Wie de kassabon de afgelopen tijd met lichte tegenzin omdraaide, voelde het verschil meteen: veel goedkoper werd het niet. Toch was er in augustus ineens een klein momentje van verlichting. Uit nieuwe cijfers van het CBS blijkt dat voeding, drank en tabak gemiddeld 0,5 procent goedkoper waren dan een jaar eerder. Geen spectaculaire daling, maar wel eentje die opvalt na maanden van bijna stilstaande prijzen.
Alleen: die meevaller kan zomaar kort duren. Economen waarschuwen dat de opwaartse druk op prijzen later dit jaar weer terug kan komen, met name richting het einde van de herfst. Het is zo’n situatie waarin je even denkt dat de rust terugkeert, maar ondertussen liggen er alweer nieuwe kosten op de loer.
Een kleine adempauze aan de kassa
De prijsdaling in augustus viel op omdat het na een lange periode kwam waarin boodschappen nauwelijks nog duurder werden. Daardoor kregen veel mensen het gevoel dat de grootste schok misschien achter de rug was. Het CBS zette die ontwikkeling nu zwart-op-wit.
Toch moet je die 0,5 procent ook weer niet groter maken dan het is. Boodschappen zijn in de afgelopen jaren stevig in prijs gestegen, en dat zie je nog steeds terug in de meeste winkels. Een klein stapje terug verandert de totaalrekening nauwelijks.
Aanbiedingen trekken het gemiddelde tijdelijk omlaag
Volgens Sebastiaan Schreijen van RaboResearch speelt vooral het aanbod aan acties en kortingen een rol. Supermarkten deelden in augustus relatief veel ‘voordeel’ uit, waardoor het gemiddelde prijsniveau nét onder dat van vorig jaar uitkwam.
De kans is groot dat dat effect in september nog even doorwerkt. Maar daarna kan het beeld omslaan: eerst stabiliseren, en vervolgens langzaam weer omhoog. Het punt is dat aanbiedingen vooral het gemiddelde drukken, terwijl de onderliggende kosten in de keten gewoon doorlopen.
Waarom vooral november als kantelpunt wordt genoemd
Meerdere economen verwachten dat supermarkten vanaf november opnieuw duurder kunnen worden. Dat heeft niet met één grote knop te maken, maar met een optelsom van kosten die gaandeweg zichtbaarder wordt. Denk aan energie, transport en lonen.
Voor huishoudens zou dat extra zuur zijn, omdat veel mensen de prijsstijgingen van de afgelopen jaren nog steeds voelen. De buffer is op, en ‘een paar euro per week meer’ tikt inmiddels gewoon hard aan in een maandbudget.
Energieprijzen werken door tot in het winkelschap
Een belangrijk risico zit in energie. Diesel en gas zijn duurder geworden en dat raakt voedsel op allerlei momenten: bij productie, verwarming, koeling en vervoer. Het is precies het soort kostenpost dat overal een beetje in zit, en daarom flink kan doorwerken.
Je merkt het niet altijd meteen, omdat bedrijven vaak langere energiecontracten hebben. Zolang die lopen, blijven bepaalde kosten tijdelijk voorspelbaar. Maar zodra contracten aflopen en nieuwe tarieven hoger zijn, kan de rekening ineens snel oplopen.
Transport wordt duurder en dat blijft niet bij logistiek
Naast energie speelt transport een rol. Met extra heffingen en hogere kosten voor vervoerders wordt het duurder om producten van fabriek naar distributiecentrum en van distributiecentrum naar winkel te krijgen. Dat geldt voor vrijwel elk product in het schap.
En die extra kosten blijven zelden hangen bij één partij. Transporteurs rekenen door aan producenten, producenten aan supermarkten, en supermarkten uiteindelijk aan de consument. Vooral bij producten met veel volume en koeling zie je dat snel terug.
Welke producten het meest gevoelig zijn
Niet alles reageert even sterk op energie- en transportkosten, maar sommige categorieën zijn extra kwetsbaar. Producten die gekoeld moeten worden of intensief worden verwerkt, hebben simpelweg meer energie nodig in de keten.
Denk aan zuivel, brood, gekoelde maaltijden en bewerkte voedingsmiddelen. Ook bij verse producten kan het doorwerken, omdat de logistiek intensief is en de keten snel moet blijven bewegen. Eén duurder schakeltje kan dan al genoeg zijn.
Volgend jaar mogelijk weer een stevige plus
RaboResearch verwacht dat de boodschappenprijzen volgend jaar opnieuw duidelijk hoger kunnen liggen. Schreijen houdt rekening met een stijging van bijna vijf procent. Als dat klopt, is de dip in augustus vooral een onderbreking, geen omslag.
Het is bovendien niet alleen energie. Ook loonstijgingen spelen mee. Per 1 januari gaat onder meer het minimumjeugdloon omhoog, en juist supermarkten en voedselproducenten hebben veel medewerkers in die loonregionen.
Internationale onzekerheid blijft een factor
Alsof dat nog niet genoeg is, kijken economen ook naar internationale ontwikkelingen. ING-econoom Marcel Klok wijst bijvoorbeeld op de invloed van de oorlog in Oekraïne. Oekraïne is een belangrijke graanproducent, waardoor verstoringen snel wereldwijd doorwerken.
Daarnaast zorgt extreem weer steeds vaker voor grillige oogsten: droogte, overstromingen en hitte kunnen de opbrengst drukken. Minder aanbod betekent vaak hogere prijzen. Dat effect kan ook doorsijpelen via veevoer, waardoor vlees en zuivel duurder worden.
Waarom een verdere daling voorlopig niet waarschijnlijk is
CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen ziet op korte termijn weinig reden om te denken dat boodschappen structureel goedkoper worden. Voorspellen blijft lastig, maar met stijgende energieprijzen is een nieuwe prijsopwaartse beweging zeker niet ondenkbaar.
Voor consumenten betekent dit dat augustus mogelijk een korte uitzondering was. Met nog wat acties in september kan het even meevallen, maar richting het einde van het jaar groeit de kans dat de kassabon weer langzaam zwaarder wordt. Wat denk jij: merk jij al verschil in jouw supermarkt, en laat je dat weten via onze sociale media?
Bron: infovandaag.nl
