Wanneer een relatie eindigt, blijven er vaak praktische en financiële vragen liggen. Eén van de meest ingewikkelde kwesties draait om het gezamenlijke koophuis. Vooral als één van de ex-partners besluit in de woning te blijven wonen, terwijl de ander vertrekt, levert dit voor beide partijen fiscale gevolgen op waar veel mensen niet direct bij stilstaan.
De fiscale regels rondom de eigen woning zijn niet altijd even duidelijk of bekend. Zeker na een breuk komt er al veel op mensen af, waardoor cruciale belastingzaken soms op de achtergrond raken.
Toch is het van groot belang om te weten waar men aan toe is, want de Belastingdienst neemt het bezit en het gebruik van het huis zeer serieus – ook als de relatie voorbij is.
Vanaf vertrek geldt een termijn van twee jaar
Wanneer iemand het gezamenlijke koophuis verlaat en de ex-partner blijft er wonen, start er een periode van twee jaar waarin de vertrekkende partner nog recht heeft op hypotheekrenteaftrek voor zijn of haar deel van de woning.
Deze termijn gaat in op de dag nadat hij of zij het huis daadwerkelijk heeft verlaten. Gedurende deze tijd mag het eigenwoningforfait nog worden toegepast en geldt de hypotheekrenteaftrek als voorheen.
Na het verstrijken van die twee jaar verandert de situatie echter aanzienlijk. Het recht op hypotheekrenteaftrek voor het aandeel van de vertrokken partner vervalt dan volledig. Het aandeel van de woning dat nog op zijn of haar naam staat, verhuist op dat moment fiscaal gezien naar box 3.
Dit betekent dat het niet langer wordt gezien als de eigen woning, maar als een bezitting, hetgeen invloed heeft op de belasting die over het vermogen moet worden betaald.
LEES OOK:Last van je nek na het slapen? Met deze simpele truc ontdek je of je kussen wel goed is
Rekenvoorbeeld: hypotheekrente en alimentatie
Een rekenvoorbeeld kan deze situatie verduidelijken. Stel dat de totale hypotheekrente die jaarlijks wordt betaald €8.000 bedraagt. Gedurende de twee jaar na vertrek mag de vertrekkende partner zijn of haar deel van de hypotheekrente nog aftrekken.
Als er sprake is van partneralimentatie, speelt die ook een rol in het fiscale plaatje. Wie alimentatie betaalt, kan dat vaak aftrekken als persoonsgebonden aftrekpost, terwijl de ontvangende partij het als inkomen moet opgeven.
Het fiscale voordeel door hypotheekrenteaftrek kan voor de vertrekkende partner dus flink schelen in de portemonnee, maar het is van groot belang om na die twee jaar niet verrast te worden door het vervallen van dit voordeel.
De financiële lasten en de belastingdruk verschuiven dan immers aanzienlijk, doordat het aandeel in de woning naar box 3 verhuist.
Gratis woongenot en fiscale valkuilen
Wanneer de ex-partner zonder vergoeding in de woning blijft wonen, spreekt men van ‘gratis woongenot’. Dit heeft fiscale consequenties. Na afloop van de twee jaar is het huis voor de vertrekkende partner geen eigen woning meer.
Zijn of haar aandeel wordt dan belast in box 3, terwijl er geen huurinkomsten tegenover staan. Dit betekent mogelijk een dubbele last: geen hypotheekrenteaftrek meer en wel belasting betalen over het vermogen dat vastzit in het huis.
Deze situatie kan een flinke valkuil zijn. Wie zich niet goed voorbereidt en niet tijdig actie onderneemt, kan na twee jaar geconfronteerd worden met hogere maandlasten en een hogere belastingdruk dan verwacht.
Het is daarom aan te raden tijdig advies in te winnen of de woning zo snel mogelijk op naam van de blijvende partner te zetten, zodat deze complicaties voorkomen kunnen worden.
De gevolgen voor beide ex-partners
De regeling heeft niet alleen gevolgen voor degene die het huis verlaat, maar ook voor de partner die blijft wonen. Als de woning nog niet is overgenomen, blijven beide ex-partners hoofdelijk aansprakelijk voor de hypotheekschuld.
Dit kan voor beide partijen financiële risico’s opleveren, zeker als afspraken over betaling en onderhoud niet duidelijk zijn vastgelegd.
Daarnaast is het belangrijk dat de partner die blijft wonen zich realiseert dat het gratis woongenot door de Belastingdienst als een voordeel kan worden gezien. In sommige gevallen kan dit leiden tot een bijtelling als inkomen, afhankelijk van de precieze afspraken en bedragen.
Wanneer begint de termijn precies?
De wet is duidelijk over het moment waarop de tweejaarstermijn begint: dat is de dag na het feitelijke vertrek uit de woning. Het maakt niet uit of de woning nog te koop staat, of dat er nog geen officiële verdeling van het huis heeft plaatsgevonden.
Zolang het verblijf in het huis is beëindigd, start de klok voor de hypotheekrenteaftrek.
Dit betekent dat het belangrijk is om het vertrek goed te documenteren en vast te leggen, zodat er achteraf geen discussie ontstaat met de Belastingdienst over het moment waarop het recht op renteaftrek is komen te vervallen.
Aandachtspunten en advies
De fiscale regels rondom de eigen woning en scheiding zijn complex en de gevolgen kunnen groot zijn. Het is daarom verstandig om tijdig juridisch en fiscaal advies in te winnen. Zo kunnen beide partners op de hoogte zijn van hun rechten en plichten en kunnen onaangename verrassingen worden voorkomen.
Vooral het moment waarop de hypotheekrenteaftrek vervalt en het aandeel in de woning naar box 3 gaat, is een belangrijk aandachtspunt.
Voor wie in deze situatie belandt, is het cruciaal om niet alleen de emotionele, maar ook de financiële gevolgen van een relatiebreuk goed in kaart te brengen en duidelijke afspraken te maken over het koophuis en de bijbehorende hypotheek.
