Wie tegenwoordig door een supermarkt loopt, ziet al snel hoe druk het is rond de statiegeldautomaten. Tassen met lege flesjes, blikken die rammelen, en mensen die even snel hun geld terug willen. Het systeem is inmiddels een vast onderdeel van het dagelijks leven.
Maar er hangt een nieuwe uitbreiding in de lucht, en die zorgt voor flink wat opgetrokken wenkbrauwen. De plannen gaan over statiegeld op plastic zuivelflessen. Klinkt logisch als je afval wilt verminderen, maar niet iedereen staat te juichen.
Een nieuw plan dat nog niet rustig landt
Minister Stientje van Veldhoven (Klimaat en Groene Groei, D66) werkt aan een regeling waarbij ook plastic zuivelflessen onder statiegeld gaan vallen. Denk aan flessen voor bijvoorbeeld melk, yoghurt of drinkzuivel die nu nog bij het plastic afval belanden.
Het doel is helder: meer verpakkingen terugkrijgen, meer hergebruik, minder zwerfafval. Alleen is het in de praktijk een ander verhaal, vrezen supermarkten. En die laten dat – via hun brancheorganisatie – nu luid en duidelijk horen.
Supermarkten slaan alarm om geur en hygiëne
Volgens het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL) ontstaan er serieuze problemen als lege zuivelflessen via de winkels worden ingeleverd. Hun grootste zorg: achterblijvende zuivelresten die gaan rotten, met stank en vies gedoe als gevolg.
Daar blijft het niet bij. Het CBL waarschuwt dat dit ook ongedierte kan aantrekken en dat er risico’s zijn voor de voedselveiligheid. In een bericht aan Tweede Kamerleden wordt zelfs gesteld dat hiermee volksgezondheid in gevaar kan komen.
Onderzoek als munitie in het debat
De brancheorganisatie verwijst naar bevindingen uit onderzoek van laboratoriumketen Eurofins. Daarin wordt gewaarschuwd voor mogelijke problemen in winkels, zoals rottende resten, nare geuren en de aantrekkingskracht op insecten en ander ongedierte.
Supermarkten zijn nu eenmaal plekken waar voedsel verkocht wordt, en juist daarom willen ze geen extra bron van bacteriën of vervuiling bij de ingang. Het punt dat zij maken: blikken en frisdrankflesjes zijn één ding, zuivel is een ander soort beest.
Wie moet het eigenlijk gaan regelen?
Een opvallend detail is dat nog niet alles tot achter de komma is uitgedacht. Het CBL geeft aan dat de vraag hoe inzameling van zuivelflessen met statiegeld eruit moet zien, nu vooral bij Verpact op tafel ligt.
Verpact is de stichting die namens de drankensector verantwoordelijk is voor de inzameling en het hergebruik van statiegeldverpakkingen. Maar zuivelverpakkingen hebben eigen uitdagingen, en zo’n uitbreiding vraagt om andere logistiek, opslag en controle.
Statiegeld bestaat al, maar de druk neemt toe
Nederland kent al een aantal jaren statiegeld op plastic flessen. Op grote flessen (vanaf 1 liter) zit 25 cent. In 2021 kwam statiegeld op kleine flesjes erbij: 15 cent. En sinds 1 april 2023 geldt datzelfde bedrag ook voor blikjes.
Die uitbreiding naar blik was bedoeld om zwerfafval flink terug te dringen. Minder blikjes op straat, meer in de automaat. In theorie een nette stap, maar in het straatbeeld ontstond ook een nieuw fenomeen waar niet iedereen blij mee is.
De bijwerking die je overal ziet
Veel mensen merkten al snel dat prullenbakken vaker werden opengetrokken door mensen die statiegeld verzamelen. Op zichzelf is dat begrijpelijk: met genoeg blikjes kun je een aardig bedrag bij elkaar rapen. Maar het levert ook rommel en irritatie op.
En precies die ervaring maakt supermarkten extra alert. Als er bij zuivelverpakkingen ook nog eens stank en hygiënerisico’s bijkomen, vrezen ze dat de overlast niet alleen buiten, maar ook ín de winkel terechtkomt.
Hoe groot is het probleem met blikjes eigenlijk?
Volgens Statiegeld Nederland zijn er jaarlijks ruim 2,5 miljard blikjes in omloop. Daarvan belanden er minstens 150 miljoen in het milieu. Dat cijfer wordt vaak gebruikt als argument dat strengere maatregelen nodig blijven.
Tegelijk laat het zien waarom beleidsmakers graag blijven uitbreiden: elk extra type verpakking dat je in een gesloten systeem krijgt, betekent minder afval op straat. De discussie gaat nu vooral over de prijs die winkels en klanten daarvoor betalen.
Wat betekent dit voor jou bij de kassa?
Als statiegeld op plastic zuivelflessen er komt, verandert er voor consumenten vooral iets in de routine. Je moet lege flessen bewaren, inleveren en ze vaak eerst goed leeg en schoon houden. Anders wordt het in huis ook al snel een geurprobleem.
Voor winkels kan het betekenen: meer aanbod bij de automaten, meer piekmomenten, en mogelijk extra maatregelen om opslag en hygiëne op orde te houden. Denk aan vaker legen, betere opvangbakken en strengere schoonmaakrondes.
Een keuze tussen minder afval en meer gedoe
De kern van de discussie is eigenlijk simpel: iedereen wil minder zwerfafval en meer hergebruik, maar niemand zit te wachten op extra overlast. De supermarkten leggen nu de nadruk op uitvoerbaarheid, terwijl de politiek vooral naar het milieudoel kijkt.
De komende tijd wordt belangrijk: komt er een systeem dat zowel schoon, veilig als praktisch is? En wie gaat dat betalen en organiseren? Laat ons vooral weten wat jij ervan vindt via onze social media: goed plan of juist onnodig gedoe?
Bron: metronieuws.nl
