Op zonnige dagen lijkt het Nederlandse stroomnet soms op het punt van oververhitting te staan. In steeds meer straten en wijken nemen de zorgen toe over de betrouwbaarheid van de elektriciteitsvoorziening.
Achter de schermen maken netbeheerders zich al langer zorgen over de toenemende druk op het netwerk, vooral nu steeds meer huishoudens investeren in zonnepanelen, warmtepompen en elektrische auto’s.
Met het oog op de toekomst groeit de vraag: kan het stroomnet deze snelle ontwikkelingen wel bijbenen? Ondanks ambitieuze uitbreidingsplannen en nieuwe technologieën stapelen de signalen van overbelasting zich langzaam op.
Netbeheer Nederland heeft in een recente analyse de situatie opnieuw onder de loep genomen en waarschuwt voor een forse toename van het aantal aansluitingen met een verhoogd storingsrisico.
800.000 aansluitingen lopen verhoogd risico in 2035
Uit de nieuwste berekeningen van Netbeheer Nederland blijkt dat in 2035 maar liefst 800.000 elektriciteitsaansluitingen in Nederland een verhoogd risico lopen op stroomstoringen. Dit betekent een verdubbeling ten opzichte van het huidige aantal. Deze aansluitingen vormen naar schatting zo’n 9 procent van het verwachte aantal huishoudens.
De netbeheerders benadrukken dat het om een verhoogd risico gaat en niet om een garantie dat al deze woningen daadwerkelijk zonder stroom komen te zitten. Landelijk zijn er bijna 10 miljoen aansluitingen voor kleinverbruikers.
De aanleiding voor deze zorgwekkende prognose ligt vooral bij de snelle toename van het aantal zonnepanelen. Ophelderend stelt Netbeheer Nederland dat vooral zonnige dagen voor problemen zorgen: veel huishoudens leveren op dergelijke momenten gelijktijdig overtollige zonnestroom terug aan het elektriciteitsnet.
Dit veroorzaakt een spanningsstijging die kan oplopen tot boven de toegestane grens van 253 volt.
Oorzaak: overspanning door zonnepanelen
In de praktijk leidt die overspanning ertoe dat omvormers zichzelf uit veiligheid uitschakelen. Hierdoor stopt tijdelijk ook de productie van zonnestroom voor eigen gebruik. Netbeheer Nederland schrijft hierover: “In straten of wijken met veel zonnepanelen kan op piekmomenten een te groot aanbod ontstaan.
Overspanning in laagspanningsnetten is vrijwel altijd gerelateerd aan een overschot aan opgewekte zonnestroom.” Dit type probleem wijkt af van klassieke stroomstoringen waarbij de netaansluiting volledig uitvalt. Volgens de analyse blijven zonnepanelen tot en met 2030 de belangrijkste veroorzaker van lokale spanningsproblemen.
De organisatie voorziet dat het totale vermogen aan zonnepanelen op woningen tot 2050 zal groeien van ongeveer 15 naar 35 gigawatt. De verwachting is dat vanaf 2035 de belangrijkste oorzaak van netproblemen verschuift: niet langer het aanbod van zonnestroom, maar juist de stijgende vraag naar elektriciteit zorgt dan voor overbelasting.
Warmtepompen en elektrische auto’s vergroten de druk
De opkomst van warmtepompen en elektrische auto’s draagt in toenemende mate bij aan de piekbelasting van het Nederlandse stroomnet. Waar nu vooral het terugleveren van zonnestroom tot problemen leidt, zullen in de toekomst vooral deze apparaten het netwerk extra belasten.
Naarmate steeds meer huishoudens gebruikmaken van elektrische verwarming en voertuigen opladen, stijgt de vraag naar elektriciteit op specifieke momenten.
Ondanks de geplande netwerkuitbreidingen voorziet Netbeheer Nederland dat er in 2030 nog ongeveer 4.000 knelpunten zullen zijn bij transformatoren. Op het niveau van lokale kabelverbindingen gaat het naar verwachting om 1.700 knelpunten. Het verschil tussen de benodigde uitbreidingen en wat daadwerkelijk uitvoerbaar is, blijft volgens de brancheorganisatie ‘aanzienlijk’. In hun rapportage klinkt een duidelijke waarschuwing: “Aanvullende maatregelen blijven noodzakelijk.”
Tariefmaatregelen en aansturing op afstand
Toch zijn de vooruitzichten volgens de netbeheerders minder somber dan eerder werd gedacht. Er wordt nu gerekend op een tragere groei van het aantal zonnepanelen bij zowel huishoudens als kleine bedrijven. Op dit moment heeft ongeveer een derde van de huishoudens zonnepanelen op het dak.
De huidige berekeningen zijn bovendien gebaseerd op het uitgangspunt dat Nederland alle klimaat- en energiedoelstellingen haalt.
Mocht de energietransitie langzamer verlopen dan gepland, dan valt de vraag naar elektriciteit mogelijk lager uit. Dat zou de ernst van de voorspelde problemen kunnen beperken. Om piekbelasting tegen te gaan, pleiten netbeheerders voor het slimmer en op afstand aansturen van apparaten.
Daarnaast willen zij goedkopere nettarieven invoeren buiten de drukste uren. Het kabinet heeft inmiddels een voorstel gedaan om vanaf 2029 tijdgebonden nettarieven in te voeren.
LEES OOK:Heb je AOW en spaargeld? Dan kan deze verandering in 2027 je flink raken
Kritiek op de betrouwbaarheid van het stroomnet
Niet iedereen is overtuigd van de effectiviteit van deze maatregelen. Kritische stemmen stellen dat de betrouwbaarheid van de energievoorziening voor burgers op termijn onder druk kan komen te staan. Volgens deze critici wordt het risico op storingen onvoldoende meegewogen in het huidige energiebeleid.
De vrees bestaat dat, ondanks alle geplande ingrepen, het Nederlandse stroomnet kwetsbaar blijft voor overbelasting en storingen.
Netbeheer Nederland blijft oproepen tot aanvullende maatregelen, omdat de implementatie van alle benodigde uitbreidingen in de praktijk veel tijd en capaciteit vergt. De bestaande knelpunten en het risico op toekomstige storingen onderstrepen volgens de organisatie het belang van een flexibele, goed doordachte aanpak van het groeiende elektriciteitsverbruik en de verdere verduurzaming van Nederland.
