Er waait een nieuwe Europese wind door de investeringswereld. Het klinkt als goed nieuws: minder regels, meer kapitaal, meer groei. Maar achter de schermen knarst er iets voor Nederland, en vooral voor iedereen die de hervorming van box 3 al met argusogen volgt.
In Brussel wordt namelijk gewerkt aan een voorstel dat beleggen over de grens makkelijker moet maken. Alleen: precies dat kan een onverwacht bij-effect hebben. De Nederlandse plannen om vermogen eerlijker te belasten, dreigen erdoor uitgehold te raken.
Wat Brussel precies wil bereiken
Eurocommissaris Wopke Hoekstra werkt aan een hervorming van Europese belastingregels die investeringen binnen de EU moeten aanjagen. Het centrale idee: drempels weghalen die bedrijven nu nog tegenhouden om in andere EU-landen te investeren.
Als bedrijven makkelijker over landsgrenzen heen kunnen beleggen, komt er volgens de Europese gedachte meer geld beschikbaar voor ondernemingen. Meer investeringen zou groei moeten versnellen, innovatie stimuleren en Europa aantrekkelijker maken tegenover de VS en Azië.
De kern van het plan: dividend vrijwel belastingvrij
Een belangrijk onderdeel draait om winstuitkeringen (dividend) die bedrijven ontvangen uit aandelen in andere bedrijven. Hoekstra wil dat zulke uitkeringen volledig worden vrijgesteld van dividendbelasting én winstbelasting.
Nu geldt die Europese vrijstelling pas als een bedrijf minimaal 10% van de aandelen in de andere onderneming bezit. Dat is expres zo ontworpen: het voordeel is bedoeld voor serieuze deelnemingen, niet voor kleine beleggingen.
De 10%-drempel moet verdwijnen
De grote wijziging in het conceptvoorstel is dat die 10%-grens helemaal zou worden geschrapt. Met andere woorden: ook met een klein aandelenbelang zou een bedrijf straks geen belasting meer betalen over dividend.
In de praktijk betekent dit dat Europese bedrijven die in andere Europese bedrijven beleggen, hun dividendinkomsten fiscaal kunnen ‘doorsluizen’ zonder heffing. Het wordt daarmee aantrekkelijker om via een vennootschap te beleggen.
Wat je dan in Nederland ziet gebeuren
Stel: een Nederlandse bv koopt een pakketje aandelen in een Frans bedrijf, en nog wat in een Italiaanse onderneming. Als het voorstel zo wordt ingevoerd, zou de bv over de dividendinkomsten daarvan geen belasting betalen.
Dat kan ook leiden tot aanpassing van Nederlandse regels. Nederland heeft namelijk al een eigen vrijstelling die op punten ruimer is dan de Europese. Bij een belang van meer dan 5% kan dividend in Nederland nu al gunstig vallen.
Waarom Nederland zijn eigen uitzonderingen niet kan laten staan
Hoogleraar Belastingrecht Jan van de Streek verwacht dat de Nederlandse 5%-regeling dan onder druk komt te staan. Laat je die bestaan, dan kunnen er scheve prikkels ontstaan tussen binnenlandse en buitenlandse investeringen.
Wordt beleggen in buitenlandse bedrijven fiscaal aantrekkelijker dan beleggen in Nederlandse bedrijven, dan krijg je ongewenst gedrag. Uiteindelijk kan de druk ontstaan om de vrijstelling uit te breiden naar de rest van de wereld, om ongelijkheid te voorkomen.
En dan komt box 3 ineens om de hoek kijken
De link met box 3 zit in de route die vermogende particulieren kunnen nemen. Als beleggen via een bv (box 2) steeds aantrekkelijker wordt, groeit de verleiding om privévermogen niet in box 3 te laten vallen.
In box 2 betaal je belasting wanneer je winst uit de bv naar jezelf uitkeert. Als dividend en andere beleggingsinkomsten binnen de bv zelf (door Europese vrijstelling) nauwelijks of niet worden belast, kun je belasting lang uitstellen.
Het tariefverschil kan groot worden
Volgens de huidige verwachtingen rond het nieuwe box 3-stelsel (beoogd vanaf 2028) zouden particuliere beleggers ongeveer 36% belasting gaan betalen over waardestijgingen, dus over het werkelijke rendement in plaats van een fictief rendement.
In box 2 ligt de heffing anders: pas bij uitkeren betaal je bijvoorbeeld 31% over wat je naar privé haalt. In de kern kun je dus niet alleen later betalen, maar mogelijk ook tegen een lager tarief.
Waarom dit de nieuwe vermogensbelasting onder druk zet
De grootste angst: als veel beleggers overstappen van box 3 naar box 2, loopt de schatkist inkomsten mis. Het voordeel wordt dan niet een uitzondering voor een kleine groep, maar een structurele verschuiving in belastinggedrag.
En dat komt op een gevoelig moment. Nederland probeert al jaren box 3 te repareren, omdat het oude systeem met een verondersteld rendement onhoudbaar bleek. Intussen wordt ook nog gesleuteld aan de haalbaarheid van het nieuwe plan.
Een dossier dat toch al wankel staat
De hervorming van box 3 moest het antwoord zijn op de kritiek dat mensen soms belasting betaalden over rendement dat ze niet hadden. Het nieuwe systeem wil dichter bij de werkelijkheid blijven, maar dat maakt uitvoering ingewikkelder.
Minister Heinen gaf onlangs al aan dat hij de nadelen van het nieuwe stelsel te groot vindt en aanpassingen wil. Als Europa nu een sterke prikkel creëert richting box 2, wordt die discussie nóg scherper en politiek gevoeliger.
Is dit al besloten? Nee, maar het kan snel gaan
Belangrijk: het gaat om een conceptvoorstel. Lidstaten en het Europees Parlement kunnen nog wijzigingen aanbrengen, afzwakken of blokkeren. Dit soort belastingdossiers staat bekend als taai, omdat landen hun eigen belangen verdedigen.
Toch is het signaal duidelijk: Brussel wil sneller, eenvoudiger en aantrekkelijker investeren mogelijk maken. En als Nederland zijn eigen belastingstelsel daar niet slim op afstemt, kan een binnenlandse hervorming onbedoeld een achterdeur krijgen.
Wat betekent dit voor beleggers en de politiek?
Voor vermogende beleggers kan dit straks een keuzevraag worden: blijf je privé beleggen en accepteer je box 3, of zet je vermogen (deels) in een bv en verschuif je naar box 2? Dat hangt af van details en timing.
Voor de politiek draait het om iets groters: hoe voorkom je dat een hervorming die ‘eerlijker’ bedoeld is, juist leidt tot nieuwe verschillen? En hoeveel ruimte heeft Nederland om daartegen te sturen zonder ondernemers te raken?
Tot slot
De komende maanden worden interessant: zowel in Brussel als in Den Haag. Een plan dat bedoeld is om Europese groei te stimuleren, kan in Nederland een onverwachte bijwerking krijgen: een box 3 die minder oplevert dan gehoopt.
Wat vind jij: moet Nederland box 2 en box 3 dichter bij elkaar brengen, of is de bv-route gewoon een logische keuze voor wie slim plant? Laat het weten op onze sociale media—benieuwd naar jullie reacties.
Bron: rtl.nl
