Een recente uitspraak van de rechter heeft verstrekkende gevolgen voor ziekenhuizen en andere zorgaanbieders: als zij patiënten niet voorafgaand en aantoonbaar informeren over de kosten van een behandeling, vervalt de volledige rekening. Deze uitspraak onderstreept het belang van transparantie binnen de zorgsector en biedt patiënten een krachtig wapen tegen onverwachte hoge zorgkosten.
De aanleiding: een conflict over een ziekenhuisrekening
De zaak draaide om een patiënte die na een medische behandeling geconfronteerd werd met een aanzienlijke rekening vanuit het ziekenhuis. Het betrof een totaalbedrag van €5.340,36 aan zorgkosten, bovenop €697,68 aan rente, €642,02 aan incassokosten en €134,82 aan btw over die incassokosten.
Ondanks herhaalde verzoeken betaalde de patiënte de rekening niet, waarna het ziekenhuis besloot een incassobureau in te schakelen om het bedrag alsnog te innen.
Het standpunt van het ziekenhuis
Het ziekenhuis stelde zich op het standpunt dat de kosten terecht in rekening waren gebracht. Volgens de instelling worden patiënten doorgaans geconfronteerd met verschillende soorten kosten, zoals zorg die niet binnen het basispakket valt, een eigen bijdrage, of het gebruik van het eigen risico.
Daarnaast kan het gebeuren dat een deel van de behandeling niet wordt vergoed als de zorgaanbieder geen contract heeft met de zorgverzekeraar van de patiënt. In deze zaak kon het ziekenhuis echter niet aantonen dat de patiënte vooraf expliciet was geïnformeerd over de te verwachten kosten.
Waarom de rechter de rekening volledig schrapte
De rechter stelde dat het de plicht is van een zorgaanbieder om patiënten vooraf en aantoonbaar te informeren over de kosten van een behandeling. Dit betekent dat mondeling informeren niet voldoende is; de informatie moet schriftelijk of per e-mail worden verstrekt, zodat later kan worden aangetoond wat er is afgesproken.
Omdat het ziekenhuis in dit geval niet kon aantonen dat deze informatie vooraf is gedeeld, besloot de rechter dat de volledige vordering vervalt. De patiënte hoeft daardoor geen enkele van de opgevoerde kosten – inclusief rente, incassokosten en btw – te voldoen.
Welke informatie moet een zorgaanbieder verstrekken?
De uitspraak maakt duidelijk dat zorgaanbieders verplicht zijn om patiënten voorafgaand aan een behandeling minimaal de volgende informatie te geven:
- De prijs van de behandeling
- Of de behandeling onder het basispakket van de zorgverzekering valt
- Of het eigen risico wordt aangesproken
- Het bestaan van een eventuele eigen bijdrage
- Of de zorgaanbieder een contract heeft met de zorgverzekeraar van de patiënt, wat gevolgen kan hebben voor de vergoeding
Deze regels zijn er om patiënten te beschermen tegen onverwachte financiële tegenvallers. Wordt niet aan deze informatieplicht voldaan, dan kan de gehele rekening komen te vervallen, zoals in de besproken zaak is gebeurd.
Niet alleen ziekenhuizen onder de loep
Hoewel de uitspraak betrekking had op een ziekenhuis, geldt de informatieplicht voor alle zorgaanbieders. Ook bijvoorbeeld tandartsen, fysiotherapeuten en andere medisch specialisten moeten patiënten vooraf duidelijkheid bieden over de kosten. Dit betekent dat de verplichting tot transparantie sectorbreed geldt en niet beperkt is tot ziekenhuizen.
Adviezen voor patiënten: zo voorkom je verrassingen
Patiënten kunnen zelf een aantal stappen nemen om te voorkomen dat zij worden geconfronteerd met onverwachte zorgkosten. Het is verstandig om altijd vooraf te informeren wat een behandeling precies kost, of deze binnen het basispakket valt en of het eigen risico wordt aangesproken.
Vraag deze informatie bij voorkeur op papier of per e-mail, zodat later kan worden aangetoond wat er is afgesproken.
Daarnaast is het verstandig om bij de eigen zorgverzekeraar na te gaan welke kosten worden vergoed, vooral als de zorgaanbieder geen contract heeft met de verzekeraar. Zo ontstaat er meer duidelijkheid over de financiële gevolgen van een behandeling en kunnen onaangename verrassingen worden voorkomen.
Te hoge rekening? Dit kun je doen
Ontvangt een patiënt toch een onverwacht hoge rekening, dan is het mogelijk om de zorgaanbieder te vragen wanneer en op welke manier er over de kosten is geïnformeerd. Als de zorgaanbieder dit niet kan aantonen, is het mogelijk dat de rekening niet betaald hoeft te worden.
Komt men er samen niet uit, dan kan de klacht worden voorgelegd aan de klachtenfunctionaris van het ziekenhuis. Ook kan advies worden ingewonnen bij het Juridisch Loket, dat patiënten bijstaat met juridisch advies over zorgkosten.
Niet iedere rekening vervalt zomaar
Het is van belang om te benadrukken dat niet iedere ziekenhuisrekening automatisch komt te vervallen als er discussie ontstaat. Alleen wanneer de zorgaanbieder niet aantoonbaar aan de informatieplicht heeft voldaan, kan een rechter besluiten dat de rekening niet betaald hoeft te worden.
Worden de kosten vooraf duidelijk en aantoonbaar gecommuniceerd, dan blijven de gebruikelijke betalingsverplichtingen van kracht, ook als die hoog zijn.
Deze uitspraak onderstreept het belang van transparantie in de zorg en biedt patiënten duidelijke handvatten om hun rechten te beschermen wanneer zij voor een behandeling kiezen.
