanden van de kransslagaderen. Daardoor wordt de bloedtoevoer naar het hart belemmerd, wat uiteindelijk kan leiden tot zuurstoftekort in de hartspier. Wanneer een bloedvat volledig wordt afgesloten, ontstaat een hartinfarct.
De klachten die hiermee gepaard gaan, zijn niet altijd even duidelijk. Veel mensen ervaren vage symptomen zoals vermoeidheid, kortademigheid of misselijkheid. Maar er zijn ook meer herkenbare signalen: een drukkende pijn op de borst, uitstralende pijn naar de schouder of arm, zweten, bleekheid en in ernstige gevallen braken. Omdat deze klachten vaak laat worden herkend, wordt de ziekte regelmatig pas vastgesteld als het al te laat is.
Onderzoek van Michigan State University
Een team wetenschappers van de Michigan State University heeft het verband tussen reukverlies en hartziekten onderzocht. Hun bevindingen, gepubliceerd in JAMA Otolaryngology–Head & Neck Surgery, wijzen erop dat een verminderd reukvermogen een vroeg waarschuwingssignaal kan zijn voor problemen met het hart.
De onderzoekers analyseerden de gezondheidsgegevens van 5142 volwassenen met een gemiddelde leeftijd van 75 jaar. Geen van hen had op dat moment een voorgeschiedenis van hartproblemen. Het reukvermogen werd getest en beoordeeld met een score van 0 tot 12. Een score van 11 tot 12 werd beschouwd als goed, 9 tot 10 als matig en 0 tot 8 als slecht. Vervolgens werden de deelnemers gedurende tien jaar gevolgd om te zien wie er hartziekten ontwikkelde.
Een opvallend verband
Na tien jaar hadden 280 deelnemers een vorm van coronaire hartziekte ontwikkeld. Van deze groep bleek 4,4 procent een goed reukvermogen te hebben, 5,9 procent een matig reukvermogen en 6,3 procent een slecht reukvermogen. Dat lijkt een klein verschil, maar volgens de onderzoekers is het statistisch zeer significant.
“Vergeleken met mensen met een goed reukvermogen hadden deelnemers met een slechte reukzin twee keer zoveel kans op hart- en vaatziekten in de eerste vier jaar,” verklaart hoofdonderzoeker dr. Honglei Chen, hoogleraar epidemiologie en biostatistiek aan de universiteit.
Hoe kan reukverlies iets over je hart zeggen?
Volgens Chen kan het verlies van reukvermogen verschillende oorzaken hebben. Bekend zijn neuspoliepen of neurologische aandoeningen zoals dementie, maar het kan ook wijzen op problemen met de bloedvaten. “Beschadigde bloedvaten in de neus kunnen het reukvermogen aantasten,” legt hij uit. “En diezelfde vaatproblemen kunnen ook in het hart optreden.”
Het onderzoek wijst erop dat reukverlies een indicator kan zijn van een breder probleem met de bloedcirculatie in het lichaam. Wanneer de kleine bloedvaten in de neus al beschadigd zijn, kan dat betekenen dat er elders in het lichaam — zoals in het hart — vergelijkbare schade optreedt.
Een slecht reukvermogen beïnvloedt meer dan je denkt
Naast directe biologische oorzaken kan een verminderd reukvermogen ook op andere manieren invloed hebben op je gezondheid. Mensen die minder goed ruiken, eten vaak slechter of hebben minder eetlust, wat kan leiden tot een tekort aan essentiële voedingsstoffen. Bovendien blijkt dat reukverlies vaak gepaard gaat met een verminderd mentaal welzijn en een grotere kans op depressie.
Volgens dr. Chen is dit een belangrijke constatering: “Een slecht reukvermogen kan de manier waarop ouderen eten en leven veranderen. Dat heeft weer invloed op hun fysieke en mentale gezondheid.”
Meer onderzoek nodig, maar de signalen zijn duidelijk
Hoewel de resultaten overtuigend lijken, benadrukken de onderzoekers dat er meer werk aan de winkel is. Ze willen in toekomstig onderzoek nagaan of het verlies van reukzin daadwerkelijk kan dienen als diagnostisch hulpmiddel om hartziekten in een vroeg stadium te signaleren.
Toch adviseren artsen om alert te zijn. Wanneer je merkt dat je reukvermogen plotseling of geleidelijk afneemt, is het verstandig om dit te bespreken met een huisarts. Het kan onschuldig zijn, maar ook wijzen op een dieperliggend probleem.
Gezonde leefstijl blijft de beste bescherming
Hoewel je je reukvermogen niet direct kunt trainen, kun je wel veel doen om je hart gezond te houden. Regelmatig bewegen, stoppen met roken en matig alcoholgebruik zijn nog altijd de belangrijkste wapens tegen hart- en vaatziekten. Ook een evenwichtig voedingspatroon — rijk aan groente, fruit en volkorenproducten — helpt het risico aanzienlijk te verlagen.
Het onderzoek van de Michigan State University laat zien dat je lichaam soms subtiele waarschuwingen afgeeft. Reukverlies lijkt er daar één van te zijn. En wie beter luistert naar die signalen, kan misschien levens redden — inclusief zijn eigen.
